Νέα δεδομένα στον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης φέρνει η αναμόρφωση του πλαισίου για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), με στόχο να αποκτήσουν περισσότεροι εργαζόμενοι, αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες πρόσβαση σε μια πρόσθετη –«δεύτερη»– σύνταξη.
Το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας που βρίσκεται στη Βουλή προβλέπει σημαντικές αλλαγές στη φορολογία, στα ανώτατα όρια εισφορών και στη δυνατότητα μεταφοράς των ασφαλιστικών δικαιωμάτων από ένα επαγγελματικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα σε άλλο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το «άνοιγμα» των ΤΕΑ στους εργαζόμενους μικρότερων επιχειρήσεων, καθώς καταργούνται εμπόδια που μέχρι σήμερα περιόριζαν τη συμμετοχή τους.
1. Έκπτωση 100% για τις εισφορές
Μία από τις βασικότερες παρεμβάσεις αφορά τη φορολογική αντιμετώπιση των εισφορών.
Οι εισφορές στα συγκεκριμένα συνταξιοδοτικά προγράμματα θα εκπίπτουν κατά 100%, ενισχύοντας το κίνητρο συμμετοχής στην επαγγελματική ασφάλιση.
Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η δημιουργία ενός συμπληρωματικού συνταξιοδοτικού κεφαλαίου, πέρα από την κύρια σύνταξη του ασφαλισμένου.
2. Τι αλλάζει για όσους μπαίνουν σε ΤΕΑ σε μεγαλύτερη ηλικία
Σημαντική αλλαγή προβλέπεται για τους εργαζόμενους που αποφασίζουν να ενταχθούν στην επαγγελματική ασφάλιση σε μεγαλύτερη ηλικία.
Καταργείται η φορολογική επιβάρυνση που λειτουργούσε αποτρεπτικά για αυτές τις περιπτώσεις.
Για ασφαλισμένους σε ΤΕΑ ή Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ), από το 62ο έως το 67ο έτος, προβλέπεται φορολόγηση:
- 5% όταν η παροχή καταβάλλεται περιοδικά,
- 10% όταν καταβάλλεται εφάπαξ.
Για όσους παραμένουν μετά το 67ο έτος, οι συντελεστές υποχωρούν ακόμη περισσότερο, σε 2,5% για την περιοδική παροχή και 5% για το εφάπαξ.
Αντίθετα, για αποχώρηση πριν από το 62ο έτος προβλέπεται φορολόγηση με βάση τη φορολογία εισοδήματος, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αισθητά μεγαλύτερη επιβάρυνση.
3. Μεγάλη αύξηση στα όρια των εισφορών
Αλλάζουν σημαντικά και τα ανώτατα ποσά που μπορούν να κατευθύνονται στην επαγγελματική ασφάλιση.
Για τους μισθωτούς, το ετήσιο ανώτατο όριο εισφορών αυξάνεται από το 20% στο 35% των ακαθάριστων αποδοχών.
Για τους μη μισθωτούς, το αντίστοιχο ετήσιο όριο αυξάνεται από 20.000 σε 35.000 ευρώ.
Η αλλαγή δίνει μεγαλύτερα περιθώρια κυρίως σε όσους επιθυμούν και έχουν την οικονομική δυνατότητα να δημιουργήσουν υψηλότερο συμπληρωματικό συνταξιοδοτικό κεφάλαιο.
4. Στα ΤΕΑ και εργαζόμενοι μικρών επιχειρήσεων
Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες αλλαγές του νέου πλαισίου.
Δίνεται η δυνατότητα συμμετοχής εργαζομένων μικρών επιχειρήσεων, αυτοαπασχολούμενων και ελεύθερων επαγγελματιών σε ένα «Ταμείο-Ομπρέλα», το οποίο θα λαμβάνει άδεια λειτουργίας από την Τράπεζα της Ελλάδος.
Καταργείται παράλληλα το όριο των 100 εργαζομένων για την προσχώρηση σε Ανοιχτό ΤΕΑ.
Τα συγκεκριμένα Ταμεία θα μπορούν να δέχονται νέες επιχειρήσεις, συλλογικούς φορείς και συνδικαλιστικές οργανώσεις χωρίς να απαιτείται προηγούμενη εποπτική έγκριση, ενώ επιδιώκεται και η μείωση του διαχειριστικού κόστους.
Έτσι, ακόμη και μια μικρή επιχείρηση θα μπορεί να συμμετέχει σε επαγγελματικό Ταμείο και να προσφέρει στους εργαζομένους της τη δυνατότητα δημιουργίας πρόσθετης συνταξιοδοτικής παροχής.
5. Νέος ρόλος για τις ασφαλιστικές εταιρείες
Το νέο πλαίσιο προβλέπει και τα Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ).
Τα συγκεκριμένα προϊόντα θα δημιουργούνται από ασφαλιστικές εταιρείες και, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, θα πρέπει να παρέχουν ισοδύναμη προστασία των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων με εκείνη των προγραμμάτων των ΤΕΑ.
Θα βρίσκονται υπό την εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος.
Στόχος είναι να υπάρξει μεγαλύτερη εξομοίωση των κανόνων λειτουργίας, εποπτείας και φορολογικής μεταχείρισης μεταξύ ΤΕΑ και ΟΑΠΕΣ.
6. Έρχεται η «φορητότητα» των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων
Ιδιαίτερα σημαντική για μια αγορά εργασίας όπου οι εργαζόμενοι αλλάζουν συχνότερα εργοδότη είναι η καθιέρωση της φορητότητας.
Η λογική είναι απλή: η αλλαγή εργασίας ή επαγγελματικής κατάστασης δεν θα πρέπει να οδηγεί σε απώλεια ή αποδυνάμωση των ασφαλιστικών δικαιωμάτων που έχουν ήδη δημιουργηθεί.
Προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ομαδική μεταφορά ολόκληρων συνταξιοδοτικών προγραμμάτων:
ΤΕΑ → ΤΕΑ, ΤΕΑ → ΟΑΠΕΣ, ΟΑΠΕΣ → ΤΕΑ και ΟΑΠΕΣ → ΟΑΠΕΣ.
Πρόκειται ουσιαστικά για τη δημιουργία ενός περισσότερο ευέλικτου συστήματος, στο οποίο το συμπληρωματικό συνταξιοδοτικό κεφάλαιο θα μπορεί να ακολουθεί τις αλλαγές στην επαγγελματική πορεία.
7. Τι θα συμβαίνει αν αλλάξει δουλειά ο εργαζόμενος
Παράλληλα με την ομαδική φορητότητα καθιερώνεται και η ατομική φορητότητα.
Ο ασφαλισμένος θα μπορεί να μεταφέρει τα δικαιώματά του όταν αλλάζει η επαγγελματική του κατάσταση.
Η δυνατότητα αυτή προβλέπεται ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία κάποιος χάσει την επαγγελματική του ιδιότητα εξαιτίας ανεργίας.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η επαγγελματική ασφάλιση αποκτά μεγαλύτερη συνέχεια και δεν συνδέεται τόσο ασφυκτικά με έναν συγκεκριμένο εργοδότη.
Τι σημαίνει η «δεύτερη σύνταξη»
Τα ΤΕΑ αποτελούν μέρος του δεύτερου πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος και λειτουργούν συμπληρωματικά προς την υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση.
Στην πράξη, ο εργαζόμενος δημιουργεί μέσω των εισφορών ένα πρόσθετο συνταξιοδοτικό κεφάλαιο, από το οποίο μπορεί να προκύψει πρόσθετη παροχή όταν πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Επομένως, η λεγόμενη «δεύτερη σύνταξη» δεν αντικαθιστά την κύρια σύνταξη, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά προς αυτή.
Με το νέο πλαίσιο επιχειρείται αυτή η δυνατότητα να μην αποτελεί προνόμιο κυρίως εργαζομένων μεγάλων επιχειρήσεων, αλλά να επεκταθεί σε πολύ μεγαλύτερο τμήμα της αγοράς εργασίας.
