Μια μεγάλη νομική ανατροπή βρίσκεται προ των πυλών, καθώς προχωρούν με ταχείς ρυθμούς οι συζητήσεις για τη ριζική αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου, για πρώτη φορά έπειτα από οκτώ δεκαετίες. Η αρμόδια Επιτροπή έχει ξεκινήσει ήδη να χαράσσει τη γραμμή των αλλαγών, βάζοντας στο μικροσκόπιο κρίσιμους θεσμούς και δικαιώματα που μέχρι σήμερα θεωρούνταν… αυτονόητα.
«Τέλος» στην ισχύ της νόμιμης μοίρας όπως την ξέραμε
Μία από τις σημαντικότερες τομές αφορά τη νόμιμη μοίρα, δηλαδή το υποχρεωτικό μερίδιο της κληρονομιάς που αποδίδεται σε παιδιά, γονείς ή σύζυγο, ακόμη και αν δεν αναφέρονται στη διαθήκη. Με βάση την πρόταση της Επιτροπής, η νόμιμη μοίρα δεν θα συνοδεύεται πλέον από εμπράγματα δικαιώματα, δηλαδή δεν θα έχει ισχύ πάνω σε ακίνητα και περιουσιακά στοιχεία, αλλά θα μπορεί να διεκδικηθεί μόνο ως χρηματική αξίωση μέσω των δικαστηρίων. Το μοντέλο αυτό ευθυγραμμίζεται με ευρωπαϊκές πρακτικές και στόχο έχει να διασφαλίσει τη βούληση του διαθέτη.
❌ Σύντροφοι ζωής εκτός… πλάνου
Πολύς λόγος έγινε και για τα κληρονομικά δικαιώματα των μακροχρόνιων συντρόφων που δεν έχουν τελέσει γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης. Ωστόσο, οι προβληματισμοί γύρω από τη νομιμοποίηση τέτοιων δικαιωμάτων –πώς ορίζεται μια “σχέση ζωής”, ποια είναι τα αποδεικτικά στοιχεία κ.λπ.– φαίνεται να έβαλαν «φρένο» στο ενδεχόμενο θεσμοθέτησης. Στο τραπέζι παραμένει μόνο η σκέψη για περιορισμένα δικαιώματα, όπως προσωρινή παραμονή στην κοινή κατοικία.
Ιδιόγραφες διαθήκες: παραμένουν – αλλά με αυστηρούς όρους
Η πρόταση για κατάργηση της ιδιόγραφης διαθήκης –αυτής που γράφεται στο χέρι και μένει στο συρτάρι– απορρίφθηκε, καθώς θεωρήθηκε ότι ένας τόσο παλιός θεσμός δεν μπορεί να καταργηθεί από τη μια μέρα στην άλλη. Παρ’ όλα αυτά, έρχονται περιορισμοί για να παταχθούν οι περιπτώσεις πλαστών διαθηκών:
-
Θα τεθεί χρονικό όριο για την εμφάνιση της διαθήκης (π.χ. εντός 2 ετών).
-
Εξετάζεται η υποχρεωτική γραφολογική εξέταση, ειδικά όταν η διαθήκη εμφανίζεται από άτομα χωρίς συγγενική σχέση.
«Όχι» στον αποκλεισμό ηλικιωμένων συγγενών – «Ναι» σε περιορισμό μακρινών συγγενών
Απορρίφθηκε η πρόταση να αποκλείονται οι υπερήλικοι γονείς ή παππούδες από την κληρονομική διαδοχή όταν δεν υπάρχει διαθήκη, λόγω σοβαρών νομικών κωλυμάτων. Αντίθετα, φαίνεται να προκρίνεται ο αποκλεισμός συγγενών τέταρτης τάξης, όπως θείοι, ξαδέρφια και προπάπποι, οι οποίοι σήμερα μπορούν να κληρονομήσουν όταν δεν υπάρχουν άλλοι.
✍️ Έρχονται οι “συμβάσεις ζωής” για να μην τσακώνονται μετά τον θάνατο
Πλήρη συναίνεση φαίνεται να υπάρχει για την εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων, οι οποίες θα επιτρέπουν σε έναν πολίτη να συμφωνεί μελλοντικά με τους κληρονόμους του – όσο είναι εν ζωή – για το πώς θα διανεμηθεί η περιουσία του. Πρόκειται για έναν σύγχρονο θεσμό που λειτουργεί ήδη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και στοχεύει στην αποφυγή δικαστικών διενέξεων μετά θάνατον.
⚖️ Μεταρρύθμιση-μαμούθ, 80 χρόνια μετά
Η Επιτροπή έχει αναλάβει ένα τιτάνιο έργο: να ξαναγράψει από την αρχή ένα νομικό πλαίσιο που ισχύει σχεδόν αμετάβλητο εδώ και 80 χρόνια. Οι αλλαγές που συζητούνται δεν είναι απλές τροποποιήσεις αλλά ριζικές μεταρρυθμίσεις, που απαιτούν συντονισμό, τεκμηρίωση και ευρύτατο διάλογο.
Παρότι στόχος του υπουργείου Δικαιοσύνης είναι η ψήφιση του νέου Κληρονομικού Δικαίου μέχρι το καλοκαίρι, οι απαιτήσεις του εγχειρήματος δείχνουν πως ο δρόμος ως τότε θα είναι δύσβατος.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
