Ο λαγοκέφαλος δεν εμφανίστηκε φέτος στην Κεφαλονιά. Η πρώτη καταγεγραμμένη σύλληψή του έγινε πριν από περίπου 20 χρόνια. Τι αναφέρει ο Τηλέμαχος Μπεριάτος και τι πρέπει να προσέχουν λουόμενοι και ψαράδες.

Λαγοκέφαλος στην Κεφαλονιά: Η πρώτη καταγεγραμμένη εμφάνιση έγινε πριν από περίπου 20 χρόνια

Μετά τις συζητήσεις για τσούχτρες, καρχαρίες και λεοντόψαρα, ο λαγοκέφαλος βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Ωστόσο, σε αντίθεση με όσα ίσως πιστεύουν πολλοί, το συγκεκριμένο εισβολικό είδος δεν αποτελεί νέο «επισκέπτη» στις θάλασσες της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης.

Σύμφωνα με τον εκπαιδευτή αυτοδυτών και τεχνικό δύτη Τηλέμαχο Μπεριάτο, η πρώτη καταγεγραμμένη θέαση και σύλληψη λαγοκέφαλου στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή των δύο νησιών έγινε πριν από περίπου δύο δεκαετίες.

Η ιστορική πρώτη καταγραφή στην Κεφαλονιά

Όπως αναφέρει ο κ. Μπεριάτος, η πρώτη καταγεγραμμένη σύλληψη εκτιμάται ότι πραγματοποιήθηκε μεταξύ των ετών 2006 και 2009, όταν ο αλιέας Χριστογιάννης Σιτοκωνσταντίνος, με το αλιευτικό σκάφος «Θαλασσοπούλι» (ΝΑ 546), έπιασε το ψάρι στα νερά της Κεφαλονιάς.

Παρότι το ακριβές έτος δεν διασώθηκε, οι φωτογραφίες του αλιεύματος παραμένουν ως ιστορικό τεκμήριο της παρουσίας του λαγοκέφαλου στο Ιόνιο ήδη από εκείνη την περίοδο.

Γιατί δεν έχει εξαπλωθεί όσο στο Αιγαίο

Παρά την παρουσία του εδώ και σχεδόν 20 χρόνια, ο λαγοκέφαλος δεν έχει αποκτήσει στην περιοχή του Ιονίου την εξάπλωση που καταγράφεται σε νοτιότερες και θερμότερες ελληνικές θάλασσες.

Σύμφωνα με την ανάλυση του Τηλέμαχου Μπεριάτου, σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζουν οι υδρογραφικές συνθήκες, κυρίως οι θερμοκρασιακές διακυμάνσεις των νερών, αλλά και η παρουσία ενδημικών θηρευτών, όπως οι Κυνηγοί (Λαπόρδες), οι οποίοι ενδέχεται να λειτουργούν ως φυσικός περιοριστικός παράγοντας για την εξάπλωση του εισβολικού είδους.

Τοξικό ψάρι – Τι πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες

Ο λαγοκέφαλος θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνος. Είναι μη βρώσιμος, περιέχει ισχυρές τοξίνες που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή δηλητηρίαση, ενώ διαθέτει εξαιρετικά δυνατά σαγόνια, ικανά να προκαλέσουν σοβαρούς τραυματισμούς.

Στην πραγματικότητα, στις ελληνικές θάλασσες έχουν καταγραφεί συνολικά πέντε συγγενικά είδη λαγοκέφαλων και τετραοδόντων, τα οποία αντιμετωπίζονται με την ίδια προσοχή.

Γιατί δεν πρέπει να ταΐζουμε τα άγρια ψάρια

Ο κ. Μπεριάτος επισημαίνει ακόμη ότι αρκετά περιστατικά δαγκωμάτων λαγοκέφαλων σε λουόμενους πιθανόν σχετίζονται με μια λανθασμένη ανθρώπινη συνήθεια: το τάισμα των άγριων ζώων στη θάλασσα.

Όταν οι άνθρωποι πετούν ψωμί ή άλλες τροφές στα ψάρια, αυτά συνηθίζουν την ανθρώπινη παρουσία και πλησιάζουν ολοένα περισσότερο τις παραλίες, αυξάνοντας τον κίνδυνο ατυχημάτων. Παράλληλα, μεταβάλλεται η φυσική τους συμπεριφορά, δημιουργώντας ανισορροπία στο θαλάσσιο οικοσύστημα.

Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι ένας από τους βασικότερους κανόνες σεβασμού προς την άγρια ζωή είναι να μην ταΐζουμε ποτέ τα άγρια θαλάσσια ζώα, ώστε να προστατεύονται τόσο οι άνθρωποι όσο και το ίδιο το οικοσύστημα.

Φωτογραφίες

Οι φωτογραφίες της πρώτης καταγεγραμμένης σύλληψης παραχωρήθηκαν από τον αλιέα Χριστογιάννη Σιτοκωνσταντίνο από την Αγία Ευφημία Κεφαλονιάς.

Παρακάτω ολόκληρη η τοποθέτηση του Τηλέμαχου Μπεριάτου:

Λαγοκέφαλος, η ιστορική πρώτη καταγραφή στην Κεφαλονιά και την Ιθάκη

Μετά τις τσούχτρες, τους καρχαρίες και τα Λεοντόψαρα, φέτος το μενού της θαλασσο-τρομολαγνείας έχει και Λαγοκέφαλο..

Γύρω από την Κεφαλονιά και την Ιθάκη, πιθανά η πρώτη καταγεγραμμένη θέαση/σύλληψη Λαγοκέφαλου, σημειώθηκε μεταξύ των ετών 2006-2009 (με τα χρόνια αν και διασώθηκαν οι φωτογραφίες, χάθηκε η ακριβής χρονική υπογραφή) από τον αλιέα Χριστογιάννη Σιτοκωνσταντίνο με το Αλιευτικό σκάφος “Θαλασσοπούλι” (λεμβολόγιο ΝΑ 546), στον οποίο οφείλονται και οι φωτογραφίες του θηράματος.

Έτσι ο Λαγοκέφαλος έχει εμφανιστεί στη θάλασσα μας εδώ και περίπου 20 χρόνια αλλά προφανώς λόγω υδρογραφικών παραμέτρων με το εύρος και τις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας των υδάτων να είναι από τις πιο σημαντικές, αλλά και όπως σημειώνουν οι άνθρωποι που έχουν μεγαλώσει στη θάλασσα και γνωρίζουν καλύτερα απ’ όλους μας, λόγω της ενδημικής πανίδας όπως οι Κυνηγοί (Λαπόρδες) που κάποτε ήταν σε σχετική αφθονία (και ελπίζουμε να συνεχίσουν να βρίσκονται σε ικανούς αριθμούς στα νερά μας), υφίστανται κάποιοι φραγμοί που αποτρέπουν τα συγκεκριμένα εισβολικά είδη των Λαγοκέφαλων να επεκταθούν στο Ιόνιο.

Στη νότια Ελλάδα με τα θερμότερα νερά τα πράγματα είναι διαφορετικά και ας ελπίσουμε ότι η φύση θα προνοήσει και πάλι για την ισορροπία του οικοσυστήματος. Τελικά ο άνθρωπος το καλύτερο που μπορεί να κάνει είναι να αφήσει την φύση να κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα, χωρίς αυτός να παρεμβαίνει πολύ.

Ας σεβαστούμε τη φύση καθώς είναι το περιβάλλον στο οποίο επιβιώνουμε και ευημερούμε!

Ο Λαγοκέφαλος είναι ένας ακόμη εισβολέας στις θάλασσες μας (για την ακρίβεια 5 είδη Λαγοκέφαλου και συγγενικών/παρόμοιων ειδών: Λαγοκέφαλος, Λαγοκέφαλος του Σουεζ, Βραχυκέφαλος τετραόδοντας, Αδαμαντόραχος λαγοκέφαλος, Νανολαγοκέφαλος). Πρόκειται για μη βρώσιμο, τοξικό κατά την κατανάλωση και με ισχυρά σαγόνια ψάρι (κίνδυνος τραυματισμού), τα οποία θα πρέπει να αποφεύγονται όχι μόνο η κατανάλωση αλλά και η προσέγγιση προς αυτά.

Τα περιστατικά που έχουν συμβεί σε ακτές λουομένων με δαγκώματα σε ανθρώπους, πιθανά οφείλονται στην κακή συνήθεια των τελευταίων να δίνουν τροφή στην άγρια ζωή. Πετώντας κομμάτια ψωμί, πατατάκια και ό,τι άλλο υπάρχει διαθέσιμο στους λαγοκέφαλους στην παραλία, απλά τους μαθαίνουμε να πλησιάζουν τον άνθρωπο και να προσμένουν ένα έτοιμο και ξεκούραστο γεύμα. Η προσμονή μπορεί να μετατρέπεται σε απαίτηση ή κάνουν την σύνδεση ότι ένα ανθρώπινο δάχτυλο αποτελεί μεζεδάκι.

Έτσι πρέπει να θυμόμαστε και να εφαρμόζουμε έναν από τους βασικούς κανόνες συμπεριφοράς προς την άγρια θαλάσσια ζωή:

Δεν πρέπει να ταΐζουμε τα άγρια ζώα. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούμε δύο σημαντικά προβλήματα. Αφενός συνηθίζουν να πλησιάζουν τους ανθρώπους (και δυστυχώς κάποιες κατηγορίες αυτών δεν είναι πάντα συνειδητοποιημένοι και φιλικοί) οπότε μπορούν να προκληθούν τραυματισμοί και ατυχήματα από αυτούς ή από τα ανθρώπινα κατασκευάσματα που τους συνοδεύουν (π.χ. θαλάσσια σκάφη). Αφετέρου σταδιακά αλλάζουν οι συνήθειες τους, μαθαίνουν να εξαρτώνται από τον άνθρωπο για την αναζήτηση τροφής (ιδιαίτερα τα νεαρά άτομα), αρχίζουν να ατονίζουν οι ικανότητες ή η διάθεση για αναζήτηση τροφής και τελικά διαταράσσεται η φυσική ισορροπία (ενδεικτικά, αυξάνονται άλλα είδη στο περιβάλλον που παραδοσιακά αποτελούν θηράματα τους).

Τηλέμαχος Μπεριάτος

Εκπαιδευτής Αυτοδυτών και Τεχνικός Δύτης PSS, Αυτοδύτης 3 αστέρων CMAS

Εικόνες: Χριστογιάννης Σιτοκωνσταντίνος, Αγία Ευφημία, Κεφαλονιά