Η συζήτηση για μια νέα γενιά ρυθμίσεων ασφαλιστικών οφειλών επιστρέφει δυναμικά. Ο λόγος είναι απλός και αμείλικτος: τα χρέη προς τον e-ΕΦΚΑ όχι μόνο δεν περιορίζονται, αλλά καταγράφουν σταθερή άνοδο, ξεπερνώντας πλέον τα 50 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), στο τέλος του τρίτου τριμήνου του 2025 οι ληξιπρόθεσμες οφειλές ανήλθαν στα 50,68 δισ. ευρώ. Σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν, το ποσό είναι αυξημένο κατά 1,84 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ένδειξη επιδείνωσης, όχι σταθεροποίησης.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν χρειάζεται νέα παρέμβαση, αλλά πώς και με ποιους όρους θα εφαρμοστεί.
Ιδιώτες σύμβουλοι στο παιχνίδι – Τι ακριβώς θα κάνουν
Μέσα στους επόμενους μήνες αναμένεται να προκηρυχθεί διεθνής διαγωνισμός για την επιλογή ιδιωτικής εταιρείας ή κοινοπραξίας συμβούλων. Η αποστολή τους δεν θα είναι η είσπραξη οφειλών – αυτή παραμένει αποκλειστική αρμοδιότητα του ΚΕΑΟ. Ο ρόλος τους θα είναι τεχνικός και συμβουλευτικός.
Συγκεκριμένα, θα αναλύουν το χαρτοφυλάκιο οφειλετών και θα εισηγούνται εξατομικευμένα σχήματα ρύθμισης. Δηλαδή, προτάσεις που θα διαφοροποιούνται ανάλογα με:
-
Το ύψος του χρέους
-
Τον χρόνο δημιουργίας του
-
Τη συμπεριφορά πληρωμών
-
Τυχόν προηγούμενη ένταξη σε ρυθμίσεις
Η στόχευση αφορά κυρίως μικρούς και μεσαίους οφειλέτες. Η λογική είναι προληπτική: καλύτερα μια ρεαλιστική ρύθμιση τώρα, παρά ένα μη εισπράξιμο χρέος στο μέλλον.
Έως 120 δόσεις – Αλλά με προϋποθέσεις
Στο τραπέζι βρίσκεται και το ενδεχόμενο αποπληρωμής έως 120 δόσεων σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Ωστόσο, τέτοια διευκόλυνση δεν θα είναι οριζόντια. Πιθανότατα θα συνδέεται με παροχή εξασφαλίσεων – όπως ακίνητη περιουσία – για μέρος ή το σύνολο της οφειλής.
Για μεγαλύτερα χρέη, η βασική διαδρομή θα παραμείνει ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών, ο οποίος επιτρέπει μακροχρόνιες αποπληρωμές υπό αυστηρά οικονομικά κριτήρια βιωσιμότητας.
Για όσους δεν πληρούν τα κριτήρια αυτά, η πάγια ρύθμιση των 24 έως 48 δόσεων συνεχίζει να αποτελεί τη βασική επιλογή – αν και συχνά αποδεικνύεται οικονομικά ασφυκτική.
Η νέα αύξηση εισφορών επιβαρύνει 1,4 εκατ. επαγγελματίες
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι ασφαλιστικές εισφορές των μη μισθωτών αυξήθηκαν κατά 2,5%, με βάση τον πληθωρισμό του 2025. Είναι η τέταρτη διαδοχική αναπροσαρμογή από το 2023, οδηγώντας σε σωρευτική επιβάρυνση 18,26% μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Περίπου 1,4 εκατομμύρια ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες επηρεάζονται άμεσα.
Σε ένα περιβάλλον όπου:
-
Τα λειτουργικά κόστη παραμένουν αυξημένα
-
Η ρευστότητα είναι περιορισμένη
-
Οι φορολογικές υποχρεώσεις τρέχουν παράλληλα
η επιπλέον επιβάρυνση λειτουργεί ως καταλύτης δημιουργίας νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλο ποσοστό οφειλετών που είχαν ενταχθεί σε παλαιότερες ρυθμίσεις, αδυνατούν πλέον να τηρήσουν τις δόσεις τους. Η απώλεια της ρύθμισης συνεπάγεται επαναφορά ολόκληρου του ποσού, μαζί με πρόσθετα τέλη – ένας φαύλος κύκλος που αναπαράγεται.
Το «κρυφό» βάρος: 41% του χρέους είναι προσαυξήσεις
Από τα 50,68 δισ. ευρώ συνολικών οφειλών:
-
29,84 δισ. ευρώ αφορούν κύριες οφειλές
-
20,84 δισ. ευρώ είναι πρόσθετα τέλη και προσαυξήσεις
Δηλαδή περίπου το 41% του συνόλου δεν αφορά αρχικές εισφορές, αλλά επιβαρύνσεις.
Ο μηχανισμός προσαυξήσεων, με επιτόκιο 8,5% ετησίως από το 2013, έχει δημιουργήσει σωρευτική διόγκωση. Σε πολλές περιπτώσεις, το μεγαλύτερο μέρος της οφειλής δεν είναι το αρχικό ποσό, αλλά ο ανατοκισμός του.
Παρά τις ετήσιες εισπράξεις που πλησιάζουν τα 2 δισ. ευρώ, το συνολικό απόθεμα δεν μειώνεται. Επιπλέον, εκτιμάται ότι πάνω από 10 δισ. ευρώ θεωρούνται χαμηλής ή μηδενικής εισπραξιμότητας – παραμένουν καταγεγραμμένα, αλλά δύσκολα θα ανακτηθούν.
Ποιοι χρωστούν πραγματικά
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο «μεγαλοοφειλέτες».
-
Το 87,31% των οφειλετών έχει χρέη έως 30.000 ευρώ
-
Περίπου 7 στους 10 οφείλουν έως 15.000 ευρώ
Πρόκειται κυρίως για μικρές και μεσαίες επαγγελματικές δραστηριότητες. Δηλαδή για επιχειρήσεις που λειτουργούν οριακά και συχνά αδυνατούν να εξυπηρετήσουν ταυτόχρονα τρέχουσες εισφορές, φόρους και παλαιές ρυθμίσεις.
Τα προηγούμενα χρόνια χάθηκαν περισσότερες από 1,2 εκατομμύρια ρυθμίσεις, συνολικού ύψους άνω των 21 δισ. ευρώ. Κάθε απώλεια ενισχύει τη συσσώρευση και επιβαρύνει περαιτέρω το σύστημα.
Ποιοι θα αναλάβουν – Και ποιοι όχι
Οι ιδιωτικές εταιρείες που θα επιλεγούν δεν θα είναι εισπρακτικές. Δεν θα έχουν δικαίωμα άσκησης πίεσης ούτε άμεσης επαφής για αναγκαστική είσπραξη.
Αντίθετα, θα πρόκειται για συμβουλευτικές ή τεχνικές εταιρείες με αποδεδειγμένη εμπειρία σε:
-
Διαχείριση χαρτοφυλακίων
-
Ανάλυση πιστωτικού κινδύνου
-
Σχεδιασμό αποδοτικών μηχανισμών είσπράξεων
Η εποπτεία θα ασκείται από τον ΕΦΚΑ και το υπουργείο Εργασίας, με συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης και ρήτρες συμμόρφωσης.
Το κρίσιμο ερώτημα
Το ασφαλιστικό σύστημα βρίσκεται μπροστά σε ένα δομικό πρόβλημα: αυξανόμενα χρέη, υψηλές προσαυξήσεις και περιορισμένη δυνατότητα αποπληρωμής από τη βάση της αγοράς.
Μια νέα ρύθμιση μπορεί να λειτουργήσει μόνο εφόσον:
-
Προσφέρει ρεαλιστικές δόσεις
-
Περιορίζει τη διόγκωση από πρόσθετα τέλη
-
Ενσωματώνει προληπτικό μηχανισμό για να αποτρέψει νέα συσσώρευση
Διαφορετικά, το όριο των 50 δισ. ευρώ ίσως αποδειχθεί απλώς ένας ενδιάμεσος σταθμός σε μια πορεία που συνεχίζει ανοδικά.
