Σε έξι βασικές κατηγορίες οικονομικών συναλλαγών επικεντρώνεται η ΑΑΔΕ, αξιοποιώντας τις δυνατότητες των ψηφιακών διασταυρώσεων για τον εντοπισμό περιπτώσεων φοροδιαφυγής. Τραπεζικές καταθέσεις, πληρωμές με κάρτες, στοιχεία από το myDATA, εισοδήματα από ακίνητα και συναλλαγές με το εξωτερικό βρίσκονται στο επίκεντρο των ελέγχων, με την τεχνητή νοημοσύνη να αποκτά ολοένα μεγαλύτερο ρόλο στην αξιολόγηση των φορολογικών δεδομένων.
Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στον τρόπο με τον οποίο η Εφορία παρακολουθεί και ελέγχει την οικονομική δραστηριότητα επιχειρήσεων, επαγγελματιών και ιδιωτών.
Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αξιοποιεί πληροφορίες από διαφορετικά πληροφοριακά συστήματα, αναζητώντας αποκλίσεις ανάμεσα στα εισοδήματα που δηλώνονται και στις συναλλαγές που καταγράφονται ηλεκτρονικά.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι ψηφιακές διασταυρώσεις επιτρέπουν στις φορολογικές υπηρεσίες να συγκρίνουν στοιχεία από POS, ταμειακές μηχανές, τραπεζικές κινήσεις, ηλεκτρονικά βιβλία και αγοραπωλησίες ακινήτων.
Έτσι, περιπτώσεις που στο παρελθόν απαιτούσαν ξεχωριστούς ελέγχους μπορούν πλέον να εντοπίζονται μέσα από τη συνδυαστική επεξεργασία οικονομικών δεδομένων.
Για παράδειγμα, μια επιχείρηση που εμφανίζει μηδενική δραστηριότητα στη δήλωση ΦΠΑ, ενώ παράλληλα έχουν καταγραφεί συναλλαγές στο myDATA, μπορεί να παρουσιάζει ασυμφωνία που χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Αντίστοιχα, οι εισπράξεις ενός επαγγελματία μέσω ηλεκτρονικών πληρωμών μπορούν να συγκριθούν με τα έσοδα που έχει δηλώσει στην Εφορία.
1. Πληρωμές με POS και αποδείξεις από ταμειακές μηχανές
Η πρώτη κατηγορία αφορά τις ηλεκτρονικές πληρωμές που πραγματοποιούνται μέσω POS.
Η διασύνδεση των τερματικών πληρωμών με τις ταμειακές μηχανές επιτρέπει τη διασταύρωση των ποσών που εισπράττει μια επιχείρηση με τα αντίστοιχα φορολογικά παραστατικά.
Οι ελεγκτικές υπηρεσίες μπορούν να αναζητούν διαφορές ανάμεσα στις εισπράξεις μέσω καρτών και στις αποδείξεις που έχουν εκδοθεί.
Στο επίκεντρο βρίσκονται περιπτώσεις στις οποίες τα καταγεγραμμένα ποσά των ηλεκτρονικών πληρωμών δεν συμφωνούν με τα στοιχεία που εμφανίζονται στα φορολογικά συστήματα.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται ο εντοπισμός συναλλαγών που ενδέχεται να μην έχουν αποτυπωθεί σωστά στα δηλωμένα έσοδα.
2. myDATA και δηλώσεις ΦΠΑ – Οι αποκλίσεις που αναζητά η Εφορία
Η δεύτερη κατηγορία αφορά τα ηλεκτρονικά βιβλία των επιχειρήσεων και τις δηλώσεις ΦΠΑ.
Μέσω της πλατφόρμας myDATA, η ΑΑΔΕ συγκεντρώνει πληροφορίες για τα έσοδα και τα έξοδα των επιχειρήσεων.
Τα δεδομένα αυτά μπορούν να συγκρίνονται με τις περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ, προκειμένου να εντοπίζονται πιθανές παραλείψεις ή ασυμφωνίες.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στις επιχειρήσεις που υποβάλλουν μηδενικές δηλώσεις, ενώ στο ηλεκτρονικό σύστημα εμφανίζονται συναλλαγές.
Οι διαφορές μεταξύ των στοιχείων του myDATA και των δηλώσεων ΦΠΑ αποτελούν ένα από τα πεδία στα οποία επικεντρώνονται οι ψηφιακές διασταυρώσεις.
3. Τραπεζικοί λογαριασμοί και καταθέσεις
Στο μικροσκόπιο των φορολογικών αρχών βρίσκονται και οι τραπεζικές κινήσεις, όταν αυτές εξετάζονται στο πλαίσιο των προβλεπόμενων ελεγκτικών διαδικασιών.
Οι ελεγκτές μπορούν να συγκρίνουν πιστώσεις τραπεζικών λογαριασμών και άλλες οικονομικές κινήσεις με τα εισοδήματα που έχουν δηλωθεί.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν μεγάλες καταθέσεις ή επαναλαμβανόμενες εισροές χρημάτων, οι οποίες δεν φαίνεται να δικαιολογούνται από τα διαθέσιμα φορολογικά στοιχεία.
Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να ακολουθήσει αναλυτικότερη εξέταση της προέλευσης των χρημάτων.
Παράλληλα, οι τραπεζικές κινήσεις μπορούν να συνεξετάζονται με περιουσιακά στοιχεία και άλλες οικονομικές πληροφορίες, ώστε να διαπιστώνεται εάν υπάρχουν ουσιαστικές αποκλίσεις.
4. Airbnb και βραχυχρόνιες μισθώσεις
Η τέταρτη κατηγορία αφορά τα εισοδήματα από βραχυχρόνιες μισθώσεις ακινήτων.
Οι φορολογικές υπηρεσίες αξιοποιούν πληροφορίες για τις μισθώσεις που πραγματοποιούνται μέσω ηλεκτρονικών πλατφορμών, προκειμένου να τις συγκρίνουν με τα ποσά που δηλώνονται στην Εφορία.
Στο επίκεντρο βρίσκονται περιπτώσεις ιδιοκτητών ή διαχειριστών που ενδέχεται να μην εμφανίζουν το σύνολο των εσόδων τους.
Η διασταύρωση των στοιχείων επιτρέπει την αναζήτηση διαφορών ανάμεσα στην καταγεγραμμένη δραστηριότητα των καταλυμάτων και στα δηλωμένα εισοδήματα.
5. Αγοραπωλησίες ακινήτων και οικονομικά στοιχεία
Ένα ακόμη πεδίο ελέγχου αποτελεί η αγορά ακινήτων.
Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί πληροφορίες που σχετίζονται με την ιδιοκτησία, τις μεταβιβάσεις και τα οικονομικά δεδομένα των φορολογουμένων.
Στόχος είναι να εντοπίζονται περιπτώσεις αδήλωτων συναλλαγών ή αποκλίσεων που χρειάζονται περαιτέρω εξέταση.
Οι αγοραπωλησίες μπορούν να συνεξετάζονται με τα διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία των εμπλεκομένων, προκειμένου να διαπιστώνεται εάν προκύπτουν ενδείξεις που δικαιολογούν φορολογικό έλεγχο.
6. Συναλλαγές με το εξωτερικό
Η έκτη κατηγορία αφορά τις οικονομικές συναλλαγές που πραγματοποιούνται πέρα από τα ελληνικά σύνορα.
Οι ελεγκτικές υπηρεσίες αξιοποιούν στοιχεία για ενδοκοινοτικές συναλλαγές, καθώς και πληροφορίες που ανταλλάσσονται μεταξύ φορολογικών αρχών διαφορετικών χωρών.
Μέσω αυτών των δεδομένων μπορούν να εντοπίζονται αποκλίσεις που δεν θα ήταν εύκολο να αποκαλυφθούν αποκλειστικά από τα εγχώρια φορολογικά στοιχεία.
Οι διασταυρώσεις αυτές αφορούν τη διασυνοριακή οικονομική δραστηριότητα και τις περιπτώσεις στις οποίες τα διαθέσιμα στοιχεία εμφανίζουν ασυμφωνίες.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον τρόπο των ελέγχων
Σημαντικό ρόλο στη νέα διαδικασία αποκτούν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και η ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων.
Η ΑΑΔΕ αναπτύσσει ψηφιακά εργαλεία που επιτρέπουν την επεξεργασία οικονομικών πληροφοριών από διαφορετικές πηγές.
Με τη χρήση μοντέλων μηχανικής μάθησης, οι ελεγκτικές υπηρεσίες μπορούν να αναγνωρίζουν επαναλαμβανόμενες αποκλίσεις, ασυνήθιστα μοτίβα συναλλαγών και ενδείξεις που ενδέχεται να συνδέονται με φορολογικές παραβάσεις.
Παράλληλα, τα συστήματα αυτά μπορούν να συμβάλλουν στην αξιολόγηση του φορολογικού κινδύνου, ώστε να εντοπίζονται οι επιχειρήσεις και οι δραστηριότητες που χρειάζονται πιο προσεκτική εξέταση.
Στόχος είναι οι έλεγχοι να γίνονται περισσότερο στοχευμένοι, με βάση τα ευρήματα που προκύπτουν από τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις.
Τι συμβαίνει όταν εντοπιστεί ασυμφωνία
Η εμφάνιση διαφοράς ανάμεσα σε δύο ψηφιακές καταγραφές δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει διαπιστωθεί φοροδιαφυγή.
Μια ασυμφωνία μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για περαιτέρω διερεύνηση από τις αρμόδιες φορολογικές υπηρεσίες.
Οι ελεγκτές εξετάζουν τα διαθέσιμα στοιχεία, προκειμένου να διαπιστώσουν εάν η διαφορά δικαιολογείται ή εάν υπάρχουν ενδείξεις φορολογικής παράβασης.
Με τη συνδυαστική αξιοποίηση στοιχείων από POS, myDATA, τραπεζικές κινήσεις, ακίνητα και συναλλαγές με το εξωτερικό, η ΑΑΔΕ επιδιώκει να εντοπίζει πιο αποτελεσματικά τις περιπτώσεις στις οποίες η πραγματική οικονομική δραστηριότητα δεν συμφωνεί με τα δηλωμένα φορολογικά δεδομένα.
