Χιλιάδες ιδιοκτήτες αγροτικών εκτάσεων αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να κατοχυρώσουν οριστικά την περιουσία τους, καθώς ενεργοποιείται η νέα ρύθμιση που περιορίζει τις διεκδικήσεις του Δημοσίου σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Ο νόμος 5293/2026 δίνει λύση σε χρόνιες ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες που αφορούν παλιά παραχωρητήρια, αγροτικές διανομές, αναδασμούς και κληρονομιές, βάζοντας τέλος σε υποθέσεις που ταλαιπωρούν οικογένειες εδώ και δεκαετίες.
Μεγάλη αλλαγή για την αγροτική γη
Μια σημαντική αλλαγή στο ιδιοκτησιακό καθεστώς χιλιάδων αγροτικών εκτάσεων φέρνει η εφαρμογή του άρθρου 12 του νόμου 5293/2026, καθώς σε πολλές περιπτώσεις το Δημόσιο παύει να προβάλλει δικαιώματα κυριότητας απέναντι στους πολίτες. Πρόκειται για μία εξέλιξη που αφορά ιδιοκτήτες χωραφιών, κληρονόμους και κατόχους παλαιών αγροτικών εκτάσεων, οι οποίοι μέχρι σήμερα κινδύνευαν να βρεθούν αντιμέτωποι με διεκδικήσεις του κράτους κατά τη μεταβίβαση ή την καταχώριση των ακινήτων τους στο Κτηματολόγιο.
Για πολλές οικογένειες, τα συγκεκριμένα χωράφια καλλιεργούνται εδώ και δεκαετίες, περνώντας από γενιά σε γενιά, χωρίς ποτέ να αμφισβητηθεί η κατοχή τους. Ωστόσο, η έλλειψη οριστικών τίτλων είχε ως αποτέλεσμα να εμφανίζονται σοβαρά προβλήματα όταν επιχειρούνταν πώληση, γονική παροχή ή αποδοχή κληρονομιάς.
Ποιες περιπτώσεις καλύπτει ο νέος νόμος
Η νέα ρύθμιση αφορά κυρίως:
- παλαιά προσωρινά παραχωρητήρια,
- αγροτικές διανομές,
- αναδασμούς,
- κλήρους,
- εγκατάσταση προσφύγων και άλλων πληθυσμών,
- τίτλους που μεταγράφηκαν πριν από συγκεκριμένες ημερομηνίες.
Βασική προϋπόθεση είναι η διαδικασία παραχώρησης να μην έμεινε ανολοκλήρωτη με υπαιτιότητα του ίδιου του δικαιούχου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το Δημόσιο δεν μπορεί πλέον να αμφισβητήσει την κυριότητα του ακινήτου.
Ιδιαίτερη σημασία για τις κληρονομιές
Ο νόμος δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα και στους σημερινούς κληρονόμους, καθώς μπορούν να στηριχθούν στους τίτλους των γονέων ή των παππούδων τους, εφόσον αυτοί είχαν μεταγραφεί μέσα στις προθεσμίες που προβλέπει η νομοθεσία.
Έτσι, πολλοί ιδιοκτήτες που μέχρι σήμερα αντιμετώπιζαν εμπόδια στις μεταβιβάσεις αποκτούν πλέον σημαντικό νομικό «όπλο» για να κατοχυρώσουν την περιουσία τους.
Η περίπτωση της 40ετούς νομής
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για όσους κατέχουν ένα ακίνητο επί πολλές δεκαετίες.
Στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να υπάρξει δικαστική αναγνώριση της κυριότητας απέναντι στο Δημόσιο, εφόσον:
- το Δημόσιο δεν άσκησε πράξεις νομής μετά τις 23 Φεβρουαρίου 1946,
- αποδεικνύεται καλή πίστη,
- συμπληρώνεται 40ετής νομή, στην οποία μπορεί να συνυπολογιστεί και ο χρόνος κατοχής των προηγούμενων ιδιοκτητών της ίδιας οικογένειας.
Πώς θα αποδεικνύεται το δικαίωμα
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να χρησιμοποιούν:
- προσωρινά παραχωρητήρια,
- πίνακες αγροτικών διανομών,
- διοικητικές πράξεις,
- βεβαιώσεις των αρμόδιων υπηρεσιών,
- άλλα επίσημα στοιχεία που τηρούνται στις Διευθύνσεις Πολιτικής Γης και στις Περιφέρειες.
Παράλληλα, οι εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις που εμπίπτουν στη ρύθμιση παύουν, ενώ δίνεται η δυνατότητα διόρθωσης λανθασμένων πρώτων εγγραφών στο Κτηματολόγιο.
Ποιοι μένουν εκτός της ρύθμισης
Η νέα νομοθεσία δεν αφορά όλες τις εκτάσεις.
Εξαιρούνται:
- δάση και δασικές εκτάσεις,
- αιγιαλοί και παραλίες,
- υδατορέματα,
- αρχαιολογικοί χώροι,
- ακίνητα πολιτιστικής κληρονομιάς,
- περιουσίες εκτός συναλλαγής σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα.
Τι πρέπει να κάνουν οι ιδιοκτήτες
Όσοι διαθέτουν παλιά χωράφια ή αγροτικές εκτάσεις καλό είναι να αναζητήσουν έγκαιρα τους παλιούς τίτλους, τα παραχωρητήρια ή τα έγγραφα διανομής που υπάρχουν στα οικογενειακά αρχεία ή στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Σε πολλές περιπτώσεις, ένα έγγραφο δεκαετιών μπορεί πλέον να αποτελέσει το «κλειδί» για την οριστική κατοχύρωση της ιδιοκτησίας και να βάλει τέλος σε μια εκκρεμότητα που παρέμενε ανοιχτή για πολλές γενιές.
