Ιστορική δικαίωση για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους φέρνουν οι δικαστικές αποφάσεις που ανοίγουν τον δρόμο για την επιστροφή των μνημονιακών περικοπών σε επικουρικές συντάξεις, Δώρα και εισφορές αλληλεγγύης. Πρόκειται για μειώσεις που επιβλήθηκαν την περίοδο των μνημονίων και κρίθηκαν εκ των υστέρων αντισυνταγματικές, με αποτέλεσμα πλέον να επιστρέφονται – και μάλιστα με τόκους.
Οι αποφάσεις αυτές δεν αποτελούν απλώς μια νομική εξέλιξη, αλλά μια ουσιαστική αποκατάσταση αδικιών που επιβάρυναν τους απόμαχους της εργασίας για χρόνια. Οι περικοπές αφορούν κυρίως το επίμαχο 11μηνο από τον Ιούνιο του 2015 έως τον Μάιο του 2016, το οποίο συνδέεται με τον νόμο Κατρούγκαλου, καθώς και τις κρατήσεις της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων για τη διετία 2017–2018.
Τι έχει ήδη πληρωθεί και τι εκκρεμεί
Υπενθυμίζεται ότι τον Οκτώβριο του 2020 η κυβέρνηση προχώρησε, με ειδική νομοθετική ρύθμιση, στην καταβολή αναδρομικών που αφορούσαν αποκλειστικά περικοπές στις κύριες συντάξεις. Εκτός πληρωμών έμειναν τότε οι επικουρικές συντάξεις και τα Δώρα, εκτός από όσους είχαν κινηθεί δικαστικά έως τον Ιούλιο του 2020.
Ωστόσο, η συνέχεια επιφύλασσε εξελίξεις. Μέσα στο 2026 αναμένεται μαζική έκδοση δικαστικών αποφάσεων για περίπου 370.000 συνταξιούχους που συμμετείχαν σε ομαδικές αγωγές, με τα ποσά που θα επιστραφούν να φτάνουν –σε ορισμένες περιπτώσεις– έως και τα 7.989 ευρώ μαζί με τους τόκους.
Το κομβικό στοιχείο είναι ότι το δικαίωμα επιστροφών δεν περιορίζεται μόνο σε όσους προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη. Περίπου 800.000 έως 900.000 συνταξιούχοι, οι οποίοι δεν είχαν καταθέσει αγωγές, δικαιούνται τις ίδιες επιστροφές, καθώς υπέστησαν τις ίδιες αντισυνταγματικές περικοπές.
Γιατί οι πληρωμές θα γίνουν «εξπρές»
Καθοριστικό ρόλο στην επιτάχυνση των διαδικασιών παίζει η στάση του e-ΕΦΚΑ. Ο Φορέας έχει αποφασίσει να παραιτηθεί από την άσκηση ένδικων μέσων, αποσύροντας ακόμη και εφέσεις που είχαν ήδη κατατεθεί. Αυτό σημαίνει ότι οι εκκρεμείς δίκες περιορίζονται πλέον σε δύο απλά στάδια: κοινοποίηση της απόφασης και καταβολή των χρημάτων εντός τριμήνου.
Η επιλογή αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι η αντισυνταγματικότητα των περικοπών του 11μήνου ουδέποτε αμφισβητήθηκε σοβαρά από τη Δικαιοσύνη, γεγονός που καθιστά τις εφέσεις ουσιαστικά άνευ αντικειμένου.
Ποιοι συνταξιούχοι δικαιούνται αναδρομικά
Τα μεγαλύτερα ποσά αφορούν παλαιούς συνταξιούχους, δηλαδή όσους είχαν συνταξιοδοτηθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 2015. Για αυτούς, οι μειώσεις στις επικουρικές συντάξεις δεν ενσωματώθηκαν εξαρχής στον νέο τρόπο υπολογισμού, όπως συνέβη με τους νεότερους συνταξιούχους.
Οι επιστροφές προκύπτουν από:
τις μειώσεις του νόμου 4051/2012 στις επικουρικές,
τις περικοπές του νόμου 4093/2012 στο άθροισμα κύριας και επικουρικής,
την κατάργηση των Δώρων,
και, για το Δημόσιο, τις κρατήσεις της Εισφοράς Αλληλεγγύης.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα δείχνουν ότι συνταξιούχοι από το ΙΚΑ, τις ΔΕΚΟ, το Δημόσιο ή το ΝΑΤ μπορούν να λάβουν αναδρομικά που κυμαίνονται από μερικές εκατοντάδες έως και πάνω από 4.000 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται οι τόκοι.
Τόκοι και κρατήσεις: τι μένει τελικά στο χέρι
Τα αναδρομικά συνοδεύονται από τόκους, οι οποίοι υπολογίζονται με επιτόκιο 6% ετησίως έως τον Απρίλιο του 2019 και στη συνέχεια με επιτόκιο ΕΚΤ συν περιθώριο 3%. Ωστόσο, τα ποσά δεν καταβάλλονται ακέραια, καθώς επιβάλλονται κρατήσεις για υγειονομική περίθαλψη, φόρο εισοδήματος, φόρο τόκων και χαρτόσημα.
Έτσι, ενώ το συνολικό ποσό μπορεί να φαίνεται ιδιαίτερα υψηλό, το καθαρό ποσό που λαμβάνει ο συνταξιούχος είναι μειωμένο, αν και παραμένει σημαντικό.
Οι «κερδισμένοι» και οι «χαμένοι»
Στους μεγάλους ωφελημένους ανήκουν όσοι πρόλαβαν να ασκήσουν αγωγές έως τον Ιούλιο του 2020, καθώς διασφάλισαν δικαστικά τα δικαιώματά τους. Αντίθετα, όσοι κατέθεσαν προσφυγές μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία δεν μπορούν να διεκδικήσουν δικαστικά τα ποσά, λόγω του νομοθετικού περιορισμού που εξακολουθεί να ισχύει.
