Νέα μεγάλη γαλλική μελέτη βάζει στο μικροσκόπιο ορισμένα από τα πιο συνηθισμένα συντηρητικά τροφίμων, εντοπίζοντας συσχετίσεις μεταξύ υψηλότερης κατανάλωσης συγκεκριμένων προσθέτων και αυξημένου κινδύνου για ορισμένες μορφές καρκίνου. Οι ερευνητές, ωστόσο, ξεκαθαρίζουν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Η έρευνα βασίστηκε στη μεγάλη γαλλική μελέτη NutriNet-Santé, η οποία ξεκίνησε το 2009 και παρακολουθεί επί σειρά ετών τις διατροφικές συνήθειες και την κατάσταση υγείας χιλιάδων ενηλίκων.
Στη συγκεκριμένη ανάλυση συμμετείχαν περισσότεροι από 105.000 άνθρωποι, ενώ η μέση διάρκεια παρακολούθησης για την εμφάνιση περιστατικών καρκίνου ήταν περίπου 7,5 χρόνια.
Πώς έγινε η έρευνα
Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της μελέτης ήταν η λεπτομερής καταγραφή της διατροφής των συμμετεχόντων.
Οι ερευνητές δεν περιορίστηκαν στην καταγραφή του είδους των τροφίμων που κατανάλωναν, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις είχαν πληροφορίες ακόμη και για τις συγκεκριμένες μάρκες προϊόντων.
Με τη χρήση βάσεων δεδομένων για τη σύνθεση των τροφίμων και εργαστηριακών αναλύσεων μπόρεσαν έτσι να εκτιμήσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την έκθεση των συμμετεχόντων σε συγκεκριμένα πρόσθετα.
Συνολικά εξετάστηκαν 17 πρόσθετα τροφίμων.
Ποια συντηρητικά ξεχώρισαν
Για ορισμένες ουσίες καταγράφηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις.
Μεταξύ αυτών ήταν το σορβικό κάλιο και τα θειώδη, καθώς η υψηλότερη πρόσληψή τους συσχετίστηκε στη συγκεκριμένη ανάλυση με αυξημένο συνολικό κίνδυνο καρκίνου και με καρκίνο του μαστού.
Ενδιαφέρον παρουσίασαν επίσης τα αποτελέσματα για το νιτρώδες νάτριο, το οποίο χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων σε επεξεργασμένα προϊόντα κρέατος. Υψηλότερη πρόσληψή του συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη.
Στην έρευνα εξετάστηκαν ακόμη ουσίες όπως το νιτρικό κάλιο, τα οξικά άλατα και το ερυθορβικό νάτριο, για τις οποίες καταγράφηκαν πιο περιορισμένες συσχετίσεις.
Σημαντική διευκρίνιση: Δεν αποδεικνύεται ότι προκαλούν καρκίνο
Το συγκεκριμένο σημείο είναι καθοριστικό για τη σωστή ανάγνωση των αποτελεσμάτων.
Η μελέτη είναι παρατηρητική. Επομένως, μπορεί να δείξει ότι η μεγαλύτερη έκθεση σε μια ουσία συνδέεται στατιστικά με μεγαλύτερη συχνότητα μιας νόσου, αλλά δεν μπορεί από μόνη της να αποδείξει ότι η ουσία προκάλεσε τη νόσο.
Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη παράγοντες όπως ηλικία, φύλο, κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλ, σωματική δραστηριότητα, οικογενειακό ιστορικό καρκίνου και συνολική ποιότητα της διατροφής. Παρ’ όλα αυτά, δεν μπορεί να αποκλειστεί πλήρως η επίδραση άλλων παραγόντων.
Πρέπει να πετάξουμε τα τρόφιμα με συντηρητικά;
Τα αποτελέσματα δεν δικαιολογούν ένα τέτοιο συμπέρασμα.
Τα συντηρητικά χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένους λόγους, μεταξύ άλλων για να περιορίζουν την ανάπτυξη μικροοργανισμών και την αλλοίωση των τροφίμων.
Επομένως, το πρακτικό μήνυμα της έρευνας δεν είναι ότι «όλα τα συντηρητικά προκαλούν καρκίνο».
Μεγαλύτερη σημασία έχει το είδος και η ποσότητα των τροφίμων που καταναλώνουμε συστηματικά και το συνολικό διατροφικό πρότυπο.
Τι μπορεί να κάνει ο καταναλωτής
Χωρίς υπερβολές ή φόβο απέναντι σε κάθε πρόσθετο μιας ετικέτας, μια λογική προσέγγιση είναι η μεγαλύτερη παρουσία στη διατροφή τροφίμων με μικρό βαθμό επεξεργασίας.
Φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηροί καρποί και προϊόντα ολικής άλεσης μπορούν να αποτελούν τη βάση της καθημερινής διατροφής, ενώ είναι χρήσιμο να περιορίζεται η πολύ συχνή κατανάλωση ιδιαίτερα επεξεργασμένων προϊόντων.
Η ανάγνωση των ετικετών μπορεί επίσης να βοηθήσει στην επιλογή μεταξύ παρόμοιων προϊόντων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε τρόφιμο που περιέχει πρόσθετα πρέπει να αποκλείεται.
Τι κρατάμε από τη μελέτη
Τα αποτελέσματα της NutriNet-Santé προσθέτουν νέα στοιχεία στην επιστημονική συζήτηση γύρω από τα πρόσθετα τροφίμων.
Δεν αποδεικνύουν ότι τα συγκεκριμένα συντηρητικά προκαλούν καρκίνο, αλλά οι συσχετίσεις που εντοπίστηκαν θεωρούνται αρκετά ενδιαφέρουσες ώστε να απαιτούν περαιτέρω έρευνα.
Για τον καταναλωτή, η ασφαλέστερη προσέγγιση παραμένει μια ισορροπημένη και ποικίλη διατροφή, με μεγαλύτερη έμφαση σε λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα.
