Στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης επιστρέφουν τα κόκκινα δάνεια, οι πλειστηριασμοί και η προστασία της πρώτης κατοικίας, μετά την παρουσίαση της πρότασης νόμου του ΠΑΣΟΚ για το ιδιωτικό χρέος. Ο Νίκος Ανδρουλάκης ζητά ένα ευρύτερο πλαίσιο προστασίας για τους δανειολήπτες που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, ενώ η κυβέρνηση προωθεί νέους κανόνες για τους servicers, με ιδιαίτερη έμφαση στους οφειλέτες που τηρούν τις ρυθμίσεις τους. Σημείο αντιπαράθεσης αποτελεί και το όριο προκαταβολής 15%, το οποίο σε μια οφειλή 200.000 ευρώ αντιστοιχεί σε 30.000 ευρώ.
Μια νέα συζήτηση για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους ανοίγει στην πολιτική σκηνή, καθώς κυβέρνηση και ΠΑΣΟΚ παρουσιάζουν διαφορετικές προσεγγίσεις για την προστασία των δανειοληπτών από τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Η Χαριλάου Τρικούπη επιχειρεί να αναδείξει την ανάγκη προστασίας όχι μόνο όσων έχουν ήδη ρυθμίσει τις οφειλές τους και καταβάλλουν κανονικά τις δόσεις, αλλά και εκείνων που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των πιστωτών.
Στη συνέντευξη Τύπου της 13ης Οκτωβρίου, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, μαζί με τη Μιλένα Αποστολάκη και τον Δημήτρη Σπυράκο, παρουσίασαν πρόταση νόμου που περιλαμβάνει οκτώ παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος.
Η πρωτοβουλία αφορά την κύρια κατοικία, την αγροτική περιουσία, τις ρυθμίσεις οφειλών, τη λειτουργία των servicers και την προστασία των δικαιωμάτων των δανειοληπτών.
Η βασική διαφορά ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις
Η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει πακέτο 16 παρεμβάσεων για το ιδιωτικό χρέος και τη λειτουργία των servicers.
Οκτώ από αυτές αφορούν την προστασία των οφειλετών και οι υπόλοιπες οκτώ την ενίσχυση της διαφάνειας, της εποπτείας και της λογοδοσίας των εταιρειών διαχείρισης.
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία είναι η προστασία του συνεπούς δανειολήπτη.
Σύμφωνα με την κυβερνητική πρόταση, όταν ένας οφειλέτης τηρεί ενεργή συμφωνία ρύθμισης, δεν θα επιτρέπεται να λαμβάνονται εναντίον του μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης που παραβιάζουν τη συμφωνία.
Προβλέπονται μάλιστα συγκεκριμένες συνέπειες για τους servicers που δεν συμμορφώνονται.
Το ΠΑΣΟΚ αναγνωρίζει τη σημασία της προστασίας των συνεπών οφειλετών, αλλά υποστηρίζει ότι το πλαίσιο πρέπει να καλύπτει αποτελεσματικότερα και όσους δεν διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να συνάψουν ή να τηρήσουν μια απαιτητική ρύθμιση.
Η διαφορά αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Το κρίσιμο ζήτημα της προκαταβολής 15%
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλεί η κυβερνητική πρόβλεψη για ανώτατο όριο προκαταβολής 15% στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις οφειλών.
Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με την κυβερνητική παρουσίαση, οι απαιτήσεις προκαταβολής μπορούσαν σε ορισμένες περιπτώσεις να φτάσουν ακόμη και το 50% της οφειλής.
Το νέο πλαίσιο επιδιώκει να περιορίσει αυτή την πρακτική, θεσπίζοντας ανώτατο όριο 15%.
Πρόκειται, όμως, για ανώτατο επιτρεπόμενο ποσοστό και όχι για υποχρεωτική προκαταβολή που πρέπει να καταβάλλει κάθε δανειολήπτης.
Αυτή η διάκριση είναι σημαντική.
Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστας Τσουκαλάς, έθεσε το ζήτημα της πραγματικής δυνατότητας καταβολής ενός τέτοιου ποσού.
Σε ανεξόφλητο δάνειο 200.000 ευρώ, το 15% αντιστοιχεί σε 30.000 ευρώ.
Ακόμη και αν το ποσοστό αποτελεί πλαφόν, το ποσό δείχνει πόσο υψηλή μπορεί να παραμείνει η απαίτηση για έναν πολίτη που βρίσκεται ήδη σε οικονομική δυσκολία.
Το ερώτημα που θέτει το ΠΑΣΟΚ είναι κατά πόσο οι όροι ρύθμισης συνδέονται επαρκώς με τα πραγματικά εισοδήματα και τη δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη.
Τι προβλέπει η κυβέρνηση για τους πλειστηριασμούς
Το κυβερνητικό σχέδιο προβλέπει ότι ο πιστωτής θα πρέπει να υποβάλλει κατάλληλη και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό.
Η πρόταση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την οικονομική κατάσταση, τα εισοδήματα και την περιουσία του οφειλέτη.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι ο πιστωτής θα υποχρεούται να απαντά σε αίτημα διμερούς ρύθμισης μέσα σε τρεις μήνες, ενώ η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται εντός εξαμήνου.
Εάν απορρίπτεται μια πρόταση ρύθμισης, η άρνηση θα πρέπει να αιτιολογείται εγγράφως.
Στόχος των παρεμβάσεων είναι να περιοριστούν οι αδικαιολόγητες καθυστερήσεις και να υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες στις διαπραγματεύσεις.
Πρόκειται για προβλέψεις του νομοσχεδίου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 7 Οκτωβρίου και όχι για διατάξεις που πρέπει να θεωρούνται ήδη σε πλήρη ισχύ πριν από την ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας.
Πρόστιμα έως 500.000 ευρώ στους servicers
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η κυβέρνηση στις κυρώσεις για τις εταιρείες διαχείρισης που παραβιάζουν τις συμφωνίες ρύθμισης.
Στο προτεινόμενο πλαίσιο περιλαμβάνεται η αυτοδίκαιη ακυρότητα πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης που πραγματοποιούνται κατά παράβαση ενεργής ρύθμισης την οποία τηρεί ο οφειλέτης.
Επιπλέον, προβλέπεται πίστωση πέντε μηνιαίων δόσεων υπέρ του δανειολήπτη και αντίστοιχη παράταση της ρύθμισης χωρίς επιβάρυνση.
Για τους παραβάτες προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ.
Οι ρυθμίσεις αυτές αποσκοπούν στη δημιουργία οικονομικού αντικινήτρου για πρακτικές που παραβιάζουν τα δικαιώματα των οφειλετών.
Η αποτελεσματικότητά τους, εφόσον θεσπιστούν, θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή τους και την εποπτεία των εταιρειών διαχείρισης.
Η κριτική της Μιλένας Αποστολάκη
Η Μιλένα Αποστολάκη άσκησε κριτική στην κυβέρνηση για τον χρόνο που χρειάστηκε προκειμένου να προωθήσει αυστηρότερους κανόνες προστασίας.
Κατά την τοποθέτησή της, υποστήριξε ότι η προστασία ενός δανειολήπτη που τηρεί τη συμφωνημένη ρύθμιση θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητη.
Το ΠΑΣΟΚ επισημαίνει ότι οι καταγγελίες για τη λειτουργία των servicers και τα προβλήματα στην επικοινωνία με τους οφειλέτες έχουν απασχολήσει επί χρόνια τη δημόσια συζήτηση.
Η κυβερνητική πλευρά, αντίθετα, παρουσιάζει το νέο πακέτο ως ουσιαστική ενίσχυση της προστασίας των πολιτών και της λογοδοσίας των εταιρειών διαχείρισης.
Έτσι, η αντιπαράθεση αφορά τόσο το περιεχόμενο των μέτρων όσο και το εάν οι παρεμβάσεις προωθούνται εγκαίρως.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για την πρώτη κατοικία
Η προστασία της κύριας κατοικίας αποτελεί κεντρικό στοιχείο της πρότασης νόμου που παρουσίασε ο Νίκος Ανδρουλάκης.
Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι απαιτείται ένα σύστημα που να προσφέρει πραγματικές δυνατότητες ρύθμισης στους οικονομικά αδύναμους δανειολήπτες.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσει την προστασία της αγροτικής περιουσίας, τη διευκόλυνση αποπληρωμής οφειλών και την αντιμετώπιση καταχρηστικών πρακτικών.
Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης παρεμβάσεις για τις 120 δόσεις, τον ακατάσχετο επαγγελματικό λογαριασμό και τις τραπεζικές χρεώσεις.
Με τον τρόπο αυτό, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να συνδέσει την αντιμετώπιση των κόκκινων δανείων με το ευρύτερο πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους.
Τα 238 δισεκατομμύρια ευρώ ιδιωτικού χρέους
Ο Νίκος Ανδρουλάκης αναφέρθηκε στο ύψος του ιδιωτικού χρέους, το οποίο, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, έχει φτάσει τα 238 δισεκατομμύρια ευρώ.
Το ποσό αυτό χρησιμοποιήθηκε για να αναδειχθεί η έκταση του προβλήματος που αντιμετωπίζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το ιδιωτικό χρέος, ωστόσο, δεν ταυτίζεται αποκλειστικά με τα κόκκινα στεγαστικά δάνεια.
Περιλαμβάνει διαφορετικές κατηγορίες υποχρεώσεων, οι οποίες απαιτούν διαφορετικά εργαλεία αντιμετώπισης.
Γι’ αυτό και η αποτελεσματικότητα μιας συνολικής πολιτικής δεν εξαρτάται μόνο από την προστασία της πρώτης κατοικίας, αλλά και από τις δυνατότητες βιώσιμης αποπληρωμής των οφειλών.
Η πολιτική αντιπαράθεση Ανδρουλάκη – κυβέρνησης
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ υποστήριξε ότι το κόμμα του επιδιώκει να παρουσιάσει συγκεκριμένες νομοθετικές λύσεις, αντί να περιοριστεί στην κριτική της κυβερνητικής πολιτικής.
Παράλληλα, κατηγόρησε τη Νέα Δημοκρατία ότι παρουσιάζει τις υφιστάμενες επιλογές ως μονόδρομο.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι το νέο πλαίσιο ενισχύει την προστασία των οφειλετών, δημιουργεί σαφείς υποχρεώσεις για τους servicers και προβλέπει αυστηρές κυρώσεις για παραβάσεις.
Οι δύο προσεγγίσεις έχουν κοινό σημείο την ανάγκη περιορισμού αυθαίρετων πρακτικών.
Διαφέρουν, όμως, στην έμφαση που δίνουν στην προστασία των δανειοληπτών που δεν έχουν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν στις οικονομικές απαιτήσεις μιας ρύθμισης.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι δανειολήπτες
Για τους πολίτες που έχουν δάνεια σε τράπεζες, funds ή εταιρείες διαχείρισης, το σημαντικότερο είναι να διαχωρίζουν τις νομοθετικές προτάσεις από τις διατάξεις που βρίσκονται ήδη σε ισχύ.
Η κυβερνητική πρωτοβουλία για τους servicers βρίσκεται στη νομοθετική διαδικασία, ενώ η πρόταση του ΠΑΣΟΚ αποτελεί ξεχωριστή κοινοβουλευτική πρωτοβουλία.
Καμία από τις δύο δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αυτόματη διαγραφή χρέους ή γενική απαγόρευση πλειστηριασμών για όλους τους οφειλέτες.
Παράλληλα, το ανώτατο όριο προκαταβολής 15% δεν σημαίνει ότι όλοι οι δανειολήπτες θα υποχρεώνονται να καταβάλουν αυτό το ποσοστό.
Οι πραγματικοί όροι μιας ρύθμισης εξαρτώνται από το εφαρμοστέο πλαίσιο και τα χαρακτηριστικά της κάθε οφειλής.
Το μεγάλο ζητούμενο: Ρυθμίσεις που μπορούν να τηρηθούν
Η αντιπαράθεση για τα κόκκινα δάνεια αναδεικνύει ένα ζήτημα που υπερβαίνει τις κομματικές διαφορές.
Μια ρύθμιση έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα όταν ο δανειολήπτης μπορεί να ανταποκριθεί στους όρους της.
Η προστασία όσων καταβάλλουν κανονικά τις δόσεις τους αποτελεί ένα μέρος της αντιμετώπισης του προβλήματος.
Το άλλο μέρος αφορά τους πολίτες που δεν διαθέτουν επαρκές εισόδημα για να συμφωνήσουν ή να διατηρήσουν μια ρύθμιση.
Αυτό είναι και το βασικό πεδίο της νέας πολιτικής αντιπαράθεσης: πώς θα συνδυαστεί η προστασία της κατοικίας με την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής των οφειλών.
Η απάντηση θα κριθεί από τις τελικές νομοθετικές διατάξεις, τους όρους εφαρμογής τους και τις δυνατότητες που θα προσφέρουν στην πράξη στους δανειολήπτες.
