Η απάντηση Μαρινάκη επιχειρεί να λύσει την αντίφαση Θεοδωρικάκου–ΣΕΒ, αλλά αποκαλύπτει και τα όρια της «συμφωνίας»: είναι εθελοντική, κάθε επιχείρηση επιλέγει προϊόντα, ποσοστό και διάρκεια και μετά τον Οκτώβριο μπορεί να αποχωρήσει
Όταν η ακρίβεια αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των νοικοκυριών, οι λέξεις έχουν σημασία.
Πολύ περισσότερο όταν μιλάμε για μια κυβερνητική «συμφωνία» με επιχειρήσεις για μειώσεις τιμών στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Τις τελευταίες ημέρες δημιουργήθηκε ένα πολύ συγκεκριμένο ερώτημα.
Μέχρι πότε ισχύει τελικά η συμφωνία;
Μέχρι το τέλος Οκτωβρίου, όπως δήλωσε ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος;
Ή μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου, όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση;
Η σημερινή απάντηση του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη επιχειρεί να συμφιλιώσει τις δύο εκδοχές.
Μόνο που, αν διαβάσει κανείς προσεκτικά όσα είπε, προκύπτει κάτι διαφορετικό:
Μέχρι τον Δεκέμβριο συνεχίζεται η κυβερνητική πρωτοβουλία. Δεν υπάρχει όμως υποχρεωτική δέσμευση κάθε επιχείρησης και κάθε προϊόντος μέχρι τον Δεκέμβριο.
Και αυτή δεν είναι λεπτομέρεια.
Τι είπε ο πρόεδρος του ΣΕΒ
Ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος ήταν απολύτως σαφής μιλώντας στην «Καθημερινή»:
Η συμφωνία για τις μειώσεις τιμών αφορά τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο και οι επιχειρήσεις δεν έχουν δεσμευτεί για το διάστημα που ακολουθεί.
Για Νοέμβριο και Δεκέμβριο, σύμφωνα με τον ίδιο, είχε συμφωνηθεί ουσιαστικά να καθίσουν ξανά κυβέρνηση και αγορά στο τραπέζι και να εξετάσουν τα δεδομένα.
Η δήλωση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, διότι δεν προέρχεται από κάποιο κόμμα της αντιπολίτευσης.
Προέρχεται από τον πρόεδρο του ΣΕΒ, δηλαδή από την πλευρά της αγοράς που καλείται να εφαρμόσει τις μειώσεις.
Και σήμερα ήρθε η ερώτηση προς την κυβέρνηση
Στη σημερινή ενημέρωση των πολιτικών συντακτών τέθηκε στον Παύλο Μαρινάκη ακριβώς αυτή η αντίφαση.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απάντησε ότι η Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών συνεχίζεται μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου 2026.
Μέχρι εδώ φαίνεται ότι η κυβέρνηση επιμένει πλήρως στην αρχική της θέση.
Αμέσως μετά όμως ήρθε η κρίσιμη διευκρίνιση.
Η συμμετοχή των επιχειρήσεων είναι εθελοντική και όχι υποχρεωτική.
Κάθε επιχείρηση αποφασίζει μόνη της:
με ποιους κωδικούς θα συμμετάσχει,
πόσο θα μειώσει την τιμή,
και για πόσο χρονικό διάστημα.
Και μετά τις 31 Οκτωβρίου;
Εδώ βρίσκεται όλη η ουσία.
Μπορούν ακόμη και να αποχωρήσουν
Σύμφωνα με την επίσημη απάντηση της ίδιας της κυβέρνησης, μετά την ολοκλήρωση του πρώτου διμήνου κάθε επιχείρηση μπορεί να συνεχίσει με τα ίδια προϊόντα.
Μπορεί να αντικαταστήσει προϊόντα.
Μπορεί να προσθέσει άλλα.
Αλλά μπορεί επίσης να μην ανανεώσει καθόλου τη συμμετοχή της.
Αυτά δεν αποτελούν ερμηνεία της αντιπολίτευσης.
Περιλαμβάνονται στην επίσημη ενημέρωση του κυβερνητικού εκπροσώπου.
Και κάπου εδώ η λέξη «συμφωνία» χρειάζεται προσοχή.
Τι ακριβώς ισχύει λοιπόν μέχρι τον Δεκέμβριο;
Εάν μια επιχείρηση μπορεί στις 31 Οκτωβρίου να πει «δεν συνεχίζω», ποια ακριβώς είναι η τετράμηνη δέσμευσή της;
Δεν υπάρχει.
Υπάρχει μια εθελοντική κυβερνητική πρωτοβουλία, διαθέσιμη μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου, στην οποία επιχειρήσεις μπορούν να συνεχίσουν να συμμετέχουν.
Αυτό είναι διαφορετικό από το να λέμε ότι υπάρχει μία συμφωνία η οποία δεσμεύει τις επιχειρήσεις να διατηρήσουν συγκεκριμένες μειώσεις από τον Σεπτέμβριο έως τον Δεκέμβριο.
Μάλιστα ο ίδιος ο Μαρινάκης το είπε ουσιαστικά ξεκάθαρα:
δεν σημαίνει ότι κάθε επιχείρηση ή κάθε κωδικός έχει υποχρεωτικά τετράμηνη διάρκεια.
Άρα έχουμε δύο διαφορετικές έννοιες που στην πολιτική επικοινωνία κινδυνεύουν να συγχέονται:
διάρκεια της πρωτοβουλίας και διάρκεια της δέσμευσης μιας επιχείρησης.
Το πρώτο φτάνει μέχρι τον Δεκέμβριο.
Το δεύτερο μπορεί να σταματήσει τον Οκτώβριο.
Υπάρχουν πάντως ήδη 387 κωδικοί για τη δεύτερη φάση
Για να είναι πλήρης η εικόνα, πρέπει να καταγραφεί και ένα σημαντικό στοιχείο που έδωσε σήμερα η κυβέρνηση.
Ο Παύλος Μαρινάκης ανακοίνωσε ότι υπάρχουν ήδη 387 κωδικοί προϊόντων με εξασφαλισμένη παρουσία στη δεύτερη φάση, δηλαδή μετά το τέλος Οκτωβρίου.
Από αυτούς, σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, οι 353 αφορούν επώνυμα προϊόντα και οι 34 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας.
Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι σωστό να υποστηριχθεί πως στις 31 Οκτωβρίου τελειώνουν υποχρεωτικά όλες οι μειώσεις.
Υπάρχουν ήδη προϊόντα που θα συνεχίσουν.
Το ερώτημα όμως παραμένει:
πόσα από τα προϊόντα που συμμετέχουν σήμερα θα εξακολουθούν να έχουν μειωμένη τιμή τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο;
Και, κυρίως, πόσο αισθητή θα είναι αυτή η παρέμβαση στο καλάθι ενός μέσου νοικοκυριού;
Η ίδια η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει 850 κωδικούς
Στις 24 Αυγούστου, η κυβέρνηση ανακοίνωνε ότι στην πρωτοβουλία είχαν ενταχθεί 750 κωδικοί επώνυμων προϊόντων και 100 κωδικοί ιδιωτικής ετικέτας, συνολικά δηλαδή 850, με μέση μείωση περίπου 7%.
Συμμετείχαν 62 προμηθευτές και 10 αλυσίδες σούπερ μάρκετ.
Σήμερα η κυβέρνηση μιλά για 387 κωδικούς των οποίων έχει ήδη εξασφαλιστεί η συμμετοχή στη δεύτερη φάση.
Δεν πρόκειται για τελικό αριθμό, αφού απομένει χρόνος μέχρι το τέλος Οκτωβρίου.
Αλλά ακριβώς γι’ αυτό θα έχει ενδιαφέρον η τελική σύγκριση:
πόσοι κωδικοί θα παραμείνουν τελικά στις μειώσεις μετά τις 31 Οκτωβρίου;
Ούτε όμως προκύπτει αυτομάτως ότι «ο υπουργός είπε ψέματα»
Εδώ χρειάζεται μία διάκριση.
Από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει πραγματική διαφορά μεταξύ της περιγραφής του προέδρου του ΣΕΒ και της κυβερνητικής διατύπωσης.
Δεν αποδεικνύεται όμως από αυτό και μόνο ότι ο υπουργός είπε συνειδητά κάτι ψευδές.
Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί τη λέξη «συμφωνία» με την έννοια του συνολικού πλαισίου που παραμένει ενεργό μέχρι τον Δεκέμβριο.
Ο ΣΕΒ αναφέρεται στη συγκεκριμένη δέσμευση των επιχειρήσεων για το πρώτο δίμηνο.
Η σημερινή εξήγηση Μαρινάκη ουσιαστικά επιβεβαιώνει ότι αυτές είναι δύο διαφορετικές έννοιες.
Και ίσως εκεί βρίσκεται το πραγματικό επικοινωνιακό πρόβλημα της κυβέρνησης.
Η ακρίβεια όμως δεν αντιμετωπίζεται με λεκτικές ακροβασίες
Για τον καταναλωτή που πηγαίνει στο σούπερ μάρκετ, η διαφορά μεταξύ «πρωτοβουλίας», «συμφωνίας», «πρώτης φάσης» και «δεύτερης φάσης» έχει περιορισμένη σημασία.
Το ερώτημά του είναι πολύ πιο απλό:
Το προϊόν που αγοράζω σήμερα φθηνότερα θα εξακολουθήσω να το αγοράζω φθηνότερα τον Νοέμβριο;
Η απάντηση είναι:
Εξαρτάται από το προϊόν και από την επιχείρηση.
Και αυτό συμβαίνει επειδή το μοντέλο που επέλεξε η κυβέρνηση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εθελοντική συμμετοχή της αγοράς.
Δεν υπάρχει καθολική υποχρέωση όλων των επιχειρήσεων να συμμετέχουν.
Δεν υπάρχει ενιαίο υποχρεωτικό ποσοστό μείωσης για όλα τα προϊόντα.
Δεν υπάρχει υποχρέωση να παραμείνει κάθε σημερινός κωδικός μέχρι το τέλος του έτους.
Αυτό είναι το πραγματικό περιεχόμενο του μέτρου.
Η κυβέρνηση πρέπει να κριθεί από το αποτέλεσμα
Επομένως, η σοβαρή κριτική δεν χρειάζεται ούτε υπερβολές ούτε τον χαρακτηρισμό «ψέματα».
Χρειάζεται αριθμούς.
Πόσοι κωδικοί ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο;
Πόσοι θα παραμείνουν τον Νοέμβριο;
Ποια θα είναι η πραγματική μέση μείωση;
Και κυρίως: τι θα έχει συμβεί στο συνολικό κόστος του καλαθιού του νοικοκυριού;
Διότι μπορεί μια «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών» να παραμένει τυπικά ενεργή μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου.
Αν όμως σημαντικό μέρος των επιχειρήσεων ή των προϊόντων αποχωρήσει νωρίτερα, ο τίτλος της πρωτοβουλίας μικρή παρηγοριά θα προσφέρει στον καταναλωτή.
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό πολιτικό ερώτημα:
Όταν η ακρίβεια πιέζει καθημερινά τα νοικοκυριά, αρκεί μια εθελοντική συμφωνία της οποίας κάθε συμμετέχων μπορεί να καθορίζει μόνος του προϊόντα, ποσοστό μείωσης και διάρκεια;
Η απάντηση δεν θα δοθεί στις ενημερώσεις των πολιτικών συντακτών.
Θα δοθεί στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.
