Νέους κανόνες για την πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προωθεί η κυβέρνηση, με βασική πρόβλεψη την καθιέρωση κατώτατου ηλικιακού ορίου 15 ετών. Το μέτρο σχεδιάζεται να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2027 και αφορά δημοφιλείς πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το TikTok. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για τα παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2012, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο θα ελέγχεται η ηλικία των χρηστών.
Αλλάζουν οι κανόνες για εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες
Μια σημαντική αλλαγή στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά και εφήβους προωθεί η κυβέρνηση, επιχειρώντας να θεσπίσει αυστηρότερους κανόνες για την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον.
Το ελληνικό σχέδιο προβλέπει ότι η πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα θα επιτρέπεται από την ηλικία των 15 ετών και άνω.
Η 1η Ιανουαρίου 2027 έχει τεθεί ως ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του νέου πλαισίου, υπό την προϋπόθεση ότι θα ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία.
Σήμερα, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026, έχει προγραμματιστεί η παρουσίαση των νέων ρυθμίσεων στο Μποδοσάκειο Μέγαρο, με τη συμμετοχή του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου, του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου.
Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρίσκεται όχι μόνο η ηλικία των χρηστών, αλλά και η ευθύνη των ίδιων των εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης να εφαρμόζουν αξιόπιστους μηχανισμούς ελέγχου.
Ποια παιδιά δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν social media
Σύμφωνα με το σχέδιο που παρουσιάζεται, το κατώτατο ηλικιακό όριο για πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα θα είναι τα 15 έτη.
Ωστόσο, υπάρχει μια ιδιαίτερη πρόβλεψη σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού της ηλικίας.
Για τις ανάγκες εφαρμογής του μέτρου, όλα τα παιδιά που έχουν γεννηθεί μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος θα θεωρείται ότι συμπληρώνουν το σχετικό ηλικιακό όριο την 1η Ιανουαρίου.
Αυτό σημαίνει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2027 τα παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2012 θα αντιμετωπίζονται ως έχοντα συμπληρώσει το όριο των 15 ετών, ανεξάρτητα από τον μήνα και την ημέρα γέννησής τους.
Αντίθετα, τα παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2013 ή αργότερα δεν θα πληρούν το ηλικιακό κριτήριο κατά την έναρξη εφαρμογής.
Για παράδειγμα, ένα παιδί που γεννήθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 θα αντιμετωπίζεται, για την εφαρμογή του συγκεκριμένου μέτρου, με τον ίδιο τρόπο όπως ένα παιδί που γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 2012.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος ηλικιακού ελέγχου με βάση το έτος γέννησης.
Τι θα γίνει με τους λογαριασμούς που υπάρχουν ήδη
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που δημιουργεί το νέο πλαίσιο αφορά τους ανηλίκους που διαθέτουν ήδη λογαριασμούς σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Η καθιέρωση ηλικιακού ορίου δεν αφορά μόνο τη δημιουργία νέων λογαριασμών, αλλά δημιουργεί και ζήτημα ελέγχου των υφιστάμενων χρηστών.
Ωστόσο, στο διαθέσιμο κείμενο δεν εξειδικεύεται ο τρόπος με τον οποίο οι εταιρείες θα χειριστούν τους ήδη ενεργούς λογαριασμούς παιδιών που δεν πληρούν το ηλικιακό κριτήριο.
Δεν διευκρινίζεται, για παράδειγμα, εάν θα προβλέπεται αυτόματη αναστολή, διαδικασία επαλήθευσης ή κάποιος άλλος μηχανισμός συμμόρφωσης.
Οι σχετικές λεπτομέρειες αναμένεται να αποσαφηνιστούν στο τελικό νομοθετικό πλαίσιο και στις οδηγίες εφαρμογής.
Πώς θα ελέγχεται η ηλικία των χρηστών
Η ουσιαστική εφαρμογή των περιορισμών εξαρτάται από τη δυνατότητα αξιόπιστης εξακρίβωσης της ηλικίας.
Μέχρι σήμερα, πολλές διαδικτυακές υπηρεσίες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη δήλωση ημερομηνίας γέννησης από τον ίδιο τον χρήστη.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος του ελέγχου στις εταιρείες που παρέχουν τις υπηρεσίες.
Οι πλατφόρμες θα πρέπει να υιοθετούν τεχνολογικές λύσεις που επιβεβαιώνουν ότι ο χρήστης πληροί το ηλικιακό όριο.
Παράλληλα, η διαδικασία θα πρέπει να προστατεύει τα προσωπικά δεδομένα και να μην απαιτεί περισσότερες πληροφορίες από όσες είναι αναγκαίες.
Το ζητούμενο είναι να επιβεβαιώνεται η ηλικιακή επιλεξιμότητα χωρίς να δημιουργείται ένας μηχανισμός υπερβολικής συλλογής προσωπικών στοιχείων.
Ο ρόλος του Gov.gr Wallet
Στις τεχνολογικές δυνατότητες που εξετάζονται περιλαμβάνονται το Gov.gr Wallet και λύσεις ψηφιακής επιβεβαίωσης ηλικίας που συνδέονται με υπηρεσίες για παιδιά.
Μέσω τέτοιων μηχανισμών θα μπορούσε να επιβεβαιώνεται εάν ένας χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο.
Ωστόσο, σύμφωνα με το ελληνικό σχέδιο, η χρήση συγκεκριμένης εφαρμογής δεν θα είναι υποχρεωτική για όλες τις πλατφόρμες.
Οι εταιρείες θα μπορούν να επιλέγουν ισοδύναμες τεχνολογικές λύσεις, εφόσον πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές.
Η προστασία της ιδιωτικότητας αποτελεί βασική παράμετρο του σχεδιασμού.
Για τον λόγο αυτό, η επαλήθευση ηλικίας δεν θα πρέπει να ταυτίζεται αυτομάτως με την υποχρεωτική κοινοποίηση όλων των στοιχείων ταυτότητας ενός ανηλίκου στις εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης.
Τι προβλέπεται για παιδιά 13 έως 15 ετών
Παράλληλα με την ελληνική πρωτοβουλία, στο ευρωπαϊκό επίπεδο συζητείται ένα ευρύτερο πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων, το οποίο στο δημοσίευμα αναφέρεται ως EU KIDS Act.
Η πρόταση αυτή προβλέπει ειδική μεταχείριση για παιδιά ηλικίας από 13 έως κάτω των 15 ετών.
Σύμφωνα με τις περιγραφόμενες διατάξεις, θα μπορούσε να επιτρέπεται η δημιουργία λογαριασμού περιορισμένης λειτουργικότητας.
Μια τέτοια δυνατότητα θα εξαρτάται από το εάν η πλατφόρμα προσφέρει ειδικούς λογαριασμούς για ανηλίκους και από τη συμμετοχή γονέα ή νόμιμου κηδεμόνα στη διαδικασία.
Η γονική συγκατάθεση δεν θα αρκεί για την απόκτηση πλήρους λογαριασμού πριν από τη συμπλήρωση του προβλεπόμενου ηλικιακού ορίου.
Πρέπει, ωστόσο, να γίνει σαφής διάκριση: οι συγκεκριμένες προβλέψεις παρουσιάζονται ως μέρος ευρωπαϊκής πρότασης και όχι ως κανόνες που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ.
Έως μία ώρα την ημέρα στους ειδικούς λογαριασμούς
Στους ειδικούς λογαριασμούς περιορισμένης λειτουργικότητας που περιγράφει η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπονται πρόσθετα εργαλεία προστασίας.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η δυνατότητα γονικού ελέγχου του χρόνου χρήσης.
Αναφέρεται ημερήσιο όριο έως μία ώρα, καθώς και δυνατότητα ελέγχου των νέων επαφών που αποκτά το παιδί μέσα στην πλατφόρμα.
Η πρόταση προβλέπει επίσης αυστηρότερους περιορισμούς για τα παιδιά κάτω των 13 ετών, για τα οποία δεν θα επιτρέπεται η δημιουργία προσωπικού λογαριασμού στο όνομά τους.
Οι προβλέψεις αυτές δεν πρέπει να συγχέονται με το ελληνικό σχέδιο για γενικό ηλικιακό όριο 15 ετών.
Η τελική σχέση των δύο πλαισίων θα εξαρτηθεί από τη νομοθετική διαδικασία και τις διατάξεις που τελικά θα εγκριθούν.
Δεν αφορά μόνο Facebook, Instagram και TikTok
Η ελληνική πρωτοβουλία επικεντρώνεται στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.
Η ευρωπαϊκή πρόταση, αντίθετα, περιγράφεται ως ευρύτερη παρέμβαση για την προστασία των παιδιών σε διαφορετικά ψηφιακά περιβάλλοντα.
Στο πεδίο της περιλαμβάνονται πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και ορισμένες υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν ως ψηφιακοί σύντροφοι, καθώς και στους γενικούς συνομιλιακούς βοηθούς.
Οι κίνδυνοι που συνδέονται με αυτές τις υπηρεσίες δεν είναι ίδιοι.
Για τον λόγο αυτό, η πρόταση προβλέπει διαφοροποιημένες υποχρεώσεις ανάλογα με τη λειτουργία της κάθε υπηρεσίας.
Ποιος θα έχει την ευθύνη εφαρμογής
Κεντρικό στοιχείο των προτεινόμενων αλλαγών είναι η μεταφορά της βασικής ευθύνης συμμόρφωσης στις ίδιες τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Οι εταιρείες θα πρέπει να εφαρμόζουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας και να τηρούν τους προβλεπόμενους κανόνες προστασίας.
Οι γονείς θα συνεχίσουν να έχουν σημαντικό ρόλο στην καθοδήγηση των παιδιών τους.
Ωστόσο, η γονική εποπτεία δεν θα απαλλάσσει τις εταιρείες από τις υποχρεώσεις που θα προβλέπει το νομοθετικό πλαίσιο.
Στην ευρωπαϊκή πρόταση περιλαμβάνονται και πρόσθετες απαιτήσεις για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες.
Μεταξύ αυτών αναφέρονται σχέδια συμμόρφωσης και ανεξάρτητοι έλεγχοι, με ευθύνη και δαπάνη των ίδιων των εταιρειών.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους γονείς στην Κεφαλονιά
Οι νέοι κανόνες θα αφορούν και τις οικογένειες στην Κεφαλονιά και την Ιθάκη, όπως και σε ολόκληρη τη χώρα.
Οι γονείς παιδιών που έχουν γεννηθεί το 2013 ή αργότερα θα πρέπει να παρακολουθούν ιδιαίτερα τις τελικές ρυθμίσεις, καθώς τα παιδιά αυτά δεν θα πληρούν το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο κατά την 1η Ιανουαρίου 2027.
Αντίστοιχα, οικογένειες με παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2012 θα πρέπει να γνωρίζουν την ειδική πρόβλεψη υπολογισμού της ηλικίας με βάση το ημερολογιακό έτος.
Οι αλλαγές δημιουργούν και πρακτικά ερωτήματα για τη χρήση κινητών τηλεφώνων, τη διαχείριση υφιστάμενων λογαριασμών και τον γονικό έλεγχο.
Οι απαντήσεις θα εξαρτηθούν από το τελικό περιεχόμενο του νόμου και από τον τρόπο εφαρμογής των νέων υποχρεώσεων από τις πλατφόρμες.
Πότε θα εφαρμοστούν τα νέα μέτρα
Η 1η Ιανουαρίου 2027 αποτελεί την προγραμματισμένη ημερομηνία έναρξης εφαρμογής του ελληνικού πλαισίου.
Για να τεθεί σε ισχύ, απαιτείται να ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία.
Η ευρωπαϊκή πρόταση που αναφέρεται ως EU KIDS Act βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ήδη ισχύον ευρωπαϊκό δίκαιο.
Επομένως, οι δύο πρωτοβουλίες έχουν διαφορετικό χρονοδιάγραμμα και δεν συνεπάγονται αυτομάτως τις ίδιες υποχρεώσεις.
Η ουσιαστική αλλαγή που επιδιώκει η ελληνική ρύθμιση είναι να μην αρκεί πλέον η απλή δήλωση ηλικίας για την πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα. Η εφαρμογή της, όμως, θα κριθεί από την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τις τελικές υποχρεώσεις που θα αναλάβουν οι ψηφιακές πλατφόρμες.
Ποια παιδιά επηρεάζονται από την 1η Ιανουαρίου 2027
| Έτος γέννησης | Τι προβλέπει το ελληνικό σχέδιο |
|---|---|
| 2011 ή νωρίτερα | Πληρούν το ηλικιακό όριο |
| 2012 | Θεωρούνται ότι συμπληρώνουν το όριο την 1/1/2027 |
| 2013 | Δεν πληρούν το ηλικιακό όριο |
| 2014 ή αργότερα | Δεν πληρούν το ηλικιακό όριο |
