Νέο πακέτο παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας προανήγγειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μόλις λίγες ημέρες μετά τη ΔΕΘ, με το βάρος να πέφτει πλέον στο πετρέλαιο θέρμανσης και στο ντίζελ κίνησης.
Στη συνέντευξή του στην ΕΡΤ το βράδυ της Πέμπτης 17 Σεπτεμβρίου, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι στόχος της κυβέρνησης είναι το πετρέλαιο θέρμανσης να ξεκινήσει τη νέα περίοδο διάθεσης κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, με συνδυασμό κρατικής παρέμβασης και συνεισφοράς των διυλιστηρίων. Παράλληλα προανήγγειλε οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, ενώ άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο επαναφοράς περιορισμών στο περιθώριο κέρδους.
Πρόκειται ουσιαστικά για τέσσερις άξονες παρέμβασης: στήριξη της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης, αύξηση του επιδόματος, συνέχιση της επιδότησης του ντίζελ και ενδεχόμενη προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, εφόσον υπάρξει το απαραίτητο ευρωπαϊκό περιθώριο.
Γιατί έρχεται τώρα η νέα παρέμβαση
Η χρονική στιγμή έχει πολιτικό και οικονομικό ενδιαφέρον. Οι ανακοινώσεις έρχονται αμέσως μετά τη ΔΕΘ και ενώ η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα ενεργειακών πιέσεων.
Οι τιμές του πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης κινούνται σήμερα περίπου στα 2,10-2,20 ευρώ ανά λίτρο, ενώ, χωρίς πρόσθετη παρέμβαση, το πετρέλαιο θέρμανσης θα μπορούσε να ξεκινήσει τη διάθεσή του κοντά στα 2 ευρώ. Η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει αυτή την επιβάρυνση πριν από την έναρξη της περιόδου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου.
Ταυτόχρονα, οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις μετά τη ΔΕΘ δεν έδειξαν μεγάλη μεταβολή της εκλογικής εικόνας της ΝΔ. Αυτό όμως είναι πολιτική ανάγνωση της συγκυρίας και όχι τεκμηριωμένη αιτιώδης σύνδεση με τις νέες ενεργειακές ανακοινώσεις.
Πετρέλαιο θέρμανσης κάτω από 1,75 ευρώ
Ο πρώτος στόχος είναι συγκεκριμένος: η τιμή εκκίνησης να πέσει κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο.
Το κυβερνητικό σχέδιο προβλέπει συμμετοχή τόσο του Δημοσίου όσο και των διυλιστηρίων. Οι ακριβείς λεπτομέρειες αναμένεται να οριστικοποιηθούν στις αρχές της επόμενης εβδομάδας.
Το επίπεδο των 1,75 ευρώ εξακολουθεί, πάντως, να απέχει σημαντικά από την τιμή εκκίνησης της προηγούμενης περιόδου, η οποία σύμφωνα με την ΕΡΤ ήταν περίπου 1,10 ευρώ το λίτρο.
Αυξάνεται οριζόντια το επίδομα θέρμανσης
Δεύτερη παρέμβαση είναι η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για τα νοικοκυριά.
Ο Μητσοτάκης προανήγγειλε «σημαντική» οριζόντια αύξηση, χωρίς ακόμη να ανακοινωθούν τα νέα ποσά. Το σημερινό επίδομα κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ και σε περιοχές με ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να φτάσει τα 1.200 ευρώ.
Επομένως, το κρίσιμο στοιχείο των ανακοινώσεων που αναμένονται είναι το πόσο ακριβώς θα αυξηθεί το επίδομα και ποια θα είναι η πραγματική ενίσχυση ανά νοικοκυριό.
Παράταση της επιδότησης στο ντίζελ
Τρίτος άξονας είναι το πετρέλαιο κίνησης.
Η κυβέρνηση προσανατολίζεται στην παράταση της επιδότησης του ντίζελ και για τον Οκτώβριο. Σύμφωνα με την ΕΡΤ, η σημερινή επιδότηση αντιστοιχεί σε 10 λεπτά ανά λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ, ενώ εξετάζεται ακόμη και μεγαλύτερη παρέμβαση, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά περιθώρια.
Η σημασία της παρέμβασης δεν περιορίζεται στους οδηγούς ΙΧ. Η τιμή του ντίζελ επηρεάζει άμεσα τις μεταφορές και, μέσω αυτών, το κόστος διακίνησης προϊόντων και τη λειτουργία πολλών επιχειρήσεων.
Το μεγάλο ερώτημα: τι θα γίνει με τον ΕΦΚ
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη συζήτηση.
Ο πρωθυπουργός άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο προσωρινής μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, εφόσον υπάρξει το σχετικό περιθώριο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο ΕΦΚ του πετρελαίου θέρμανσης κατά την περίοδο διάθεσής του ανέρχεται σήμερα σε 28 λεπτά ανά λίτρο. Σύμφωνα με την ΕΡΤ, το ευρωπαϊκό κατώτατο όριο μπορεί να επιτρέψει μείωσή του έως τα 21 λεπτά, εφόσον υπάρξει η σχετική δυνατότητα.
Αυτό διαφοροποιεί τη συγκεκριμένη παρέμβαση από μια απλή επιδότηση: η μείωση του φόρου επηρεάζει απευθείας τη φορολογική επιβάρυνση στην τιμή.
Οι οριστικές απαντήσεις τη Δευτέρα
Το πακέτο δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η κυβέρνηση αναμένεται να οριστικοποιήσει τις παρεμβάσεις τη Δευτέρα, οπότε θα φανεί το πραγματικό δημοσιονομικό μέγεθος των μέτρων και κυρίως η επίδρασή τους στην τελική τιμή που θα πληρώνει ο καταναλωτής.
Μέχρι τότε, υπάρχουν τρία κρίσιμα μεγέθη που μένουν να αποσαφηνιστούν: πόσο κάτω από 1,75 ευρώ μπορεί πράγματι να φτάσει το πετρέλαιο θέρμανσης, πόσο θα αυξηθεί το επίδομα και αν τελικά θα ενεργοποιηθεί η μείωση του ΕΦΚ.
