Μια φαινομενικά απλή μεταφορά χρημάτων μεταξύ συγγενών ή συνδικαιούχων τραπεζικού λογαριασμού μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να εξεταστεί ως άτυπη δωρεά. Τι ισχύει για το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ, τα μετρητά και τις συναλλαγές μέσω IRIS.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι μεταφορές χρημάτων από κοινούς προς ατομικούς τραπεζικούς λογαριασμούς, καθώς η φορολογική μεταχείρισή τους εξαρτάται από την πραγματική προέλευση των χρημάτων και το πρόσωπο που τελικά ωφελείται.
Η ύπαρξη ενός ονόματος ως συνδικαιούχου δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι τα χρήματα του κοινού λογαριασμού του ανήκουν. Εάν ένας συνδικαιούχος μεταφέρει ή αναλαμβάνει ποσά χωρίς να μπορεί να δικαιολογήσει ότι συνέβαλε στη δημιουργία του υπολοίπου, η συναλλαγή ενδέχεται να εξεταστεί ως δωρεά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μεταφορά μεταξύ κοινών και ατομικών λογαριασμών φορολογείται αυτομάτως. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιος κατέθεσε τα χρήματα, ποιος τα χρησιμοποίησε και για ποιον σκοπό πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή.
Πότε μπορεί να θεωρηθεί δωρεά μία τραπεζική μεταφορά
Η φορολογική διοίκηση μπορεί να εξετάσει μία ανάληψη ή μεταφορά ως δωρεά όταν:
- Ο συνδικαιούχος δεν έχει συνεισφέρει αποδεδειγμένα στη δημιουργία του υπολοίπου.
- Τα χρήματα καταλήγουν σε ατομικό λογαριασμό ή χρησιμοποιούνται αποκλειστικά προς όφελός του.
- Δεν υπάρχουν παραστατικά ή άλλα στοιχεία που να δικαιολογούν διαφορετική αιτία, όπως εξόφληση δαπάνης, επιστροφή δανείου ή αγορά περιουσιακού στοιχείου.
- Η διαδρομή των χρημάτων δείχνει ότι ο πραγματικός σκοπός ήταν η οικονομική ενίσχυση άλλου προσώπου.
Σε περίπτωση φορολογικού ελέγχου, ο φορολογούμενος ενδέχεται να κληθεί να προσκομίσει τραπεζικά αποδεικτικά, φορολογικές δηλώσεις, ιδιωτικά συμφωνητικά ή άλλα δικαιολογητικά.
Οι πέντε παγίδες που χρειάζονται προσοχή
1. Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν εφαρμόζεται χωρίς προϋποθέσεις
Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας προβλέπεται αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, εφόσον η συναλλαγή πραγματοποιείται αποδεδειγμένα μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.
Στην Α΄ κατηγορία περιλαμβάνονται οι σύζυγοι ή τα μέρη συμφώνου συμβίωσης, τα παιδιά, τα εγγόνια και οι γονείς.
Για να κατοχυρωθεί η φορολογική μεταχείριση πρέπει να ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία και να υποβάλλεται η σχετική δήλωση μέσω της εφαρμογής myPROPERTY. Η απλή τραπεζική μεταφορά δεν υποκαθιστά τη δήλωση δωρεάς ή γονικής παροχής.
2. Η παράδοση χρημάτων σε μετρητά φορολογείται από το πρώτο ευρώ
Όταν η χρηματική δωρεά προς πρόσωπο της Α΄ κατηγορίας δεν πραγματοποιείται αποδεδειγμένα μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Στις περιπτώσεις αυτές επιβάλλεται αυτοτελής φόρος 10% από το πρώτο ευρώ, ακόμη και εάν η συναλλαγή γίνεται μεταξύ γονέα και παιδιού.
3. Το IRIS δεν αποτελεί από μόνο του φορολογική εξαίρεση
Οι μικρές μεταφορές μέσω IRIS για καθημερινές οικογενειακές ανάγκες δεν χαρακτηρίζονται αυτομάτως δωρεές, αλλά ούτε εξαιρούνται γενικά από τον φορολογικό έλεγχο μόνο και μόνο επειδή πραγματοποιήθηκαν μέσω της συγκεκριμένης υπηρεσίας.
Η φορολογική μεταχείριση κρίνεται από τον σκοπό, τη συχνότητα, το ύψος των ποσών και τη σχέση των εμπλεκομένων. Άλλο είναι η κάλυψη καθημερινών αναγκών ενός προστατευόμενου παιδιού και άλλο η μεταβίβαση σημαντικού ποσού για αγορά περιουσιακού στοιχείου.
4. Οι διαδοχικές μεταφορές μπορεί να οδηγήσουν σε έλεγχο
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν τα χρήματα περνούν διαδοχικά από λογαριασμούς διαφορετικών συγγενών.
Εάν, για παράδειγμα, ένα ποσό μεταφερθεί αρχικά σε συγγενή της Α΄ κατηγορίας και αμέσως μετά καταλήξει σε άλλο πρόσωπο, η φορολογική διοίκηση μπορεί να εξετάσει ποιος ήταν ο πραγματικός δωρητής και ποιος ο τελικός αποδέκτης.
Εφόσον διαπιστωθεί ότι χρησιμοποιήθηκε ενδιάμεσο πρόσωπο για να αποφευχθεί η προβλεπόμενη φορολογία, ο φόρος μπορεί να υπολογιστεί με βάση την πραγματική συγγενική σχέση.
5. Οι κοινοί λογαριασμοί με τρίτα πρόσωπα κρύβουν κινδύνους
Η ανάληψη χρημάτων από κοινό λογαριασμό δεν σημαίνει ότι ο συνδικαιούχος αποκτά αυτομάτως την κυριότητα ολόκληρου του ποσού.
Σε έναν ενδεχόμενο έλεγχο εξετάζονται:
- Η προέλευση των καταθέσεων.
- Τα εισοδήματα των συνδικαιούχων.
- Το πρόσωπο που έκανε χρήση των χρημάτων.
- Ο τελικός λογαριασμός στον οποίο κατέληξαν.
- Η ύπαρξη πραγματικής οικονομικής αιτίας για τη μεταφορά.
Εάν αποδειχθεί ότι τα χρήματα ανήκαν ουσιαστικά σε έναν συνδικαιούχο και χρησιμοποιήθηκαν από άλλον χωρίς αντάλλαγμα, μπορεί να τεθεί θέμα έμμεσης δωρεάς.
Φόρος έως και 40% ανάλογα με τη συγγένεια
Σύμφωνα με τις πληροφορίες της ΑΑΔΕ για τη φορολογία δωρεών και γονικών παροχών, στις χρηματικές μεταβιβάσεις ισχύουν διαφορετικοί συντελεστές ανάλογα με τη συγγενική σχέση:
- Για πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας, όταν δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ, ο συντελεστής είναι 10%.
- Για πρόσωπα της Β΄ κατηγορίας, όπως αδέλφια, ανίψια και θείοι, ο συντελεστής είναι 20%.
- Για πρόσωπα της Γ΄ κατηγορίας και μη συγγενείς, ο συντελεστής ανέρχεται σε 40%.
Υπόχρεος για την καταβολή του φόρου είναι ο αποδέκτης της δωρεάς.
Τι πρέπει να κρατούν οι φορολογούμενοι
Όσοι πραγματοποιούν σημαντικές μεταφορές χρημάτων καλό είναι να διατηρούν:
- Τα αποδεικτικά των τραπεζικών συναλλαγών.
- Την αιτιολογία της μεταφοράς.
- Τη δήλωση δωρεάς ή γονικής παροχής.
- Παραστατικά που αποδεικνύουν τον σκοπό χρήσης του ποσού.
- Τυχόν συμφωνητικά δανείου ή επιστροφής χρημάτων.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν φορολογείται αυτομάτως κάθε κίνηση σε έναν κοινό λογαριασμό. Όταν, όμως, αλλάζει ο πραγματικός δικαιούχος των χρημάτων χωρίς αντάλλαγμα και χωρίς επαρκή δικαιολογητικά, μπορεί να προκύψει ζήτημα δωρεάς και αντίστοιχη φορολογική επιβάρυνση.
Για συναλλαγές σημαντικού ύψους συνιστάται προηγούμενος έλεγχος από λογιστή ή φοροτεχνικό, καθώς κάθε περίπτωση αξιολογείται βάσει των πραγματικών στοιχείων της.
