Μεγάλη επιχείρηση διασταυρώσεων για καταθέσεις, τόκους, συντάξεις, μερίσματα, μισθούς και ακίνητα εκτός Ελλάδας. Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί πληροφορίες από φορολογικές αρχές άλλων χωρών και αναζητά εισοδήματα που δεν έχουν δηλωθεί. Ποιοι κινδυνεύουν με πρόσθετους φόρους και πρόστιμα και τι πρέπει να γνωρίζουν όσοι διατηρούν οικονομικές δραστηριότητες στο εξωτερικό.
Στο μικροσκόπιο χιλιάδες φορολογούμενοι με οικονομικές συναλλαγές στο εξωτερικό
Ένας νέος κύκλος φορολογικών ελέγχων βρίσκεται σε εξέλιξη, με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων να στρέφει την προσοχή της σε φορολογούμενους που αποκτούν εισοδήματα ή διατηρούν χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία εκτός Ελλάδας.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό των ελέγχων, μέχρι τις 31 Οκτωβρίου 2026 οι αρμόδιες υπηρεσίες καλούνται να ολοκληρώσουν σημαντικό μέρος των διασταυρώσεων, ώστε στη συνέχεια να κινηθούν οι διαδικασίες για τις περιπτώσεις στις οποίες εντοπίζονται αποκλίσεις.
Από τις αρχές Νοεμβρίου αναμένεται να ξεκινήσει η αποστολή ειδοποιήσεων προς φορολογούμενους για τους οποίους προκύπτουν ενδείξεις ότι δεν έχουν δηλώσει εισοδήματα από το εξωτερικό.
Πρόκειται για μια διαδικασία που μπορεί να αφορά εργαζόμενους, συνταξιούχους, ιδιοκτήτες ακινήτων, επενδυτές αλλά και πολίτες που διατηρούν τραπεζικούς λογαριασμούς σε άλλες χώρες.
Ωστόσο, η ύπαρξη λογαριασμού ή περιουσιακού στοιχείου στο εξωτερικό δεν αποτελεί από μόνη της φορολογική παράβαση. Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν έχουν δηλωθεί ορθά τα εισοδήματα που υπόκεινται σε υποχρέωση δήλωσης στην Ελλάδα.
Η προθεσμία της 31ης Οκτωβρίου και ο στόχος των διασταυρώσεων
Οι ελεγκτικές υπηρεσίες έχουν ως στόχο να διασταυρώσουν τουλάχιστον το 50% των εισερχόμενων πληροφοριών που διαβιβάζονται από αλλοδαπές φορολογικές αρχές μέσω των μηχανισμών διεθνούς διοικητικής συνεργασίας.
Ο έλεγχος αφορά στοιχεία που συνδέονται με τη φορολογία εισοδήματος, με χρονικό σημείο αναφοράς τουλάχιστον το φορολογικό έτος 2021, ενώ μπορούν να εξεταστούν και δεδομένα μεταγενέστερων χρήσεων.
Η διαδικασία στηρίζεται στην ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών, η οποία επιτρέπει στις φορολογικές διοικήσεις να εντοπίζουν αποκλίσεις ανάμεσα στα εισοδήματα που καταγράφονται στο εξωτερικό και σε εκείνα που δηλώνονται στη χώρα φορολογικής κατοικίας.
Με αυτόν τον τρόπο, ένα εισόδημα που έχει αποκτηθεί σε άλλη χώρα δεν παραμένει απαραίτητα εκτός του ελεγκτικού πεδίου της ελληνικής φορολογικής διοίκησης.
Η δυνατότητα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια εποχή κατά την οποία οι οικονομικές συναλλαγές πραγματοποιούνται ολοένα και συχνότερα μέσω διεθνών τραπεζικών συστημάτων και ψηφιακών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.
Ποια εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία ελέγχονται
Το εύρος των πληροφοριών που μπορούν να αξιοποιηθούν είναι ιδιαίτερα μεγάλο.
Στο πλαίσιο των διεθνών μηχανισμών ανταλλαγής δεδομένων, οι φορολογικές αρχές λαμβάνουν, ανάλογα με το εφαρμοζόμενο σύστημα, στοιχεία για διαφορετικές κατηγορίες εισοδημάτων και χρηματοοικονομικών λογαριασμών.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Μισθοί και αμοιβές από εργασία σε άλλη χώρα.
- Συντάξεις που καταβάλλονται από αλλοδαπούς ασφαλιστικούς φορείς.
- Αμοιβές διοικητικών στελεχών και μελών διοικητικών συμβουλίων.
- Μερίσματα από εταιρείες του εξωτερικού.
- Τόκοι τραπεζικών καταθέσεων.
- Εισοδήματα από ενοικίαση ακινήτων σε άλλες χώρες.
- Στοιχεία τραπεζικών και επενδυτικών λογαριασμών.
- Πληροφορίες για συγκεκριμένα ασφαλιστικά και επενδυτικά προϊόντα.
Στα δεδομένα που ανταλλάσσονται μέσω των σχετικών συστημάτων μπορεί να περιλαμβάνονται επίσης στοιχεία ταυτοποίησης, αριθμοί φορολογικού μητρώου, αριθμοί λογαριασμών και υπόλοιπα στο τέλος του έτους.
Δεν διαβιβάζονται, ωστόσο, όλες οι παραπάνω πληροφορίες με τον ίδιο τρόπο ή μέσω του ίδιου μηχανισμού. Η ανταλλαγή εισοδηματικών δεδομένων και η ανταλλαγή στοιχείων χρηματοοικονομικών λογαριασμών διέπονται από διαφορετικές διαδικασίες.
Τι ισχύει για όσους εργάζονται ή έχουν καταθέσεις στο εξωτερικό
Το βασικό κριτήριο για τις φορολογικές υποχρεώσεις είναι η φορολογική κατοικία.
Ένα φυσικό πρόσωπο που θεωρείται φορολογικός κάτοικος Ελλάδας υποχρεούται, κατά κανόνα, να δηλώνει το παγκόσμιο εισόδημά του.
Αυτό σημαίνει ότι στη φορολογική δήλωση πρέπει να περιλαμβάνονται και τα εισοδήματα που αποκτώνται εκτός ελληνικής επικράτειας, ακόμη και εάν έχουν ήδη φορολογηθεί στη χώρα προέλευσής τους.
Η δήλωση, πάντως, δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι θα καταβληθεί δεύτερη φορά ο ίδιος φόρος.
Οι συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας, όπου εφαρμόζονται, καθώς και οι σχετικές διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας καθορίζουν πώς αντιμετωπίζεται φορολογικά κάθε κατηγορία εισοδήματος.
Αντίθετα, ένα πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος εξωτερικού φορολογείται στην Ελλάδα, κατά κανόνα, για το εισόδημα που προκύπτει από ελληνικές πηγές.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις περιπτώσεις πολιτών που εργάζονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα εκτός Ελλάδας, αλλά δεν έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία μεταβολής της φορολογικής τους κατοικίας.
Η πραγματική φορολογική τους κατάσταση πρέπει να εξετάζεται με βάση τα προβλεπόμενα κριτήρια και όχι αποκλειστικά με βάση τον τόπο εργασίας τους.
Τραπεζικοί λογαριασμοί και ψηφιακές πληρωμές
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι έλεγχοι που αφορούν χρηματοοικονομικά δεδομένα.
Μέσω του συστήματος αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών για χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς, οι φορολογικές διοικήσεις μπορούν να αποκτούν στοιχεία για λογαριασμούς που τηρούν φορολογικοί κάτοικοι άλλων χωρών.
Η διαδικασία δεν περιορίζεται στους παραδοσιακούς τραπεζικούς λογαριασμούς.
Ανάλογα με το νομικό καθεστώς και το είδος της υπηρεσίας, μπορούν να προκύπτουν πληροφορίες και από άλλους χρηματοοικονομικούς φορείς.
Ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε συναλλαγή μέσω μιας εφαρμογής ηλεκτρονικών πληρωμών κοινοποιείται αυτομάτως στην ΑΑΔΕ ούτε ότι κάθε μεταφορά χρημάτων αποτελεί φορολογητέο εισόδημα.
Για παράδειγμα, η μεταφορά χρημάτων μεταξύ δύο προσωπικών λογαριασμών του ίδιου δικαιούχου δεν δημιουργεί από μόνη της νέο εισόδημα.
Εκείνο που ενδιαφέρει τη φορολογική διοίκηση είναι η πραγματική προέλευση των ποσών και η ενδεχόμενη ύπαρξη φορολογητέας ύλης που δεν έχει δηλωθεί.
Είχαν προηγηθεί έλεγχοι και το καλοκαίρι
Ο νέος κύκλος διασταυρώσεων δεν αποτελεί μεμονωμένη πρωτοβουλία.
Είχε προηγηθεί διαδικασία ελέγχων που ολοκληρώθηκε στα τέλη Ιουλίου, με αντικείμενο πληροφορίες για τόκους και χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς οι οποίες είχαν διαβιβαστεί από αλλοδαπές αρχές.
Στο συγκεκριμένο στάδιο είχε τεθεί στόχος διασταύρωσης ποσοστού άνω του 10% των σχετικών πληροφοριών, με αναφορά τουλάχιστον στο φορολογικό έτος 2020.
Η νέα διαδικασία διευρύνει το πεδίο της ελεγκτικής δραστηριότητας, δίνοντας έμφαση σε περισσότερες κατηγορίες εισοδημάτων.
Η συστηματική αξιοποίηση διεθνών δεδομένων αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο για τον εντοπισμό περιπτώσεων φοροδιαφυγής, αλλά και για τη διαπίστωση λαθών ή παραλείψεων στις φορολογικές δηλώσεις.
Τι θα συμβεί εάν εντοπιστούν αδήλωτα εισοδήματα
Για τους φορολογούμενους στους οποίους θα διαπιστωθούν αποκλίσεις, το επόμενο στάδιο μπορεί να περιλαμβάνει πρόσκληση για παροχή διευκρινίσεων ή προσκόμιση δικαιολογητικών.
Η διαπίστωση μιας διαφοράς ανάμεσα σε δύο βάσεις δεδομένων δεν συνεπάγεται αυτομάτως φοροδιαφυγή.
Είναι πιθανό, για παράδειγμα, να υπάρχει διαφορετικός τρόπος καταγραφής ενός ποσού, να έχει εφαρμοστεί συγκεκριμένη φορολογική απαλλαγή ή να πρόκειται για εισόδημα που έχει δηλωθεί σε διαφορετικό κωδικό.
Εφόσον, όμως, προκύψει πραγματική παράλειψη, μπορεί να απαιτηθεί τροποποιητική δήλωση ή να ακολουθήσει διαδικασία φορολογικού ελέγχου.
Ανάλογα με την περίπτωση, είναι δυνατόν να καταλογιστούν πρόσθετοι φόροι, τόκοι και πρόστιμα σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
Το ύψος των επιβαρύνσεων δεν είναι ενιαίο. Εξαρτάται από το είδος της παράβασης, τη φορολογική χρήση, τη διαδικασία που ακολουθείται και τις ειδικές περιστάσεις.
Τι πρέπει να προσέξουν οι φορολογούμενοι πριν από τον Νοέμβριο
Όσοι έχουν αποκτήσει εισοδήματα από το εξωτερικό μπορούν να ελέγξουν εάν αυτά έχουν αποτυπωθεί σωστά στις φορολογικές τους δηλώσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι βεβαιώσεις αποδοχών και συντάξεων, οι τραπεζικές βεβαιώσεις τόκων, τα παραστατικά μερισμάτων, τα στοιχεία εισοδημάτων από ακίνητα και τα πιστοποιητικά φόρου που έχει καταβληθεί στο εξωτερικό.
Η διατήρηση αυτών των εγγράφων μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική εάν ζητηθούν εξηγήσεις από τη φορολογική διοίκηση.
Σε περίπτωση πραγματικής παράλειψης, η δυνατότητα και οι συνέπειες υποβολής τροποποιητικής δήλωσης πρέπει να εξετάζονται με βάση το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η φορολογική υπόθεση.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι τα εισοδήματα που αποκτώνται στο εξωτερικό δεν βρίσκονται πλέον εκτός της δυνατότητας ελέγχου της ελληνικής φορολογικής διοίκησης.
Με τις διεθνείς ανταλλαγές πληροφοριών να αξιοποιούνται ολοένα περισσότερο, ο Νοέμβριος αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό μήνα για τους φορολογούμενους των οποίων οι δηλώσεις παρουσιάζουν αποκλίσεις από τα στοιχεία που έχουν διαβιβαστεί στην ΑΑΔΕ.
