Η απόλυση ενός εργαζομένου δεν είναι πάντοτε νόμιμη. Σε αρκετές περιπτώσεις, η καταγγελία της σύμβασης εργασίας μπορεί να είναι άκυρη είτε επειδή δεν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες από τον νόμο προϋποθέσεις είτε επειδή παραβιάστηκαν άλλες διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας. Ωστόσο, ακόμη και όταν ο εργαζόμενος έχει βάσιμους λόγους να αμφισβητήσει τη νομιμότητα της απόλυσής του οφείλει να γνωρίζει ότι ο νόμος θέτει αυστηρό χρονικό όριο για τη δικαστική διεκδίκηση των δικαιωμάτων του.
Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 1 του Ν. 3198/1955, όπως κωδικοποιήθηκε με το άρθρο 351 παρ. 1 του Π.Δ. 62/2025, κάθε αξίωση εργαζομένου που απορρέει από άκυρη καταγγελία της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας είναι απαράδεκτη, εφόσον η σχετική αγωγή δεν κοινοποιηθεί στον εργοδότη μέσα σε προθεσμία τριών μηνών από τη λύση της εργασιακής σχέσης.Πρόκειται για αποσβεστική προθεσμία, δηλαδή για χρονικό όριο που, εάν παρέλθει χωρίς να ασκηθεί εγκαίρως το σχετικό δικαίωμα, επιφέρει την οριστική απώλεια της δυνατότητας προσβολής της απόλυσης ως άκυρης.
Πότε αρχίζει και πότε λήγει η τρίμηνη προθεσμία;
Η αφετηρία της προθεσμίας είναι η ημέρα κατά την οποία η καταγγελία της σύμβασης περιέρχεται σε γνώση του εργαζομένου. Δεν είναι καθοριστική η ημερομηνία κατά την οποία ο εργοδότης αποφάσισε την απόλυση ή προχώρησε στην ηλεκτρονική καταχώρισή της, αλλά ο χρόνος κατά τον οποίο η δήλωση της βούλησής του για τη λύση της εργασιακής σχέσης γνωστοποιήθηκε στον εργαζόμενο.Η προθεσμία αρχίζει να υπολογίζεται από την επόμενη ημέρα και συμπληρώνεται με την παρέλευση της αντίστοιχης ημερομηνίας του τρίτου μήνα. Εάν η τελευταία ημέρα συμπίπτει με νόμιμη αργία ή μη εργάσιμη ημέρα, η λήξη μεταφέρεται στην επόμενη εργάσιμη ημέρα.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι δεν αρκεί η απλή κατάθεση της αγωγής στο δικαστήριο. Ο νόμος απαιτεί την κοινοποίησή της στον εργοδότη εντός της τρίμηνης προθεσμίας. Συνεπώς, ο εργαζόμενος πρέπει να μεριμνήσει εγκαίρως τόσο για την άσκηση της αγωγής όσο και για την ολοκλήρωση της επίδοσής της.
Ποιες αξιώσεις επηρεάζονται από την παρέλευση της προθεσμίας;
Η τρίμηνη προθεσμία εφαρμόζεται σε κάθε καταγγελία σύμβασης εξαρτημένης εργασίας, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για σύμβαση αορίστου ή ορισμένου χρόνου. Εφαρμόζεται επίσης ανεξάρτητα από τον λόγο για τον οποίο η καταγγελία θεωρείται άκυρη είτε δηλαδή η ακυρότητα προκύπτει από παράβαση του Ν. 3198/1955 (Περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως των περί καταγγελίας της σχέσεως εργασίας διατάξεων) είτε από παραβίαση άλλων διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας.Εάν η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, ο εργαζόμενος χάνει τη δυνατότητα να ζητήσει δικαστικά την αναγνώριση της ακυρότητας της απόλυσης και κατά συνέπεια να διεκδικήσει μισθούς υπερημερίας που στηρίζονται σε αυτήν.
Διατηρεί, ωστόσο, τις αυτοτελείς αξιώσεις που δεν εξαρτώνται από την ακυρότητα της καταγγελίας, όπως την αξίωση για καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης, εφόσον αυτή οφείλεται.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η αποσβεστική προθεσμία λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 280 του Αστικού Κώδικα. Αυτό σημαίνει ότι το δικαστήριο εξετάζει την τήρησή της ακόμη και χωρίς σχετική ένσταση του εργοδότη.
Τι έχει κρίνει η νομολογία;
Η νομολογία του Αρείου Πάγου έχει επανειλημμένα επιβεβαιώσει την αυστηρότητα της συγκεκριμένης προθεσμίας. Ενδεικτικά, με τις αποφάσεις ΟλΑΠ 1338/1985, ΑΠ 2234/2013, ΑΠ 705/2013 και ΑΠ 1387/2015 έχει διευκρινιστεί ότι η μη εμπρόθεσμη κοινοποίηση της αγωγής επιφέρει την απόσβεση του δικαιώματος προσβολής της καταγγελίας ως άκυρης.Η ρύθμιση αποσκοπεί στην ταχεία εκκαθάριση των εργασιακών διαφορών και στην αποφυγή παρατεταμένης αβεβαιότητας ως προς το κύρος της απόλυσης.
Συμπέρασμα
Η προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται μόνο από το αν μια απόλυση είναι νόμιμη ή παράνομη, αλλά και από το αν ο εργαζόμενος ενεργήσει εγκαίρως. Η τρίμηνη αποσβεστική προθεσμία αποτελεί κρίσιμο χρονικό όριο, το οποίο δεν πρέπει να αγνοείται. Για τον λόγο αυτό, όποιος θεωρεί ότι απολύθηκε παράνομα είναι σημαντικό να απευθυνθεί χωρίς καθυστέρηση σε δικηγόρο, ώστε να αξιολογηθούν οι δυνατότητες δικαστικής προστασίας και να διασφαλιστεί η εμπρόθεσμη άσκηση των αξιώσεών του.
Ναταλία (Ευθαλία) Κ. Νεραντζάκη, Δικηγόρος
Νομική Σχολή, Δημοκρίτειο Παν/μιο Θράκης
Μεταπτυχιακές Σπουδές, Φορολογικό Δίκαιο, ΕΚΠΑ
Email:natalianeratzakh@outlook.com
natalianeratzakilawoffice.gr
