Τα κουνούπια τσιμπούν πάντα εσάς; Αυτός μπορεί να είναι ο λόγος – Οι 6 παράγοντες που σας κάνουν «μαγνήτη»

Αν κάθεστε με παρέα ένα καλοκαιρινό βράδυ και καταλήγετε να μετράτε τσιμπήματα ενώ οι υπόλοιποι σχεδόν κανένα, πιθανότατα δεν είναι ιδέα σας. Τα κουνούπια πράγματι προτιμούν ορισμένους ανθρώπους και η εξήγηση κρύβεται σε ένα σύνθετο «κοκτέιλ» αναπνοής, θερμότητας, οσμών του δέρματος, μικροβιώματος και ακόμη και οπτικών ερεθισμάτων.

Το ερώτημα «γιατί τσιμπούν πάντα εμένα;» απασχολεί σχεδόν κάθε παρέα τους καλοκαιρινούς μήνες.

Η απάντηση είναι πιο ενδιαφέρουσα από όσο φαίνεται: τα κουνούπια δεν αναζητούν απλώς έναν άνθρωπο που βρίσκεται κοντά τους. Διαθέτουν ένα εξελιγμένο σύστημα αισθητηριακών μηχανισμών που τους επιτρέπει να συνδυάζουν διαφορετικά σήματα για να εντοπίσουν τον πιθανό ξενιστή.

Και αυτό σημαίνει ότι δύο άνθρωποι που κάθονται δίπλα δίπλα μπορεί να μην είναι καθόλου εξίσου ελκυστικοί για ένα κουνούπι.

1. Η αναπνοή μας λειτουργεί σαν «ραντάρ»

Ένα από τα σημαντικότερα σήματα είναι το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) που εκπνέουμε.

Τα κουνούπια διαθέτουν αισθητήρια συστήματα ικανά να ανιχνεύουν το CO₂ και να χρησιμοποιούν αυτό το σήμα για να κατευθυνθούν προς έναν πιθανό άνθρωπο ή άλλο ξενιστή.

Όσο πλησιάζουν, μπαίνουν στο παιχνίδι και άλλα στοιχεία: θερμότητα, υγρασία και οσμές του δέρματος.

Αυτό εξηγεί και γιατί μετά από σωματική δραστηριότητα μπορεί να αισθανόμαστε ότι τα κουνούπια μάς έχουν βάλει στο στόχαστρο. Η αναπνοή γίνεται εντονότερη, το σώμα θερμαίνεται και ιδρώνουμε περισσότερο.

Με άλλα λόγια, εκπέμπουμε ταυτόχρονα περισσότερα από τα σήματα που μπορούν να χρησιμοποιήσουν για να μας εντοπίσουν.

2. Η μυρωδιά του δέρματος μπορεί να είναι καθοριστική

Δεν υπάρχει μία μοναδική «μυρωδιά ανθρώπου».

Στην επιφάνεια του δέρματός μας υπάρχουν πολλές χημικές ενώσεις και ένα πολύπλοκο μικροβίωμα. Ο συνδυασμός τους δημιουργεί ένα ιδιαίτερο χημικό αποτύπωμα.

Έρευνες έχουν δείξει ότι ορισμένοι άνθρωποι είναι σταθερά πολύ πιο ελκυστικοί στα κουνούπια από άλλους.

Ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον έχουν προκαλέσει τα καρβοξυλικά οξέα που υπάρχουν στο δέρμα.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Cell έδειξε ότι άτομα που χαρακτηρίζονταν ιδιαίτερα ελκυστικά για τα κουνούπια Aedes aegypti είχαν υψηλότερα επίπεδα συγκεκριμένων καρβοξυλικών οξέων στο δέρμα τους.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η «ελκυστικότητα» φάνηκε να παραμένει σχετικά σταθερή για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Άρα, το γεγονός ότι κάποιος είναι ο μόνιμος «στόχος» της παρέας μπορεί να έχει πραγματική βιολογική βάση.

3. Ιδρώτας και άσκηση αλλάζουν το παιχνίδι

Όταν ιδρώνουμε, μεταβάλλεται το χημικό περιβάλλον στην επιφάνεια του δέρματος.

Οσμές και ενώσεις που σχετίζονται με τον ιδρώτα και τη δραστηριότητα των μικροοργανισμών του δέρματος μπορούν να συμμετέχουν στο σύνολο των σημάτων που χρησιμοποιούν τα κουνούπια.

Παράλληλα, μετά την άσκηση έχουμε συνήθως:

περισσότερη παραγωγή CO₂, υψηλότερη θερμοκρασία σώματος και περισσότερο ιδρώτα.

Πρόκειται για έναν συνδυασμό που μπορεί να κάνει τον εντοπισμό μας ευκολότερο.

Γι’ αυτό και ένα ζεστό καλοκαιρινό βράδυ μετά από περπάτημα, τρέξιμο ή άλλη άσκηση μπορεί να αποτελεί ιδανικό σενάριο για… επίθεση.

4. Τι ισχύει πραγματικά με την ομάδα αίματος

Η ομάδα αίματος είναι ίσως η πιο γνωστή θεωρία.

Υπάρχουν πράγματι παλαιότερες πειραματικές μελέτες που έχουν καταγράψει διαφορές στην προτίμηση ορισμένων ειδών κουνουπιών ανάλογα με την ομάδα αίματος, με την ομάδα Ο να εμφανίζεται σε ορισμένα πειράματα περισσότερο ελκυστική από την ομάδα Α.

Αυτό, όμως, χρειάζεται προσοχή.

Δεν σημαίνει ότι όποιος έχει ομάδα Ο θα τσιμπιέται πάντα περισσότερο ούτε ότι η ομάδα αίματος αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα για όλους τους ανθρώπους και όλα τα είδη κουνουπιών.

Η συμπεριφορά των κουνουπιών επηρεάζεται από πολλά ταυτόχρονα ερεθίσματα, ενώ διαφορετικά είδη μπορεί να έχουν διαφορετικές προτιμήσεις.

Επομένως, η ομάδα αίματος μπορεί να αποτελεί ένα κομμάτι του παζλ, αλλά δύσκολα εξηγεί από μόνη της ποιος θα γίνει ο «αγαπημένος» στόχος τους.

5. Ακόμη και το σαπούνι μπορεί να αλλάξει τη μυρωδιά μας

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο έρευνας αφορά τα προϊόντα που βάζουμε πάνω στο σώμα μας.

Σαπούνια, αρώματα, λοσιόν και άλλα καλλυντικά μεταβάλλουν το οσφρητικό προφίλ του δέρματος.

Το αποτέλεσμα, όμως, δεν είναι τόσο απλό όσο «τα γλυκά αρώματα προσελκύουν πάντα τα κουνούπια».

Μελέτες έχουν δείξει ότι η επίδραση ενός σαπουνιού μπορεί να εξαρτάται από τον συνδυασμό του προϊόντος με τη φυσική οσμή του συγκεκριμένου ανθρώπου.

Δηλαδή, το ίδιο προϊόν μπορεί να επηρεάσει διαφορετικά την ελκυστικότητα δύο ανθρώπων.

Ορισμένα αρωματικά συστατικά μπορεί να αυξήσουν το ενδιαφέρον των κουνουπιών, ενώ άλλα να το μειώσουν.

Αυτό δείχνει πόσο σύνθετη είναι στην πραγματικότητα η «χημεία» πίσω από ένα τσίμπημα.

6. Τα κουνούπια δεν μυρίζουν μόνο – βλέπουν κιόλας

Μόλις ένα κουνούπι αντιληφθεί την παρουσία πιθανού ξενιστή, μπορεί να χρησιμοποιήσει και οπτικά ερεθίσματα.

Έρευνες στο Aedes aegypti έχουν δείξει ότι η παρουσία CO₂ επηρεάζει την οπτική αναζήτησή του και ότι συγκεκριμένες χρωματικές περιοχές μπορούν να γίνουν περισσότερο ελκυστικές.

Γι’ αυτό τα ρούχα που φοράμε ενδέχεται να αποτελούν ακόμη ένα στοιχείο της εξίσωσης.

Δεν σημαίνει ότι φορώντας ένα συγκεκριμένο χρώμα θα αποφύγουμε τα τσιμπήματα. Η όσφρηση και τα χημικά σήματα παραμένουν εξαιρετικά σημαντικά.

Ωστόσο, τα κουνούπια φαίνεται να χρησιμοποιούν πολλαπλές αισθήσεις ταυτόχρονα.

Άνδρες ή γυναίκες: Ποιους προτιμούν;

Και εδώ η απάντηση δεν είναι απόλυτη.

Νεότερες έρευνες που συγκρίνουν διαφορετικά είδη κουνουπιών δείχνουν ότι οι προτιμήσεις δεν είναι απαραίτητα ίδιες.

Σε δεδομένα από ανθρώπους με διαφορετικά χαρακτηριστικά, το Aedes aegypti εμφάνισε μικρή προτίμηση προς άνδρες συμμετέχοντες, ενώ σε άλλα είδη δεν παρατηρήθηκε αντίστοιχη σαφής διαφορά.

Αυτό ενισχύει μια βασική διαπίστωση:

δεν υπάρχει ένας μοναδικός τύπος ανθρώπου που προσελκύει όλα τα κουνούπια.

Εξαρτάται τόσο από τον άνθρωπο όσο και από το είδος του κουνουπιού.

Και το αλκοόλ;

Υπάρχουν μικρές μελέτες που έχουν υποδείξει ότι η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξάνει την ελκυστικότητα ενός ανθρώπου για ορισμένα κουνούπια.

Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν είναι αρκετά για να πούμε ότι «ένα ποτήρι μπίρα θα σας κάνει οπωσδήποτε στόχο».

Πιθανοί μηχανισμοί θα μπορούσαν να σχετίζονται με αλλαγές στη θερμοκρασία του δέρματος, στην εφίδρωση ή στις πτητικές ουσίες που εκπέμπει το σώμα.

Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για παράγοντα πολύ λιγότερο τεκμηριωμένο από τη σημασία του CO₂ και της χημείας του δέρματος.

Γιατί λοιπόν τσιμπούν εσάς και όχι τον διπλανό σας;

Πιθανότατα επειδή δεν υπάρχει μία αιτία.

Το κουνούπι συνδυάζει ένα ολόκληρο «πακέτο» πληροφοριών:

πόσο CO₂ εκπνέετε, πόσο θερμό είναι το σώμα σας, ποιες χημικές ενώσεις υπάρχουν στο δέρμα σας, πώς διαμορφώνει το μικροβίωμα τη μυρωδιά σας και ποια οπτικά ερεθίσματα εκπέμπετε.

Ακόμη και δύο άνθρωποι ίδιας ηλικίας και σωματικής διάπλασης μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικό χημικό προφίλ δέρματος.

Και αυτό μπορεί να είναι αρκετό για να κάνει τον έναν πολύ πιο ελκυστικό.

Τι μπορείτε να κάνετε για να προστατευτείτε

Δεν μπορούμε φυσικά να αλλάξουμε το μικροβίωμα ή τη φυσική χημεία του σώματός μας κάθε φορά που βγαίνουμε έξω.

Μπορούμε όμως να μειώσουμε σημαντικά την πιθανότητα τσιμπήματος.

Η πιο αξιόπιστη λύση δεν είναι κάποιο «θαυματουργό» άρωμα ή ένα συγκεκριμένο χρώμα ρούχων, αλλά η χρήση εγκεκριμένου εντομοαπωθητικού σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος, σε συνδυασμό με κατάλληλα ρούχα και μέτρα περιορισμού της έκθεσης στα κουνούπια.

Ιδιαίτερα σε περιοχές όπου κυκλοφορούν νοσήματα που μεταδίδονται μέσω κουνουπιών, όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου, η προστασία δεν αφορά απλώς την αποφυγή της ενοχλητικής φαγούρας.

Και την επόμενη φορά που ολόκληρη η παρέα θα σας πει «εσένα σε αγαπάνε τα κουνούπια», μπορείτε τουλάχιστον να απαντήσετε ότι υπάρχει επιστημονική εξήγηση.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ