Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες θα μπορούν να αποκτούν πρόσβαση σε μετρητά προωθείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το νέο πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα ανάληψης χρημάτων ακόμη και από καταστήματα λιανικής, χωρίς να απαιτείται η αγορά κάποιου προϊόντος.
Με απλά λόγια, ένα μπακάλικο, ένα μίνι μάρκετ ή άλλο κατάστημα που διαθέτει POS θα μπορεί, εφόσον επιλέξει να παρέχει την υπηρεσία, να λειτουργεί ως ένα εναλλακτικό σημείο πρόσβασης σε μετρητά.
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, όπου εκατοντάδες νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές βρίσκονται μακριά από τραπεζικά καταστήματα ή ATM.
Πώς θα γίνεται η ανάληψη από το κατάστημα
Η διαδικασία που προβλέπεται είναι σχετικά απλή.
Ο πολίτης θα ζητά, για παράδειγμα, να πραγματοποιήσει ανάληψη 40 ευρώ. Το κατάστημα θα πραγματοποιεί τη σχετική συναλλαγή μέσω POS και θα παραδίδει στον πελάτη το αντίστοιχο ποσό σε μετρητά από το ταμείο του.
Το σημαντικό είναι ότι δεν θα είναι απαραίτητο να προηγηθεί αγορά προϊόντος ή υπηρεσίας.
Δηλαδή δεν θα χρειάζεται κάποιος να αγοράσει κάτι από το κατάστημα προκειμένου να ζητήσει μετρητά.
Σύμφωνα με το υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό πλαίσιο, το ανώτατο ποσό προβλέπεται να φτάνει τα 50 ευρώ ανά συναλλαγή.
Η συμμετοχή των εμπόρων θα είναι προαιρετική. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα μετατραπούν αυτομάτως όλα τα καταστήματα που διαθέτουν POS σε σημεία ανάληψης.
Γιατί ενδιαφέρει ιδιαίτερα την Ελλάδα
Η συγκεκριμένη δυνατότητα αποκτά μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας της ιδιαίτερης γεωγραφίας της χώρας.
Σε πολλά μικρά νησιά, χωριά και ορεινούς οικισμούς η απόσταση από το πλησιέστερο ATM μπορεί να είναι μεγάλη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι κάτοικοι χρειάζεται να μετακινηθούν σε άλλη περιοχή μόνο και μόνο για να πραγματοποιήσουν ανάληψη.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη εντονότερο για ηλικιωμένους ή πολίτες που δεν έχουν εύκολη δυνατότητα μετακίνησης.
Ένα τοπικό κατάστημα θα μπορούσε επομένως να αποτελέσει ένα επιπλέον σημείο πρόσβασης σε μικρά ποσά μετρητών.
PSR και PSD3 – Τι προβλέπει το ευρωπαϊκό σχέδιο
Η αλλαγή συνδέεται με την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου για τις υπηρεσίες πληρωμών και συγκεκριμένα με τον Κανονισμό PSR και την Οδηγία PSD3.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε η γενική γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους Θεώνη Αλαμπάση, απαντώντας στο πλαίσιο κοινοβουλευτικού ελέγχου σε ερώτηση του βουλευτή Ιωαννίνων του ΠΑΣΟΚ Γιάννη Τσίμαρη, η Ελλάδα έχει συμμετάσχει στις σχετικές ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις.
Μία από τις παραμέτρους που έχουν τεθεί είναι ακριβώς η ελληνική γεωμορφολογία και η ανάγκη να διασφαλίζεται η πρόσβαση των πολιτών σε βασικές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
Η πρόσβαση στα μετρητά παραμένει άλλωστε σημαντικό ζήτημα, παρά την ταχύτατη εξάπλωση των ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Το μεγάλο ερώτημα: Τι θα γίνει με τα ATM;
Η νέα δυνατότητα, ωστόσο, δημιουργεί και προβληματισμό.
Από τη μία πλευρά, μπορεί να αποτελέσει σημαντική διευκόλυνση για έναν κάτοικο χωριού στο οποίο δεν υπάρχει ATM.
Από την άλλη, εκφράζονται φόβοι ότι η ύπαρξη εναλλακτικών σημείων ανάληψης θα μπορούσε μελλοντικά να χρησιμοποιηθεί ως επιχείρημα για περαιτέρω συρρίκνωση του δικτύου των ATM.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για την περιφέρεια.
Εάν μια τράπεζα θεωρήσει ότι οι κάτοικοι μιας περιοχής μπορούν να προμηθεύονται μετρητά από το τοπικό κατάστημα, ενδέχεται να μειώνεται το κίνητρο διατήρησης ενός ATM με το αντίστοιχο κόστος λειτουργίας και ανεφοδιασμού.
Προς το παρόν, πάντως, αυτό αποτελεί προβληματισμό και όχι ανακοινωμένη απόφαση των τραπεζών.
Άλλο ένα κατάστημα και άλλο ένα ATM
Υπάρχει επίσης μια ουσιαστική διαφορά.
Με ανώτατο όριο τα 50 ευρώ, η υπηρεσία των καταστημάτων μπορεί να καλύπτει κυρίως μικρές και άμεσες ανάγκες σε μετρητά.
Δεν μπορεί από μόνη της να υποκαταστήσει πλήρως ένα ATM.
Επιπλέον, η δυνατότητα εξυπηρέτησης θα εξαρτάται από το εάν το κατάστημα συμμετέχει στο σύστημα αλλά και από τη διαθεσιμότητα μετρητών στο ταμείο του.
Για τον λόγο αυτό το νέο μοντέλο έχει περισσότερο χαρακτήρα συμπληρωματικού δικτύου πρόσβασης σε μετρητά παρά πλήρους αντικατάστασης των τραπεζικών υποδομών.
Μεγάλο ενδιαφέρον για νησιά και απομακρυσμένα χωριά
Για περιοχές όπως τα ελληνικά νησιά, η αλλαγή μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη.
Ένας κάτοικος ή επισκέπτης που βρίσκεται σε χωριό χωρίς ATM θα μπορούσε να προμηθευτεί ένα μικρό ποσό μετρητών από ένα συνεργαζόμενο κατάστημα χωρίς να χρειάζεται να μετακινηθεί αρκετά χιλιόμετρα.
Το ίδιο ισχύει για ορεινές περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας, όπου η συρρίκνωση των τραπεζικών καταστημάτων έχει καταστήσει δυσκολότερη την πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.
Το πραγματικό αποτέλεσμα, επομένως, θα κριθεί από δύο πράγματα: πόσα καταστήματα θα επιλέξουν να συμμετάσχουν και εάν η νέα υπηρεσία θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τα ATM ή θα αποτελέσει αφορμή για περαιτέρω περιορισμό τους.
Σε κάθε περίπτωση, η εικόνα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα φαινόταν παράξενη μπορεί σύντομα να αποτελεί μέρος της καθημερινότητας:
Μπαίνεις στο μπακάλικο, δεν αγοράζεις τίποτα, χρησιμοποιείς την κάρτα σου στο POS και φεύγεις με έως 50 ευρώ μετρητά στην τσέπη.
