Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ κοινών και ατομικών τραπεζικών λογαριασμών, καθώς υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις μια φαινομενικά απλή συναλλαγή μπορεί να χαρακτηριστεί από τη φορολογική διοίκηση ως άτυπη δωρεά και να οδηγήσει σε φόρο.
Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως περιπτώσεις στις οποίες ένας συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού αναλαμβάνει ή μεταφέρει χρήματα χωρίς να μπορεί να τεκμηριώσει ότι είχε συνεισφέρει στη δημιουργία του συγκεκριμένου υπολοίπου.
Σε έναν ενδεχόμενο φορολογικό έλεγχο, επομένως, κρίσιμα είναι δύο ερωτήματα: ποιος έβαλε τα χρήματα στον λογαριασμό και ποιος τελικά τα χρησιμοποίησε.
Ανάλογα με τις απαντήσεις και τα διαθέσιμα δικαιολογητικά, μπορεί να εξεταστεί εάν πίσω από τη συναλλαγή υπάρχει μεταβίβαση περιουσίας χωρίς αντάλλαγμα.
Πότε η μεταφορά από κοινό λογαριασμό μπορεί να θεωρηθεί δωρεά
Η ύπαρξη κοινού τραπεζικού λογαριασμού δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάθε συνδικαιούχος έχει συνεισφέρει ισόποσα στα χρήματα που βρίσκονται σε αυτόν.
Το ζήτημα μπορεί να προκύψει όταν ένας συνδικαιούχος, ο οποίος δεν έχει συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου, μεταφέρει χρήματα για προσωπική του χρήση.
Ιδιαίτερα εξετάζονται περιπτώσεις στις οποίες:
- ο συνδικαιούχος που λαμβάνει τα χρήματα δεν μπορεί να αποδείξει ότι είχε συνεισφέρει στο υπόλοιπο,
- τα χρήματα καταλήγουν σε ατομικό λογαριασμό ή σε λογαριασμό τον οποίο μπορεί ουσιαστικά να χρησιμοποιεί ο ίδιος,
- δεν υπάρχουν στοιχεία που να δικαιολογούν διαφορετική αιτία για τη μεταφορά.
Εάν από τα πραγματικά δεδομένα προκύπτει μεταβίβαση χρημάτων χωρίς αντάλλαγμα, μπορεί να τεθεί ζήτημα φορολόγησης ως δωρεάς.
Οι 5 «παγίδες» που χρειάζονται προσοχή
1. Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν εφαρμόζεται αυτόματα
Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της προβλεπόμενης πρώτης κατηγορίας ισχύει αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, εφόσον όμως τηρηθούν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Κομβικό σημείο είναι η μεταφορά να πραγματοποιηθεί μέσω του τραπεζικού συστήματος και να ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία δήλωσης.
Δεν αρκεί, επομένως, το γεγονός ότι τα δύο πρόσωπα έχουν στενή συγγενική σχέση. Ο τρόπος με τον οποίο μεταφέρονται και δηλώνονται τα χρήματα είναι καθοριστικός.
2. Η παγίδα των μετρητών
Τα πράγματα αλλάζουν όταν η χρηματική δωρεά πραγματοποιείται με μετρητά.
Στην περίπτωση αυτή δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ και για τις σχετικές χρηματικές δωρεές της πρώτης κατηγορίας μπορεί να επιβληθεί φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Για τον λόγο αυτό, ειδικά όταν πρόκειται για σημαντικά ποσά, η επιλογή του τρόπου μεταφοράς δεν αποτελεί απλή τυπική διαδικασία.
3. Τι ισχύει με τις μεταφορές μέσω IRIS
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι μεταφορές μέσω IRIS, καθώς χρησιμοποιούνται πλέον ευρέως και μεταξύ μελών της ίδιας οικογένειας.
Οι συνηθισμένες μεταφορές μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά για χαρτζιλίκι και κάλυψη καθημερινών αναγκών προστατευόμενων μελών δεν αντιμετωπίζονται κατά κανόνα ως δωρεές.
Διαφορετική εικόνα μπορεί να υπάρχει όταν πρόκειται για σημαντικά ποσά ή όταν τα χρήματα χρησιμοποιούνται για σκοπούς που αυξάνουν την περιουσία του αποδέκτη.
Γι’ αυτό έχουν σημασία το ποσό, η συχνότητα και κυρίως ο πραγματικός σκοπός της συναλλαγής.
4. Στο μικροσκόπιο οι «αλυσιδωτές» μεταφορές
Μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται όταν τα χρήματα δεν μεταφέρονται απευθείας από το ένα πρόσωπο στο άλλο, αλλά περνούν διαδοχικά από λογαριασμούς συγγενών.
Οι φορολογικές αρχές μπορούν να εξετάσουν εάν η συγκεκριμένη διαδρομή εξυπηρετεί πραγματικές συναλλαγές ή εάν χρησιμοποιήθηκαν ενδιάμεσα πρόσωπα προκειμένου να παρακαμφθεί η φορολογική νομοθεσία.
Εφόσον διαπιστωθεί καταστρατήγηση των σχετικών διατάξεων, μπορεί να προκύψει σημαντική φορολογική επιβάρυνση.
5. Μεγάλη προσοχή στους κοινούς λογαριασμούς
Η πέμπτη και ίσως σημαντικότερη περίπτωση αφορά τους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς.
Το γεγονός ότι κάποιος εμφανίζεται ως συνδικαιούχος δεν αρκεί από μόνο του για να αποδείξει ότι τα χρήματα του ανήκουν οικονομικά.
Σε έναν έλεγχο μπορεί να εξεταστεί η πραγματική προέλευση του ποσού, ποιος τροφοδοτούσε τον λογαριασμό, ποιος πραγματοποίησε τη μεταφορά και ποιος ήταν ο τελικός οικονομικός ωφελούμενος.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν χρήματα μετακινούνται από έναν κοινό λογαριασμό σε ατομικό λογαριασμό ενός εκ των συνδικαιούχων.
Φόρος 10%, 20% ή ακόμη και 40%
Η φορολογική επιβάρυνση μπορεί να γίνει ιδιαίτερα υψηλή εάν μια συναλλαγή χαρακτηριστεί δωρεά και δεν καλύπτεται από το σχετικό αφορολόγητο.
Στις χρηματικές δωρεές της πρώτης κατηγορίας που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του αφορολογήτου, όπως στην περίπτωση μεταφοράς με μετρητά, προβλέπεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Για χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της δεύτερης κατηγορίας ο συντελεστής μπορεί να φτάσει το 20%, ενώ για πιο μακρινούς συγγενείς ή τρίτα πρόσωπα μπορεί να ανέλθει στο 40%.
Έτσι, μια λανθασμένη κίνηση με σημαντικό χρηματικό ποσό μπορεί να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη φορολογική διάσταση από αυτή που αρχικά υπολόγιζε ο φορολογούμενος.
Τι πρέπει να κάνουν οι φορολογούμενοι
Το βασικό «κλειδί» είναι η τεκμηρίωση.
Όταν πραγματοποιούνται σημαντικές μεταφορές χρημάτων, ιδιαίτερα μεταξύ συγγενών ή μεταξύ κοινού και ατομικού λογαριασμού, θα πρέπει να υπάρχουν τα απαραίτητα στοιχεία που εξηγούν την προέλευση, τον λόγο και τον πραγματικό δικαιούχο των χρημάτων.
Για μεγαλύτερα ποσά ή συναλλαγές που ουσιαστικά αποτελούν γονική παροχή ή δωρεά, η τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας είναι κρίσιμη.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι μια τραπεζική μεταφορά δεν κρίνεται μόνο από το ποια ονόματα εμφανίζονται στον λογαριασμό, αλλά και από το ποιος είχε πραγματικά τα χρήματα και ποιος ωφελήθηκε από αυτά.
