Γιατί η κυβέρνηση εγκαταλείπει στην πράξη το μοντέλο των 72 δόσεων και ανεβάζει τον πήχη στις 120 – Μόλις περίπου 12.500 αιτήσεις μέχρι σήμερα, ενώ το χρέος προς τον ΕΦΚΑ έχει εκτιναχθεί πάνω από τα 52 δισ. ευρώ – Το επιτόκιο 5,84%, η απουσία «κουρέματος» και ο αριθμός που αποκαλύπτει το πραγματικό πρόβλημα: πάνω από τις μισές ρυθμίσεις χάνονται
Οι 120 δόσεις για τα χρέη προς τον ΕΦΚΑ παρουσιάζονται ως μια νέα ευκαιρία για εκατοντάδες χιλιάδες οφειλέτες να βάλουν σε τάξη τις υποχρεώσεις τους.
Πίσω όμως από την αύξηση των δόσεων από 72 σε 120 υπάρχει μια πραγματικότητα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί:
η προηγούμενη ρύθμιση δεν είχε την ανταπόκριση που αναμενόταν.
Και ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα αποτελεί το γεγονός ότι διαχρονικά ένα τεράστιο ποσοστό των οφειλετών που μπαίνουν σε ρυθμίσεις τελικά δεν καταφέρνει να τις ολοκληρώσει.
Τα στοιχεία του ΚΕΑΟ είναι αποκαλυπτικά.
Οι συνολικές ασφαλιστικές οφειλές έχουν φτάσει περίπου στα 52,42 δισ. ευρώ, ενώ μέσα σε μόλις ένα τρίμηνο αυξήθηκαν κατά περίπου 639 εκατ. ευρώ.
Με άλλα λόγια, την ώρα που δημιουργούνται συνεχώς νέες ρυθμίσεις, το βουνό των χρεών εξακολουθεί να μεγαλώνει.
Μόλις 12.500 αιτήσεις στις 72 δόσεις
Το πρώτο καμπανάκι ήρθε από την περιορισμένη ανταπόκριση στη ρύθμιση των 72 δόσεων.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι αιτήσεις για ασφαλιστικές οφειλές βρίσκονται περίπου στις 12.500.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου ήταν περίπου 11.500.
Δηλαδή, μέσα σε σχεδόν έναν μήνα προστέθηκαν μόλις περίπου 1.000 νέες αιτήσεις.
Για ένα σύστημα με εκατοντάδες χιλιάδες οφειλέτες και συνολικό ληξιπρόθεσμο χρέος δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, η συμμετοχή παραμένει περιορισμένη.
Αυτό εξηγεί σε σημαντικό βαθμό γιατί το οικονομικό επιτελείο προχώρησε στη διεύρυνση του σχήματος.
Οι 72 δόσεις γίνονται 120.
Στη ρύθμιση μπαίνουν πλέον και οφειλές του 2024.
Και η προθεσμία για τις αιτήσεις μεταφέρεται έως τις 30 Ιουνίου 2027.
Το ερώτημα όμως παραμένει:
αρκούν περισσότερες δόσεις για να λυθεί το πρόβλημα;
Το πραγματικό σοκ βρίσκεται στις χαμένες ρυθμίσεις
Τα στοιχεία του ΚΕΑΟ δείχνουν ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο να πειστεί ένας οφειλέτης να μπει σε μία ρύθμιση.
Το πολύ δυσκολότερο είναι να καταφέρει να παραμείνει σε αυτή μέχρι την τελευταία δόση.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία για την πορεία των ρυθμίσεων από την έναρξη λειτουργίας του ΚΕΑΟ, έχουν πραγματοποιηθεί συνολικά περίπου 2,54 εκατομμύρια ρυθμίσεις.
Από αυτές, περισσότερες από 1,38 εκατομμύρια έχουν χαθεί.
Πρόκειται δηλαδή για περισσότερο από το μισό σύνολο.
Και πίσω από τις χαμένες ρυθμίσεις βρίσκεται ένα τεράστιο ποσό:
περίπου 24,43 δισ. ευρώ οφειλών.
Αντίθετα, περίπου 869.500 ρυθμίσεις έχουν ολοκληρωθεί, αποδίδοντας στον e-ΕΦΚΑ πάνω από 4,45 δισ. ευρώ.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν το πραγματικό πρόβλημα.
Δεν αρκεί να ανοίξει μια πλατφόρμα και να δοθούν περισσότερες δόσεις.
Ο οφειλέτης πρέπει να μπορεί να πληρώνει κάθε μήνα για χρόνια.
Γιατί οι 120 δόσεις αλλάζουν την εικόνα
Η κυβέρνηση επιχειρεί τώρα να αντιμετωπίσει ένα μέρος του προβλήματος μειώνοντας τη μηνιαία επιβάρυνση.
Οι 72 δόσεις αυξάνονται σε 120, δηλαδή η μέγιστη διάρκεια της αποπληρωμής μπορεί πλέον να φτάσει τα δέκα χρόνια.
Το ελάχιστο ποσό της μηνιαίας δόσης παραμένει στα 30 ευρώ.
Παράλληλα, διευρύνεται η περίμετρος των χρεών.
Στις 72 δόσεις μπορούσαν να ενταχθούν οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
Τώρα το όριο μεταφέρεται στις:
31 Δεκεμβρίου 2024.
Πρόκειται για σημαντική αλλαγή, καθώς ένας ολόκληρος επιπλέον χρόνος ασφαλιστικών οφειλών μπορεί να μπει στη μακροχρόνια ρύθμιση.
Το 2024 ήταν μία από τις μεγάλες «τρύπες»
Ακριβώς αυτή την αλλαγή επισημαίνει και ο δικηγόρος Διονύσης Ρίζος.
Η δυνατότητα ένταξης των χρεών του 2024 διορθώνει ένα από τα βασικά προβλήματα του προηγούμενου σχήματος.
Ένας επαγγελματίας μπορούσε, για παράδειγμα, να ρυθμίσει παλαιότερες οφειλές του, αλλά να εξακολουθεί να κουβαλά σημαντικά χρέη που δημιουργήθηκαν το 2024.
Τώρα ανοίγει η δυνατότητα να ενταχθούν και αυτά στις 120 δόσεις.
Αυτό μπορεί να μειώσει αισθητά τη συνολική μηνιαία πίεση.
Δεν λύνει όμως όλα τα προβλήματα.
Το 5,84% που αλλάζει τον λογαριασμό
Το πρώτο μεγάλο αγκάθι είναι το επιτόκιο.
Η νέα ρύθμιση προβλέπει επιτόκιο 5,84%, αντίστοιχο με εκείνο της πάγιας ρύθμισης των 24 δόσεων.
Σε μια ρύθμιση που μπορεί να διαρκέσει δέκα ολόκληρα χρόνια, το συγκεκριμένο ποσοστό αποκτά μεγάλη σημασία.
Όσο περισσότερες είναι οι δόσεις, τόσο χαμηλότερη γίνεται η μηνιαία επιβάρυνση.
Αλλά όσο μεγαλύτερος είναι ο χρόνος αποπληρωμής, τόσο αυξάνεται και το συνολικό ποσό των τόκων που θα πληρώσει τελικά ο οφειλέτης.
Άρα οι 120 δόσεις προσφέρουν κυρίως ρευστότητα και χρόνο.
Δεν σημαίνουν κατ’ ανάγκη φθηνότερη αποπληρωμή.
Και το μεγαλύτερο πρόβλημα: κανένα «κούρεμα»
Υπάρχει όμως και δεύτερο αγκάθι.
Η ρύθμιση δεν συνοδεύεται από γενικό «κούρεμα» των προσαυξήσεων ή των τόκων που έχουν ήδη ενσωματωθεί στην οφειλή.
Όπως επισημαίνει ο Διονύσης Ρίζος στο dikaiologitika.gr, δεν υπάρχει κίνητρο μείωσης των πρόσθετων τελών ή της τοκοφορίας που έχει δημιουργηθεί.
Αυτό σημαίνει ότι ο οφειλέτης παίρνει περισσότερο χρόνο για να πληρώσει, αλλά εξακολουθεί να κουβαλά το συσσωρευμένο ποσό.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα βασικά ερωτήματα για την επιτυχία του νέου σχήματος.
Θα αρκούν οι 120 δόσεις για να μπουν μαζικά οι οφειλέτες στη ρύθμιση, όταν το ίδιο το χρέος δεν μειώνεται;
Τα 52,42 δισ. δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος
Η συζήτηση αποκτά εντελώς διαφορετικές διαστάσεις όταν δει κανείς το συνολικό χρέος.
Οι ασφαλιστικές οφειλές που βρίσκονται στο ΚΕΑΟ έχουν φτάσει περίπου στα 52,42 δισεκατομμύρια ευρώ.
Μόνο μέσα σε ένα τρίμηνο αυξήθηκαν κατά περίπου 639,1 εκατομμύρια ευρώ.
Αυτό σημαίνει ότι το σύστημα δεν αντιμετωπίζει απλώς ένα παλιό απόθεμα χρέους.
Παράγει καινούργιο.
Επομένως, κάθε ρύθμιση καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα δύο προβλήματα:
το παλιό χρέος και την ικανότητα του οφειλέτη να πληρώνει κανονικά τις νέες υποχρεώσεις του.
Εάν ο επαγγελματίας καταβάλλει τη δόση της παλιάς οφειλής αλλά δεν μπορεί να πληρώσει τις τρέχουσες ασφαλιστικές εισφορές, πολύ γρήγορα δημιουργείται ξανά το ίδιο πρόβλημα.
Τι γίνεται με όσους βρίσκονται ήδη στις 72 δόσεις
Υπάρχει πάντως μια σημαντική διέξοδος για όσους έχουν ήδη ενταχθεί στην προηγούμενη ρύθμιση.
Δεν είναι υποχρεωμένοι να παραμείνουν στις 72 δόσεις.
Μπορούν, με αίτησή τους και εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να μεταφερθούν στις 120 δόσεις.
Για αρκετούς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης.
Κάποιος που σήμερα δυσκολεύεται να εξυπηρετήσει μια υψηλή δόση μπορεί, απλώνοντας την αποπληρωμή σε περισσότερα χρόνια, να αποκτήσει μεγαλύτερο περιθώριο.
Το τίμημα, ξανά, είναι οι περισσότεροι τόκοι σε βάθος χρόνου.
Τι μένει εκτός
Η διεύρυνση έχει σαφές χρονικό όριο.
Στις 120 δόσεις εντάσσονται οι επιλέξιμες οφειλές έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2024.
Οι τρέχουσες οφειλές από την 1η Ιανουαρίου 2025 και μετά δεν περνούν στο νέο σχήμα.
Για αυτές εξακολουθεί να εφαρμόζεται η πάγια ρύθμιση έως 24 δόσεων.
Άρα ένας οφειλέτης που έχει χρέη τόσο πριν όσο και μετά την 1η Ιανουαρίου 2025 πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα πώς θα τακτοποιήσει το σύνολο των υποχρεώσεών του.
Η προθεσμία
Η νέα ρύθμιση δίνει πάντως αρκετό χρόνο στους ενδιαφερόμενους.
Η αίτηση μπορεί να υποβληθεί έως τις:
30 Ιουνίου 2027.
Η ημερομηνία αναφοράς για το εάν οι οφειλές βρίσκονταν ήδη σε άλλη ρύθμιση είναι η 30ή Σεπτεμβρίου 2026, με την ειδική δυνατότητα μετάβασης για όσους βρίσκονται στο σχήμα των 72 δόσεων.
Οι 120 δόσεις δεν λύνουν από μόνες τους το πρόβλημα
Η νέα ρύθμιση είναι σαφώς ευνοϊκότερη ως προς τον αριθμό των δόσεων και την περίοδο των χρεών που μπορούν να ενταχθούν.
Όμως οι αριθμοί του ΚΕΑΟ δείχνουν γιατί η πραγματική δοκιμασία αρχίζει μετά την αίτηση.
Όταν περισσότερες από τις μισές ρυθμίσεις χάνονται στην πορεία, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η πρόσβαση σε μια ρύθμιση.
Είναι η δυνατότητα του οφειλέτη να την εξυπηρετεί για χρόνια.
Και εκεί οι 120 δόσεις έχουν δύο όψεις.
Από τη μία, μικραίνουν τη μηνιαία καταβολή και μπορούν να κάνουν ένα χρέος πιο διαχειρίσιμο.
Από την άλλη, διατηρούν τον οφειλέτη δεσμευμένο για έως και μία δεκαετία, με επιτόκιο 5,84% και χωρίς γενικό κούρεμα των ήδη συσσωρευμένων επιβαρύνσεων.
Γι’ αυτό και το μεγάλο στοίχημα δεν είναι πόσοι θα πατήσουν το κουμπί της αίτησης μέχρι τις 30 Ιουνίου 2027.
Είναι πόσοι από αυτούς θα εξακολουθούν να πληρώνουν όταν περάσουν δύο, τρία, πέντε ή ακόμη και δέκα χρόνια.
Γιατί τα 52,42 δισ. ευρώ χρέους και οι πάνω από 1,38 εκατομμύρια χαμένες ρυθμίσεις δείχνουν ότι το πρόβλημα των ασφαλιστικών οφειλών δεν λύνεται απλώς προσθέτοντας περισσότερες δόσεις.
Το κρίσιμο είναι εάν η δόση που θα προκύψει θα είναι πραγματικά βιώσιμη για εκείνον που καλείται να την πληρώνει κάθε μήνα.
