Νέο τοπίο από την 1η Ιανουαρίου 2027 για τους ανήλικους χρήστες – Στα 15 έτη το βασικό ηλικιακό όριο, χωρίς να γίνεται υποχρεωτικό το Kids.gov.gr Wallet – Τι προβλέπεται για την επαλήθευση ηλικίας και ποιες ακόμη μεγαλύτερες αλλαγές συζητούνται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης
Μεγάλες αλλαγές έρχονται από την 1η Ιανουαρίου 2027 στον τρόπο με τον οποίο οι ανήλικοι θα μπορούν να αποκτούν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην Ελλάδα.
Το νέο ελληνικό πλαίσιο θέτει ως ελάχιστο όριο ηλικίας τα 15 έτη, δημιουργώντας νέες υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες και αλλάζοντας στην πράξη τα δεδομένα για παιδιά και γονείς.
Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι ότι η επαλήθευση της ηλικίας δεν προβλέπεται να στηρίζεται υποχρεωτικά σε μία συγκεκριμένη κρατική εφαρμογή.
Το Kids.gov.gr Wallet μπορεί να χρησιμοποιηθεί, όπως και το Gov.gr Wallet, αλλά δεν αποτελεί τη μοναδική λύση.
Οι πάροχοι των social media θα μπορούν να εφαρμόσουν και άλλες ισοδύναμες μεθόδους, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τις απαιτήσεις αποτελεσματικότητας, αξιοπιστίας και προστασίας της ιδιωτικότητας.
Παράλληλα, ακόμη μεγαλύτερες αλλαγές συζητούνται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του αποκαλούμενου EU KIDS Act, το οποίο όμως βρίσκεται ακόμη σε επίπεδο πρότασης και δεν αποτελεί ισχύον ευρωπαϊκό νόμο.
Τι αλλάζει στην Ελλάδα από την Πρωτοχρονιά
Η βασική αλλαγή του ελληνικού σχεδίου είναι ξεκάθαρη:
το ελάχιστο όριο ηλικίας για πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τίθεται στα 15 έτη.
Οι σχετικές διατάξεις προβλέπεται να τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.
Από εκείνη την ημερομηνία οι πλατφόρμες που εμπίπτουν στη ρύθμιση θα πρέπει να εφαρμόζουν μηχανισμούς που επιτρέπουν την αξιόπιστη επιβεβαίωση της ηλικίας των χρηστών.
Η μεγάλη πρόκληση βρίσκεται ακριβώς εκεί.
Μέχρι σήμερα, σε πολλές διαδικτυακές υπηρεσίες η ηλικία δηλώνεται ουσιαστικά από τον ίδιο τον χρήστη.
Το νέο μοντέλο επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος από την απλή δήλωση σε αποτελεσματικότερες μεθόδους επαλήθευσης.
Η λεπτομέρεια με την ημερομηνία γέννησης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο θα υπολογίζεται η ηλικία.
Για τις ανάγκες της συγκεκριμένης ρύθμισης, τα παιδιά που έχουν γεννηθεί μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος αντιμετωπίζονται ως προς το ηλικιακό όριο με σημείο αναφοράς την 1η Ιανουαρίου.
Πρόκειται για τεχνική πρόβλεψη που απλοποιεί την εφαρμογή του μέτρου και αποφεύγει την ανάγκη καθημερινής μεταβολής της επιλεξιμότητας ανάλογα με τα γενέθλια κάθε παιδιού.
Πώς θα καταλαβαίνει η πλατφόρμα πόσο χρονών είναι το παιδί;
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα που δημιουργεί το νέο σύστημα.
Το ελληνικό σχέδιο δεν επιβάλλει μία συγκεκριμένη τεχνολογική λύση.
Οι πάροχοι θα πρέπει να χρησιμοποιούν κατάλληλες, αξιόπιστες και αναλογικές μεθόδους επαλήθευσης ηλικίας.
Παράλληλα, οι λύσεις αυτές θα πρέπει να περιορίζουν όσο γίνεται τα προσωπικά δεδομένα που συλλέγονται.
Με άλλα λόγια, ο στόχος είναι να μπορεί μια πλατφόρμα να γνωρίζει εάν ο χρήστης πληροί το ηλικιακό όριο χωρίς να αποκτά περισσότερα προσωπικά στοιχεία από όσα είναι απολύτως απαραίτητα.
Η ισορροπία αυτή –αποτελεσματικός έλεγχος ηλικίας από τη μία και προστασία της ιδιωτικότητας από την άλλη– αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα τεχνικά ζητήματα του νέου πλαισίου.
Είναι υποχρεωτικό το Kids Wallet;
Όχι.
Και πρόκειται για μια ουσιαστική διευκρίνιση, καθώς το Kids.gov.gr Wallet έχει συνδεθεί έντονα στη δημόσια συζήτηση με τα νέα μέτρα.
Το ελληνικό σχέδιο νόμου δεν επιβάλλει τη συγκεκριμένη εφαρμογή ως μοναδικό τρόπο επιβεβαίωσης της ηλικίας.
Το Kids.gov.gr Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται ως ενδεδειγμένα παραδείγματα λύσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν.
Οι εφαρμογές αυτές έχουν σχεδιαστεί ώστε να συμβαδίζουν με βασικές απαιτήσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου, όπως η αξιοπιστία, η αναλογικότητα, η ελαχιστοποίηση των δεδομένων και η προστασία της ιδιωτικής ζωής.
Ωστόσο, οι πλατφόρμες θα μπορούν να αξιοποιούν και άλλες ισοδύναμες λύσεις, εφόσον αυτές είναι συμβατές με το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις αντίστοιχες τεχνικές προδιαγραφές.
Η Ευρώπη ετοιμάζει ακόμη ευρύτερο πλαίσιο
Την ίδια στιγμή, η συζήτηση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης πηγαίνει αρκετά πιο μακριά.
Το προτεινόμενο EU KIDS Act δεν περιορίζεται στα κλασικά social media.
Το πεδίο που εξετάζεται περιλαμβάνει επίσης πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και ορισμένες υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης.
Σε αυτές περιλαμβάνονται AI companions και γενικότεροι συνομιλιακοί βοηθοί τεχνητής νοημοσύνης.
Η φιλοσοφία είναι ότι τα παιδιά δεν εκτίθενται σε ψηφιακούς κινδύνους μόνο μέσα από ένα κοινωνικό δίκτυο.
Το σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον περιλαμβάνει πλέον gaming, βίντεο, εφαρμογές και συστήματα AI με τα οποία ένας ανήλικος μπορεί να αλληλεπιδρά καθημερινά.
Τι συζητείται για παιδιά 13 έως 15 ετών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ευρωπαϊκή πρόταση για την ηλικιακή ομάδα από 13 έως κάτω των 15 ετών.
Το υπό συζήτηση πλαίσιο δεν προβλέπει ότι ένας γονέας θα μπορεί απλώς να δώσει άδεια στο παιδί και αυτό να αποκτήσει έναν κανονικό, πλήρη λογαριασμό social media.
Προβλέπεται η δυνατότητα δημιουργίας ενός ειδικού, περιορισμένου λογαριασμού, εφόσον βέβαια η ίδια η πλατφόρμα προσφέρει αυτή την επιλογή.
Ο λογαριασμός θα δημιουργείται από γονέα ή κηδεμόνα και θα συνοδεύεται από πρόσθετες δικλίδες προστασίας.
Μεταξύ των προβλέψεων που συζητούνται είναι γονικά εργαλεία, δυνατότητα ημερήσιου χρονικού περιορισμού έως μία ώρα και δυνατότητα ελέγχου των νέων επαφών.
Για παιδιά κάτω των 13 ετών, η πρόταση δεν προβλέπει λογαριασμό κοινωνικού δικτύου στο όνομα του παιδιού.
Ποιος θα έχει την ευθύνη;
Μία ακόμη κρίσιμη παράμετρος είναι το ποιος καλείται να εφαρμόσει τους νέους κανόνες.
Στην ευρωπαϊκή πρόταση το κύριο βάρος τοποθετείται στις ίδιες τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Οι πάροχοι θα πρέπει να εφαρμόζουν τα ηλικιακά όρια και τις απαιτήσεις προστασίας που αντιστοιχούν στις υπηρεσίες τους.
Για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες εξετάζονται ακόμη αυστηρότερες υποχρεώσεις συμμόρφωσης, μεταξύ των οποίων σχέδια συμμόρφωσης και ανεξάρτητοι έλεγχοι.
Οι γονείς εξακολουθούν φυσικά να έχουν ουσιαστικό ρόλο, όμως η λογική του πλαισίου είναι ότι δεν μπορεί όλη η ευθύνη για την προστασία των παιδιών να μεταφέρεται στην οικογένεια.
Προσοχή: Το EU KIDS Act δεν είναι ακόμη νόμος
Εδώ χρειάζεται μία σημαντική διάκριση.
Το ευρωπαϊκό EU KIDS Act βρίσκεται ακόμη σε επίπεδο πρότασης.
Αυτό σημαίνει ότι το τελικό περιεχόμενό του μπορεί να αλλάξει κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας.
Κατά συνέπεια, οι προβλέψεις του δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ήδη ισχύον δίκαιο.
Η τελική μορφή του κανονισμού, το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του και η σχέση του με τις εθνικές ρυθμίσεις θα εξαρτηθούν από τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η 1η Ιανουαρίου φέρνει τη μεγάλη αλλαγή
Για την Ελλάδα, πάντως, το ορόσημο που πρέπει να κρατήσουν γονείς και ανήλικοι είναι η 1η Ιανουαρίου 2027.
Το ηλικιακό όριο των 15 ετών αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται μέχρι σήμερα η πρόσβαση των παιδιών στα κοινωνικά δίκτυα.
Το μεγάλο τεστ θα είναι η εφαρμογή.
Γιατί άλλο είναι να οριστεί ένα ηλικιακό όριο στον νόμο και άλλο να εφαρμοστεί αποτελεσματικά σε πλατφόρμες που χρησιμοποιούνται καθημερινά από εκατομμύρια ανθρώπους και στις οποίες ένας χρήστης μπορεί σήμερα πολύ εύκολα να δηλώσει διαφορετική ηλικία.
Γι’ αυτό και το πραγματικό ενδιαφέρον των επόμενων μηνών θα βρίσκεται στις τεχνικές λύσεις που θα επιλέξουν οι πλατφόρμες.
Το ερώτημα που θα πρέπει να απαντηθεί στην πράξη είναι απλό αλλά δύσκολο:
Πώς θα αποδεικνύεται ότι κάποιος είναι άνω των 15 χωρίς ταυτόχρονα να παραδίδει στην πλατφόρμα περισσότερα προσωπικά δεδομένα από όσα χρειάζεται;
Από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό εάν η νέα απαγόρευση θα λειτουργήσει πραγματικά ή θα παραμείνει ένα ηλικιακό όριο που θα μπορεί εύκολα να παρακαμφθεί.
