Την ώρα που τα αγροτικά μπλόκα ξεφυτρώνουν σε όλη τη χώρα και η δυσαρέσκεια στον πρωτογενή τομέα ανεβαίνει επικίνδυνα, το βασικό ερώτημα που κυριαρχεί στα καφενεία των χωριών και στα χωράφια παραμένει απλό: πού είναι τα χρήματα; Παρά τις ανακοινώσεις για δισεκατομμύρια ευρώ ενισχύσεων και αποζημιώσεων, χιλιάδες παραγωγοί διαπιστώνουν ότι οι υποσχέσεις δεν μεταφράζονται σε πιστώσεις στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει μια εικόνα «ομαλής ροής πληρωμών» προς τον αγροτικό κόσμο, μιλώντας για συνολικά ποσά που αγγίζουν τα 3,8 δισ. ευρώ μέσα στο 2025. Ωστόσο, όσο οι καθυστερήσεις, τα λάθη και οι ασάφειες επιμένουν, η απόσταση ανάμεσα στις ανακοινώσεις και την πραγματικότητα μεγαλώνει, τροφοδοτώντας την οργή των παραγωγών.
Πακέτο 189 εκατ. ευρώ… με αστερίσκους
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, μέσα στην επόμενη εβδομάδα αναμένεται να «τρέξει» ένα πακέτο πληρωμών ύψους περίπου 189 εκατ. ευρώ. Ο βασικός κορμός του αφορά αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ και ενισχύσεις προς τους κτηνοτρόφους.
Ειδικότερα, έως την Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου προβλέπεται η καταβολή περίπου 120 εκατ. ευρώ ως προκαταβολή για τις ζημιές που προκάλεσαν οι εαρινοί παγετοί του Μαρτίου και του Απριλίου 2025. Η πληρωμή αυτή θα γίνει οριζόντια, σε όλους τους πληγέντες παραγωγούς, ανεξάρτητα από το αν έχουν εξοφλήσει την ασφαλιστική τους εισφορά για το 2025. Η συγκεκριμένη ρύθμιση κατέστη δυνατή μέσω ειδικής τροπολογίας του ΥπΑΑΤ, σε μια προσπάθεια να κατευναστούν οι αντιδράσεις.
Παράλληλα, προς τα τέλη της ίδιας εβδομάδας υπολογίζεται να πιστωθούν επιπλέον περίπου 80 εκατ. ευρώ που αφορούν ενισχύσεις στους κτηνοτρόφους, χωρίς όμως να έχουν δοθεί μέχρι στιγμής αναλυτικές διευκρινίσεις για το ακριβές χρονοδιάγραμμα και τους δικαιούχους.
Υποσχέσεις χωρίς ημερομηνίες
Σε πρόσφατες δηλώσεις του, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης επανέλαβε ότι καταβάλλεται προσπάθεια ώστε η βασική ενίσχυση, αλλά και εκκρεμότητες προηγούμενων ετών, να εξοφληθούν πριν από τα Χριστούγεννα. Ωστόσο, για ακόμη μία φορά, απουσίαζε ένα σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα, στοιχείο που εντείνει την ανασφάλεια των παραγωγών.
Το τελευταίο αναλυτικό ενημερωτικό σημείωμα του ΥπΑΑΤ για το 2025 περιλαμβάνει έναν μακρύ κατάλογο πληρωμών που, θεωρητικά, θα πρέπει να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του έτους. Σε αυτές περιλαμβάνονται η εξόφληση της βασικής ενίσχυσης, η αναδιανεμητική ενίσχυση, η στήριξη νέων γεωργών, πληρωμές κτηνοτρόφων σε πέντε νομούς με νέα κατανομή βοσκοτόπων, ενισχύσεις de minimis για φερτά υλικά και ζωοτροφές, η εξισωτική αποζημίωση 2025, η βιολογική γεωργία του 2024, επενδυτικά μέτρα της υπαίθρου και λοιπές εκκρεμότητες του Πυλώνα ΙΙ για το 2024.
Στο ίδιο πακέτο εντάσσεται και η τέταρτη δόση της επιστροφής του ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο, ύψους περίπου 45 εκατ. ευρώ, η οποία τοποθετείται χρονικά για την Τρίτη 30 Δεκεμβρίου.
Εξισωτική αποζημίωση: ενστάσεις και αποκλεισμοί
Ιδιαίτερη ένταση προκαλεί το ζήτημα της Εξισωτικής Αποζημίωσης για το 2025. Η πρώτη κατάταξη των αιτήσεων της Παρέμβασης Π.3-71 αναμένεται να αναρτηθεί άμεσα στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του ΟΠΕΚΕΠΕ, δίνοντας τη δυνατότητα στους παραγωγούς να ενημερωθούν προσωποποιημένα με τους προσωπικούς τους κωδικούς.
Μετά την ανάρτηση των πινάκων, θα υπάρχει περιθώριο οκτώ ημερολογιακών ημερών για την υποβολή ενδικοφανών προσφυγών, προκειμένου να διορθωθούν λάθη και να ολοκληρωθεί η τελική κατάταξη των παραδεκτών και μη αιτήσεων. Η πληρωμή της εξισωτικής τοποθετείται χρονικά πριν από το τέλος του έτους, εφόσον ολοκληρωθεί εγκαίρως η διαδικασία.
Ωστόσο, ήδη καταγράφονται σοβαρά προβλήματα. Πολλοί κτηνοτρόφοι βλέπουν το σύστημα να τους χαρακτηρίζει μη επιλέξιμους, καθώς στη νέα κατανομή τους αποδίδεται πεδινός βοσκότοπος αντί για ορεινό, όπως ίσχυε μέχρι πρότινος. Η αλλαγή αυτή έχει άμεσο οικονομικό αντίκτυπο, καθώς οδηγεί στον αποκλεισμό από την εξισωτική ενίσχυση.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει απώλειες που κυμαίνονται από 1.500 έως και 2.500 ευρώ ανά εκμετάλλευση, ποσά κρίσιμα για τη βιωσιμότητα των κτηνοτροφικών μονάδων. Για πολλούς, το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και ζήτημα αξιοπιστίας του συστήματος, καθώς οι κανόνες φαίνεται να αλλάζουν χωρίς επαρκή ενημέρωση.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: όσο οι πληρωμές παραμένουν αβέβαιες και τα λάθη συσσωρεύονται, οι αγρότες θα συνεχίσουν να ακούν για δισεκατομμύρια, αλλά να μετρούν ευρώ που δεν μπαίνουν ποτέ στον λογαριασμό τους. Και αυτή η αντίφαση είναι που κρατά αναμμένη τη φωτιά της αγανάκτησης στην ελληνική ύπαιθρο.
