Για μία ακόμη φορά, δεκάδες χιλιάδες συνταξιούχοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα περίπλοκο και χρονοβόρο σύστημα επιστροφής αναδρομικών, το οποίο πλέον συνοδεύεται και από υψηλούς τόκους. Περίπου 370.000 δικαιούχοι συνεχίζουν να λαμβάνουν, με σημαντική καθυστέρηση, τα ποσά που αντιστοιχούν στις περικοπές της περιόδου Ιουνίου 2015 – Μαΐου 2016. Οι επιστροφές αυτές καταβάλλονται με επιτόκιο 6% τον μήνα και σε ορισμένες περιπτώσεις οι τόκοι επτά ετών αγγίζουν ή και ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ.
Το ζήτημα επεκτείνεται όμως πολύ πέρα από τα αναδρομικά του 11μήνου. Περισσότεροι από 39.000 συνταξιούχοι με πάνω από 30 χρόνια ασφάλισης – όσοι αποχώρησαν μετά το 2016 – βρίσκονται ακόμη εν αναμονή επανυπολογισμού και αποπληρωμής των αυξήσεων που απορρέουν από τον νόμο 4670/2020. Αντίστοιχα, χιλιάδες άλλοι που προέρχονται από ΔΕΚΟ, τράπεζες και ειδικά ταμεία διαπιστώνουν ότι οι επικουρικές τους συντάξεις δεν έχουν ενσωματώσει τη νόμιμη προσαύξηση για εισφορές άνω του 6%. Ο ΕΦΚΑ, σε αυτή την κατηγορία, αρνείται ότι οφείλει αναδρομικά.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι τριπλή: καθυστερήσεις στα αναδρομικά του 11μήνου, εκκρεμότητες στους επανυπολογισμούς των κύριων συντάξεων και πλήρης άρνηση χορήγησης αναδρομικών στις επικουρικές για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων.
1. Αναδρομικά του 11μήνου: Δικαιώθηκαν στα δικαστήρια, αλλά πληρώνονται με το σταγονόμετρο
Παρά το γεγονός ότι η απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ (2020) έκρινε πως οι περικοπές του επίμαχου 11μήνου ήταν παράνομες, αρκετοί συνταξιούχοι περιμένουν ακόμη την καταβολή ποσών που φτάνουν έως και τα 4.000 ευρώ. Οι καθυστερήσεις φτάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις τα δύο χρόνια, λόγω γραφειοκρατικών και διοικητικών δυσλειτουργιών.
Οι περίπου 370.000 συνταξιούχοι που είχαν καταθέσει προσφυγές και κερδίζουν τις υποθέσεις τους στα Πρωτοδικεία λαμβάνουν τώρα σταδιακά τα ποσά που δικαιούνται, επιβαρυμένα όμως με τόκους 6%. Η τοκοφορία ξεκινά από τη στιγμή της κατάθεσης της αγωγής και συνεχίζει μέχρι την εξόφληση, με αποτέλεσμα οι τόκοι να γίνονται σημαντικό μέρος της τελικής πληρωμής.
Σύμφωνα με εργατολόγους, ένα μικρό ποσοστό – περίπου 5% των δικαιούχων – έχει ήδη εισπράξει ποσά μεταξύ 2.500 και 3.000 ευρώ, στα οποία προστίθενται και οι τόκοι. Οι υπόλοιποι βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία εκκαθάρισης, ενώ όσοι δεν προσέφυγαν δικαστικά έχουν χάσει οριστικά κάθε δικαίωμα διεκδίκησης.
2. Εκκρεμείς επανυπολογισμοί κύριων συντάξεων: Πάνω από 39.000 δικαιούχοι περιμένουν τις αυξήσεις
Παράλληλα, μία δεύτερη μεγάλη ομάδα συνταξιούχων περιμένει ακόμη την ολοκλήρωση των επανυπολογισμών που προέβλεψε ο νόμος Βρούτση, με ισχύ από τον Οκτώβριο του 2019. Οι αιτήσεις αυτές αφορούν εργαζόμενους με 30 ή περισσότερα χρόνια ασφάλισης, οι οποίοι θα πρέπει να λάβουν αύξηση στην ανταποδοτική τους σύνταξη, καθώς και τα αντίστοιχα αναδρομικά.
Συνολικά βρίσκονται σε εκκρεμότητα 39.449 συντάξεις που αφορούν 39.129 ασφαλισμένους. Τα μεγαλύτερα «μέτωπα» εντοπίζονται στο πρώην ΙΚΑ, στο Δημόσιο και στον πρώην ΟΑΕΕ–ΤΕΒΕ, όπου χιλιάδες περιπτώσεις δεν έχουν ακόμη επεξεργαστεί. Ακολουθούν τα ταμεία του πρώην ΕΤΑΑ, ενώ μικρότερος αριθμός προέρχεται από τον ΟΓΑ και το ΝΑΤ.
Οι οικονομικές διαφορές δεν είναι αμελητέες: ασφαλισμένοι με 35–36 έτη δικαιούνται αναδρομικά 3.000–5.000 ευρώ, ενώ όσοι έχουν 40 χρόνια ασφάλισης μπορεί να δουν ποσά που ξεπερνούν τις 8.500 ευρώ. Οι προσαυξήσεις κυμαίνονται από 1,08% για 31 έτη έως 7,2% για 40 έτη ασφάλισης.
Ο ΕΦΚΑ διαβεβαιώνει ότι οι επανυπολογισμοί θα ολοκληρωθούν έως τις αρχές του 2026 χωρίς να απαιτείται κάποια ενέργεια από τους συνταξιούχους. Ωστόσο, η μεγάλη καθυστέρηση προκαλεί εύλογες αντιδράσεις, αφού τα ποσά παραμένουν «παγωμένα» εδώ και χρόνια.
3. Αναδρομικά επικουρικών: Ο ΕΦΚΑ δηλώνει «όχι», αλλά οι διαφορές είναι τεράστιες
Το τρίτο και πιο αμφιλεγόμενο ζήτημα αφορά τους συνταξιούχους που αποχώρησαν μετά τον Μάιο του 2016 και προέρχονται κυρίως από ΔΕΚΟ, τράπεζες και ειδικούς κλάδους. Παρότι κατέβαλαν υψηλότερες εισφορές – άνω του 6% – οι επικουρικές συντάξεις τους δεν έχουν ενσωματώσει τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις.
Ο ΕΦΚΑ, ωστόσο, ξεκαθαρίζει πως δεν προβλέπεται καταβολή αναδρομικών, καθώς «δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο ή δικαστική απόφαση» που να επιτρέπει νέο επανυπολογισμό των επικουρικών. Επισημαίνεται ότι μόνο όσοι είχαν καταθέσει εμπρόθεσμη ένσταση μέσα σε τρεις μήνες από την έκδοση της απόφασης συνταξιοδότησης θα δουν την υπόθεσή τους να εξετάζεται.
Οι οικονομικές απώλειες είναι εντυπωσιακές: οι διαφορές φτάνουν έως και τα 16.800 ευρώ σε βάθος χρόνου, ενώ μηνιαίως η επικουρική θα έπρεπε να είναι υψηλότερη κατά 200–300 ευρώ.
Οι συνταξιούχοι που θεωρούν ότι η επικουρική τους υπολογίστηκε εσφαλμένα μπορούν να προχωρήσουν σε τέσσερις βασικές ενέργειες:
Διασταύρωση ότι το ταμείο τους πράγματι προέβλεπε εισφορές άνω του 6%.
Επιβεβαίωση ότι οι αυξημένες εισφορές είχαν καταβληθεί μέχρι το 2014.
Προσεκτική εξέταση της απόφασης απονομής της επικουρικής.
Υποβολή αίτησης επανυπολογισμού στον ΕΦΚΑ, εφόσον λείπει η προσαύξηση.
