Νέα εποχή διαμορφώνεται για τα ΑΤΜ στην Ευρώπη, καθώς οι τράπεζες επιχειρούν να μειώσουν το υψηλό κόστος λειτουργίας των παραδοσιακών δικτύων, την ώρα που οι ηλεκτρονικές και ανέπαφες πληρωμές κερδίζουν συνεχώς έδαφος.
Η εξέλιξη δεν σημαίνει κατάργηση των μετρητών. Αυτό που φαίνεται να αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο οι πολίτες θα αποκτούν πρόσβαση σε αυτά, με το μοντέλο των κοινών τραπεζικών ΑΤΜ να κάνει ήδη δυναμικά την εμφάνισή του στη Γαλλία.
Το μεγάλο πείραμα της Γαλλίας
Τέσσερις μεγάλοι τραπεζικοί όμιλοι —BNP Paribas, Société Générale, Crédit Mutuel και CIC— αντικαθιστούν σταδιακά μέρος των δικών τους ΑΤΜ με το κοινό δίκτυο Cash Services.
Ο σχεδιασμός προβλέπει περίπου 7.000 κοινά ΑΤΜ έως το τέλος του 2026, έναντι περίπου 10.000 μηχανημάτων που διέθεταν συνολικά οι τέσσερις τράπεζες. Πρόκειται δηλαδή για μείωση του αριθμού των μηχανημάτων κατά περίπου 30%.
Περίπου 5.000 ΑΤΜ προβλέπεται να βρίσκονται μέσα ή δίπλα σε τραπεζικά καταστήματα και άλλα 2.000 σε εξωτερικά σημεία.
Ένα ΑΤΜ για πελάτες διαφορετικών τραπεζών
Η μεγάλη αλλαγή βρίσκεται στη φιλοσοφία του συστήματος.
Ο πελάτης δεν χρειάζεται πλέον να αναζητά απαραίτητα ΑΤΜ της δικής του τράπεζας. Όταν εισάγει την κάρτα του σε ένα Cash Services, το μηχάνημα αναγνωρίζει την τράπεζα στην οποία ανήκει και εμφανίζει το αντίστοιχο περιβάλλον και τις διαθέσιμες υπηρεσίες.
Παράλληλα, για τους πελάτες των συνεργαζόμενων τραπεζών καταργούνται οι προμήθειες που συνδέονταν με τη χρήση ΑΤΜ άλλης τράπεζας εντός του συγκεκριμένου κοινού δικτύου.
Και τα νέα μηχανήματα δεν χρησιμοποιούνται μόνο για αναλήψεις. Ανάλογα με το σημείο, προσφέρουν καταθέσεις μετρητών και επιταγών, ενημέρωση υπολοίπου και άλλες τραπεζικές υπηρεσίες.
Γιατί οι τράπεζες θέλουν λιγότερα ΑΤΜ
Ο βασικός λόγος είναι οικονομικός.
Ένα ΑΤΜ απαιτεί ανεφοδιασμό με χρήματα, συντήρηση, τεχνική υποστήριξη, συστήματα ασφαλείας και συνεχή παρακολούθηση. Την ίδια στιγμή, όσο αυξάνεται η χρήση καρτών και ψηφιακών πληρωμών, μειώνεται η οικονομική αποδοτικότητα πολλών μηχανημάτων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται για τη Γαλλία, ένα ΑΤΜ χρειάζεται περίπου 2.500 έως 3.000 αναλήψεις τον μήνα για να θεωρείται οικονομικά αποδοτικό.
Η απάντηση των τραπεζών είναι επομένως η ενοποίηση: αντί τέσσερις τράπεζες να συντηρούν διαφορετικά μηχανήματα στην ίδια περιοχή, δημιουργείται μία κοινή υποδομή.
Το μεγάλο ερώτημα: Τι γίνεται στην περιφέρεια;
Εδώ βρίσκεται και η άλλη πλευρά της αλλαγής.
Η μείωση των ΑΤΜ μπορεί να είναι σχετικά εύκολη σε μια μεγάλη πόλη όπου λειτουργούν πολλά μηχανήματα σε μικρή ακτίνα. Η κατάσταση είναι διαφορετική όμως σε χωριά, νησιά και αραιοκατοικημένες περιοχές, όπου η απόσταση από το επόμενο ΑΤΜ μπορεί να είναι μεγάλη.
Για ηλικιωμένους, ανθρώπους που εξακολουθούν να χρησιμοποιούν κυρίως μετρητά αλλά και μικρές επιχειρήσεις που χρειάζονται πρόσβαση σε φυσικό χρήμα, η γεωγραφική κάλυψη του δικτύου παραμένει κρίσιμο ζήτημα.
Το γαλλικό παράδειγμα δείχνει, πάντως, προς ποια κατεύθυνση μπορεί να κινηθεί η τραπεζική αγορά: όχι απαραίτητα τέλος στα ΑΤΜ, αλλά λιγότερα μηχανήματα, κοινή χρήση τους από περισσότερες τράπεζες και περισσότερες υπηρεσίες από κάθε σημείο.
