Ο άργιλος και η ευρωπαϊκή ιδιαιτερότητα
Η ευρωπαϊκή ήπειρος παρουσιάζει αυξημένη ευπάθεια στο φαινόμενο της καθίζησης, καθώς μεγάλο μέρος του υπεδάφους της αποτελείται από άργιλο, ένα υλικό που επηρεάζεται έντονα από τις μεταβολές της υγρασίας. Κατά τη διάρκεια υγρών περιόδων, ο άργιλος διαστέλλεται, ενώ σε ξηρές περιόδους συρρικνώνεται, προκαλώντας αστάθεια στο έδαφος και ρωγμές στις θεμελιώσεις των σπιτιών. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι επερχόμενες θερμικές μεταβολές στην Ευρώπη θα εντείνουν περαιτέρω το φαινόμενο.
Το τεράστιο οικονομικό κόστος και οι αβέβαιες αποζημιώσεις
Για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, η καθίζηση δεν είναι απλώς μια τεχνική λεπτομέρεια, αλλά μια απειλή που μπορεί να αποβεί καταστροφική. Οι επισκευές θεμελίων ή ολόκληρων κτιρίων κοστίζουν πολλές φορές πάνω από 100.000 ευρώ. Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο όταν δεν υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη, είτε επειδή δεν υπήρξε σχετική πρόνοια, είτε επειδή οι ασφαλιστικές δεν θεωρούν την καθίζηση ως ακραίο καιρικό φαινόμενο.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου, εκτιμώντας ότι οι απώλειες από καθίζηση του εδάφους μπορεί να ξεπεράσουν τα 2,5 τρισ. ευρώ μέχρι τα μέσα του αιώνα. Παρότι οι περισσότερες ζημιές χαρακτηρίζονται ως «χαμηλού κινδύνου», οι συνέπειες μπορούν να είναι συντριπτικές.
Η γαλλική εμπειρία και το μοντέλο CatNat
Στη Γαλλία, σχεδόν το 50% των μονοκατοικιών απειλείται από καθίζηση μέχρι το τέλος της δεκαετίας, σύμφωνα με την ομοσπονδία ασφαλιστικών εταιρειών της χώρας. Από το 2016 μέχρι σήμερα, οι ασφαλιστικές έχουν καταβάλει πάνω από 1 δισ. ευρώ σε αποζημιώσεις. Το 2022 υπήρξε χρονιά-ορόσημο, αφού οι απαιτήσεις υπερτριπλασιάστηκαν εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών.
Η γαλλική κυβέρνηση σε συνεργασία με τον ασφαλιστικό κλάδο είχε προνοήσει ήδη από το 1980 δημιουργώντας το σύστημα CatNat, έναν μηχανισμό προστασίας για φυσικές καταστροφές. Όμως η εφαρμογή του έχει περιορισμούς: για να αποζημιωθεί κάποιος, πρέπει να έχει αναγνωριστεί επίσημα η περιοχή του ως πληγείσα. Χωρίς αυτή την έγκριση, η ασφαλιστική δεν είναι υποχρεωμένη να καλύψει τη ζημιά.
Η περίπτωση της Ολλανδίας και η υποβάθμιση της αξίας
Η Ολλανδία βρίσκεται επίσης σε δεινή θέση, με προβλέψεις για ζημιές 60 δισ. ευρώ έως το 2050 λόγω καθίζησης. Το κόστος ανά κατοικία μπορεί να ξεπεράσει τις 100.000 ευρώ, χωρίς εγγυήσεις ότι θα καλυφθεί ασφαλιστικά. Οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο τεχνικές, αλλά και οικονομικές: μελέτες δείχνουν ότι οι τιμές των ακινήτων σε πληγείσες περιοχές έχουν μειωθεί κατά 5%.
Παγκόσμιες προειδοποιήσεις και ελληνικά παραδείγματα
Η υποχώρηση του εδάφους δεν είναι αποκλειστικά ευρωπαϊκό φαινόμενο. Από τη Φλόριντα μέχρι το Χιούστον, τη Τζακάρτα και την Τεχεράνη, πόλεις βυθίζονται ή υποχωρούν ετησίως με δραματικό ρυθμό. Οι αιτίες είναι ποικίλες: εξόρυξη υπόγειων υδάτων, σεισμοί, εξαντλητικές γεωργικές δραστηριότητες. Ωστόσο, η υπερθέρμανση του πλανήτη επιδεινώνει κάθε πτυχή.
Στην Ελλάδα, η καθίζηση ήρθε στο προσκήνιο μέσα από το παράδειγμα του χωριού Βούτες στο Ηράκλειο, όπου σπίτια παρουσίασαν ρωγμές και παραμορφώσεις. Το πρόβλημα αφορά κυρίως παλαιότερα κτίσματα, κατασκευασμένα τις δεκαετίες του ’70 και ’80, όταν δεν υπήρχαν οι σημερινές αντισεισμικές και κατασκευαστικές προδιαγραφές.
Η ανάγκη επανασχεδιασμού των ασφαλιστικών πολιτικών
Οι ασφαλιστικές εταιρείες καλούνται πλέον να επανεξετάσουν τα κριτήρια κάλυψης και αποζημίωσης. Η κλιματική αλλαγή δεν μπορεί πλέον να θεωρείται μια γενική περιβαλλοντική απειλή, αλλά μια άμεση και συγκεκριμένη απειλή για την περιουσία εκατομμυρίων πολιτών.
Για τους ιδιοκτήτες, η ανάγκη ενημέρωσης και λήψης μέτρων είναι επείγουσα. Η ασφάλιση δεν είναι πολυτέλεια αλλά ζωτική προϋπόθεση προστασίας. Και για τους φορείς χάραξης πολιτικής, είναι καιρός να δημιουργηθούν μηχανισμοί όπως το γαλλικό CatNat, προσαρμοσμένοι όμως στις σύγχρονες συνθήκες και ανάγκες.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
