Μία από τις σημαντικότερες οικονομικές εβδομάδες της χρονιάς ξεκινά, καθώς απομένουν πλέον λίγες ημέρες μέχρι την ομιλία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου.
Και αυτή τη φορά το ενδιαφέρον είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς ο σχεδιασμός που βρίσκεται στο τραπέζι δεν αφορά μία συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα.
Μισθωτοί, συνταξιούχοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, επιχειρήσεις, οικογένειες, ιδιοκτήτες ακινήτων και πολίτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με το υψηλό κόστος στέγασης περιμένουν να δουν τι τελικά θα χωρέσει στο «καλάθι» της ΔΕΘ.
Οι τελευταίες πληροφορίες της Κυριακής 30 Αυγούστου δείχνουν ότι το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται ένα πλέγμα παρεμβάσεων που οργανώνεται γύρω από επτά βασικούς άξονες: φόρους, τεκμήρια, μισθούς, ασφαλιστικές εισφορές, συντάξεις, επιδόματα και στέγη.
Το κρίσιμο όμως είναι ότι δεν έχουν ακόμη «κλειδώσει» όλες οι λεπτομέρειες. Οι τελικές συσκέψεις συνεχίζονται και η πραγματική μάχη πλέον γίνεται γύρω από το δημοσιονομικό κόστος κάθε παρέμβασης.
Πόσα χρήματα υπάρχουν πραγματικά στο «καλάθι»
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, ο διαθέσιμος καθαρός δημοσιονομικός χώρος για νέες παρεμβάσεις το 2027 τοποθετείται τουλάχιστον στην περιοχή των 1,7 δισ. ευρώ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι 1,7 δισ. ευρώ θα μοιραστούν με τη μορφή επιδομάτων.
Το μεγαλύτερο μέρος των παρεμβάσεων που εξετάζονται έχει μόνιμο χαρακτήρα. Μία μείωση φορολογικού συντελεστή, για παράδειγμα, δημιουργεί δημοσιονομικό κόστος όχι μόνο το 2027 αλλά και τα επόμενα χρόνια.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι τελευταίες κυβερνητικές συσκέψεις επικεντρώνονται πλέον λιγότερο στο «ποιοι θα πάρουν» και περισσότερο στο πόσο κοστίζει κάθε μέτρο και πότε μπορεί να εφαρμοστεί.
Υπάρχει μάλιστα μία σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με προηγούμενες ΔΕΘ.
Η κυβέρνηση εμφανίζεται να σχεδιάζει όχι μόνο ένα πακέτο για το 2027, αλλά έναν ευρύτερο οικονομικό οδικό χάρτη έως το 2030. Αυτό επιτρέπει σε ορισμένες ακριβές παρεμβάσεις να ανακοινωθούν τώρα αλλά να εφαρμοστούν σταδιακά.
Πρώτο μέτωπο: Οι φόροι
Η φορολογία βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας.
Για τα νοικοκυριά, το σημαντικότερο δεν είναι απλώς να υπάρξει κάποια εφάπαξ ενίσχυση, αλλά να μειωθεί σε μόνιμη βάση η φορολογική επιβάρυνση.
Μια εφάπαξ επιταγή αυξάνει το διαθέσιμο εισόδημα για έναν μήνα. Μία μόνιμη αλλαγή στη φορολογική κλίμακα μπορεί να αυξάνει το καθαρό εισόδημα κάθε χρόνο.
Γι’ αυτό και οι αποφάσεις που αφορούν τη φορολογία εισοδήματος έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως οι φορολογούμενοι της μεσαίας τάξης, οι οικογένειες και όσοι επιβαρύνονται περισσότερο από την υφιστάμενη κλίμακα.
Οι ακριβείς συντελεστές και τα εισοδηματικά όρια, ωστόσο, είναι από τα στοιχεία που πρέπει να περιμένουμε να ανακοινωθούν επισήμως.
Δεύτερο μέτωπο: Οι ελεύθεροι επαγγελματίες
Εδώ αναμένεται μία από τις πιο ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις.
Το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα έχει προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις από επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους.
Η κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει κατάργησή του.
Αντίθετα, κυβερνητικά στελέχη έχουν ξεκαθαρίσει ότι η συζήτηση αφορά την εξέλιξη του συστήματος, με μεγαλύτερη σύνδεση με αντικειμενικούς δείκτες φορολογικής συμμόρφωσης.
POS, ηλεκτρονικές συναλλαγές, εμπρόθεσμες δηλώσεις και πληρωμή φορολογικών υποχρεώσεων μπορεί να χρησιμοποιηθούν ώστε ένας συνεπής επαγγελματίας να έχει ευνοϊκότερη αντιμετώπιση στο μέλλον.
Παράλληλα εξετάζεται και μείωση της προκαταβολής φόρου, η οποία σήμερα ανέρχεται στο 55% για ελεύθερους επαγγελματίες και ατομικές επιχειρήσεις.
Τρίτο μέτωπο: Ο κατώτατος μισθός
Η συζήτηση για τις αποδοχές πήρε νέα διάσταση μετά τη δήλωση του πρωθυπουργού ότι πριν από τις επόμενες εκλογές ο κατώτατος μισθός θα έχει ξεπεράσει τα 950 ευρώ.
Η επόμενη αναπροσαρμογή αναμένεται την άνοιξη του 2027.
Το ακριβές ποσό δεν έχει ακόμη αποφασιστεί και γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή σε σενάρια που εμφανίζουν συγκεκριμένο νέο μισθό ως δεδομένο.
Η αύξηση, πάντως, έχει ευρύτερη σημασία.
Δεν αφορά μόνο τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα που αμείβονται με τον κατώτατο. Επηρεάζει τριετίες, σειρά παροχών και, μέσω του νέου μηχανισμού, τις εισαγωγικές αποδοχές στο Δημόσιο.
Τέταρτο μέτωπο: Οι ασφαλιστικές εισφορές
Η μείωση του μη μισθολογικού κόστους αποτελεί διαχρονικό αίτημα επιχειρήσεων και εργαζομένων.
Μικρότερες ασφαλιστικές εισφορές μπορούν, θεωρητικά, να λειτουργήσουν διπλά: να μειώσουν το κόστος εργασίας για την επιχείρηση και να αυξήσουν τις καθαρές αποδοχές του εργαζομένου.
Στον κυβερνητικό σχεδιασμό έχει ήδη περιληφθεί νέα μείωση εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα.
Το ερώτημα είναι εάν στη ΔΕΘ θα παρουσιαστεί ευρύτερος οδικός χάρτης για τα επόμενα χρόνια.
Πέμπτο μέτωπο: Οι συνταξιούχοι
Οι συνταξιούχοι αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες κοινωνικές ομάδες και κάθε παρέμβαση έχει σημαντικό δημοσιονομικό κόστος.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται τόσο στις ετήσιες αυξήσεις όσο και στις πρόσθετες παρεμβάσεις για όσους εξακολουθούν να επηρεάζονται από την προσωπική διαφορά.
Οι τελικές αποφάσεις θα δείξουν εάν θα υπάρξουν νέες μόνιμες παρεμβάσεις ή εάν το βάρος θα δοθεί σε ήδη θεσμοθετημένους μηχανισμούς ενίσχυσης.
Έκτο μέτωπο: Επιδόματα και οικογένειες
Η δημογραφική πίεση έχει μετατρέψει την οικογενειακή πολιτική σε κεντρικό οικονομικό ζήτημα.
Νέα ζευγάρια και οικογένειες με παιδιά αναμένεται να βρίσκονται μεταξύ των ομάδων στις οποίες θα απευθύνεται μέρος των παρεμβάσεων.
Το σημαντικό εδώ θα είναι τα κριτήρια.
Μια αύξηση επιδόματος μπορεί να φαίνεται μεγάλη σε επίπεδο εξαγγελίας, αλλά η πραγματική κοινωνική της επίδραση εξαρτάται από το πόσοι τη δικαιούνται και ποια είναι τα εισοδηματικά όρια.
Έβδομο μέτωπο: Η στέγη
Ίσως κανένα πρόβλημα δεν έχει επιδεινωθεί τόσο γρήγορα τα τελευταία χρόνια όσο το στεγαστικό.
Ενοίκια και τιμές αγοράς έχουν αυξηθεί σημαντικά, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα και στις τουριστικές περιοχές.
Για έναν νέο εργαζόμενο, το πρόβλημα πλέον δεν είναι μόνο εάν μπορεί να αγοράσει σπίτι.
Είναι εάν μπορεί να νοικιάσει αξιοπρεπή κατοικία χωρίς να διαθέτει το μισό εισόδημά του.
Γι’ αυτό και το στεγαστικό αποτελεί έναν από τους επτά βασικούς φακέλους των συσκέψεων.
Τι πρέπει να κρατήσουμε μέχρι τις 5 Σεπτεμβρίου
Η σημαντικότερη προειδοποίηση είναι μία:
Άλλο τα μέτρα που εξετάζονται και άλλο τα μέτρα που ανακοινώνονται.
Μέχρι το βράδυ της 5ης Σεπτεμβρίου μπορεί να αλλάξουν ποσά, χρόνοι εφαρμογής, δικαιούχοι και προϋποθέσεις.
Το βέβαιο είναι ότι η φετινή ΔΕΘ αποκτά ιδιαίτερο οικονομικό βάρος, καθώς η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει παρεμβάσεις που θα εκτείνονται πέρα από το 2027 και έως το 2030.
Για εκατομμύρια πολίτες, επομένως, η εβδομάδα που ξεκινά δεν είναι απλώς μία ακόμη πολιτική εβδομάδα.
Είναι η εβδομάδα κατά την οποία θα αρχίσει να ξεκαθαρίζει πόσα χρήματα θα μείνουν τελικά στην τσέπη τους τα επόμενα χρόνια.
