Δύο διαφορετικά ποσοστά παρακράτησης εφαρμόζει ο ΕΦΚΑ για την επιστροφή ποσών που καταβλήθηκαν σε συνταξιούχους χωρίς να τα δικαιούνται. Η νέα ρύθμιση μειώνει την παρακράτηση από 25% σε 10%, αλλά δεν καλύπτει αναδρομικά τις παλαιές οφειλές. Καθοριστικό ρόλο παίζει η ημερομηνία καταλογισμού, ενώ ειδικές οδηγίες του υπουργείου Εργασίας προβλέπουν τι θα συμβαίνει όταν ένας συνταξιούχος έχει ταυτόχρονα παλιές και νέες οφειλές.
Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο ο ΕΦΚΑ παρακρατεί χρήματα από τις συντάξεις για την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθεισών παροχών φέρνει το νέο νομοθετικό πλαίσιο, με χιλιάδες συνταξιούχους να ενδιαφέρονται για το ποσοστό που θα αφαιρείται κάθε μήνα από τις αποδοχές τους.
Η βασική αλλαγή αφορά τη μείωση της παρακράτησης από το 25% στο 10% της σύνταξης, σύμφωνα με το άρθρο 43 του νόμου 5316/2026.
Ωστόσο, η μείωση δεν ισχύει για όλες τις περιπτώσεις.
Όπως διευκρινίζεται σε έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Κοινωνικής Ασφάλισης του υπουργείου Εργασίας προς τον ΕΦΚΑ, με ημερομηνία 13 Οκτωβρίου 2026, το ποσοστό εξαρτάται από το πότε καταλογίστηκε η οφειλή στον συνταξιούχο.
Το έγγραφο, το οποίο αποκάλυψε ο «Ελεύθερος Τύπος», ξεκαθαρίζει επίσης ότι όταν υπάρχουν παλαιές και νέες οφειλές δεν θα επιβάλλεται ταυτόχρονη παρακράτηση 35%.
Ποιοι έχουν παρακράτηση 10% και ποιοι 25%
Η ημερομηνία-κλειδί είναι η 6η Ιουλίου 2026, όταν τέθηκε σε εφαρμογή η νέα διάταξη.
Για τις οφειλές από αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές που είχαν καταλογιστεί πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου, εξακολουθεί να εφαρμόζεται παρακράτηση 25%.
Αντίθετα, για τις οφειλές που καταλογίζονται μετά την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου, η παρακράτηση μειώνεται στο 10%.
Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Ένας συνταξιούχος μπορεί να καλείται να επιστρέψει χρήματα που εισέπραξε πριν από αρκετά χρόνια, αλλά εφόσον ο καταλογισμός έγινε μετά τις 6 Ιουλίου 2026, η παρακράτηση θα υπολογίζεται με το νέο ποσοστό.
Αντίθετα, κάποιος που έχει ήδη παλαιά καταλογισμένη οφειλή δεν αποκτά αυτομάτως δικαίωμα μείωσης της παρακράτησης από 25% σε 10%.
Η αλλαγή αφορά τον τρόπο αποπληρωμής της οφειλής και όχι τη διαγραφή της.
Ποιες παροχές μπορεί να ζητήσει πίσω ο ΕΦΚΑ
Οι αχρεωστήτως καταβληθείσες παροχές είναι χρηματικά ποσά που καταβλήθηκαν σε ασφαλισμένους ή συνταξιούχους χωρίς να υπάρχει, σύμφωνα με τον αρμόδιο φορέα, το αντίστοιχο νόμιμο δικαίωμα.
Στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται επιδόματα συζύγου, επιδόματα τέκνων, επιπλέον ποσά σύνταξης λόγω λανθασμένου υπολογισμού και διαφορές που προέκυψαν μετά από επανυπολογισμό.
Για παράδειγμα, ένας συνταξιούχος μπορεί να εισέπραττε επί σειρά ετών ένα επίδομα για το οποίο είχαν πάψει να συντρέχουν οι προϋποθέσεις χορήγησης.
Σε άλλη περίπτωση, μπορεί να είχε υπολογιστεί λανθασμένα το ποσό της σύνταξης και να καταβλήθηκαν μεγαλύτερες αποδοχές από εκείνες που τελικά αναγνωρίζει ο ασφαλιστικός φορέας.
Όταν εντοπίζεται τέτοια διαφορά και καταλογίζεται οφειλή, ο ΕΦΚΑ μπορεί να προχωρήσει στην ανάκτησή της μέσω παρακρατήσεων από τη σύνταξη, σύμφωνα με τις εφαρμοστέες διατάξεις.
Παραδείγματα: Πόσα χρήματα αφαιρούνται κάθε μήνα
Η διαφορά μεταξύ 10% και 25% είναι σημαντική, ιδιαίτερα για όσους λαμβάνουν χαμηλές ή μεσαίες συντάξεις.
| Μηνιαία σύνταξη | Παρακράτηση 10% | Παρακράτηση 25% |
|---|---|---|
| 700 € | 70 € | 175 € |
| 800 € | 80 € | 200 € |
| 1.000 € | 100 € | 250 € |
| 1.200 € | 120 € | 300 € |
| 1.500 € | 150 € | 375 € |
Τα ποσά αποτελούν ενδεικτικούς υπολογισμούς επί της αναφερόμενης σύνταξης. Η πραγματική παρακράτηση εξαρτάται από τη βάση υπολογισμού που εφαρμόζει ο ΕΦΚΑ και το υπόλοιπο της οφειλής.
Για έναν συνταξιούχο με σύνταξη 1.200 ευρώ, η διαφορά φτάνει τα 180 ευρώ τον μήνα.
Με το παλαιό ποσοστό θα παρακρατούνται 300 ευρώ, ενώ με το νέο 120 ευρώ.
Επομένως, το νέο πλαίσιο μπορεί να περιορίσει αισθητά τη μηνιαία επιβάρυνση όσων υπάγονται στο ποσοστό 10%.
Τι συμβαίνει όταν υπάρχουν παλιές και νέες οφειλές
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι οδηγίες που απέστειλε το υπουργείο Εργασίας στον ΕΦΚΑ για τις περιπτώσεις συνταξιούχων που έχουν περισσότερες από μία οφειλές.
Το πρόβλημα προκύπτει όταν ένας συνταξιούχος έχει ήδη οφειλή που καταλογίστηκε πριν από τις 6 Ιουλίου 2026 και στη συνέχεια του καταλογίζεται νέα οφειλή.
Σε αυτή την περίπτωση, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ζήτημα ταυτόχρονης εφαρμογής των δύο ποσοστών.
Δηλαδή, να παρακρατείται 25% για την παλαιά οφειλή και επιπλέον 10% για τη νέα.
Αυτό θα οδηγούσε σε συνολική παρακράτηση 35% της σύνταξης.
Το υπουργείο Εργασίας διευκρινίζει ότι δεν θα εφαρμόζεται τέτοια αθροιστική επιβάρυνση.
Αντίθετα, οι οφειλές θα εξοφλούνται διαδοχικά.
Πρώτα θα εξοφλείται η παλαιότερη οφειλή με παρακράτηση 25%.
Μόλις ολοκληρωθεί η αποπληρωμή της, θα αρχίζει η παρακράτηση 10% για τη νεότερη οφειλή.
Με αυτόν τον τρόπο διατηρείται η χρονική προτεραιότητα των οφειλών και αποτρέπεται η ταυτόχρονη επιβολή των δύο ποσοστών.
Παράδειγμα με οφειλή 5.000 ευρώ
Ας υποθέσουμε ότι ένας συνταξιούχος λαμβάνει σύνταξη 1.200 ευρώ και έχει συνολική οφειλή 5.000 ευρώ από παροχές που καταβλήθηκαν χωρίς να τις δικαιούται.
Εάν ολόκληρη η οφειλή καταλογίστηκε μετά τις 6 Ιουλίου 2026, η μηνιαία παρακράτηση θα είναι 120 ευρώ.
Αν η ίδια οφειλή είχε καταλογιστεί πριν από την ημερομηνία αυτή, η μηνιαία παρακράτηση θα ήταν 300 ευρώ.
Ας εξετάσουμε τώρα μια τρίτη περίπτωση.
Ο συνταξιούχος έχει δύο οφειλές:
- 2.500 ευρώ που καταλογίστηκαν πριν από τις 6 Ιουλίου 2026.
- 2.500 ευρώ που καταλογίστηκαν μετά την ημερομηνία αυτή.
Σύμφωνα με τις οδηγίες του υπουργείου, θα παρακρατούνται αρχικά 300 ευρώ τον μήνα για την παλαιά οφειλή.
Όταν εξοφληθούν τα πρώτα 2.500 ευρώ, η παρακράτηση θα μειωθεί στα 120 ευρώ τον μήνα για τη δεύτερη οφειλή.
Έτσι, δεν θα υπάρξει ταυτόχρονη παρακράτηση 420 ευρώ, που θα αντιστοιχούσε στο 35% της σύνταξης.
Γιατί δεν μειώνονται οι παλαιές παρακρατήσεις
Το σημαντικότερο σημείο της νέας διάταξης είναι ότι δεν προβλέπεται αναδρομική εφαρμογή του μειωμένου ποσοστού.
Αυτό σημαίνει ότι συνταξιούχοι που ήδη επιστρέφουν ποσά στον ΕΦΚΑ με παρακράτηση 25% θα συνεχίσουν, σύμφωνα με τις συγκεκριμένες οδηγίες, να αποπληρώνουν την παλαιά οφειλή με το ίδιο ποσοστό.
Η νέα ρύθμιση ωφελεί κυρίως όσους έχουν οφειλές που καταλογίστηκαν μετά την έναρξη εφαρμογής του νόμου.
Εδώ δημιουργείται και μια ουσιαστική διαφοροποίηση μεταξύ συνταξιούχων που ενδέχεται να έχουν εισπράξει αντίστοιχα αχρεώστητα ποσά.
Δύο συνταξιούχοι με ίδια σύνταξη και ίδια οφειλή μπορεί να έχουν διαφορετική μηνιαία παρακράτηση, αποκλειστικά λόγω του χρόνου καταλογισμού.
Η διαφορά δεν αφορά το συνολικό ποσό που οφείλουν, αλλά τον ρυθμό με τον οποίο αυτό επιστρέφεται.
Μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση, μεγαλύτερος χρόνος αποπληρωμής
Η μείωση της παρακράτησης από 25% σε 10% έχει άμεσο όφελος για το διαθέσιμο μηνιαίο εισόδημα των συνταξιούχων.
Ωστόσο, υπάρχει και μια δεύτερη πλευρά.
Όσο μικρότερο είναι το ποσό που παρακρατείται κάθε μήνα, τόσο μεγαλύτερο είναι το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την πλήρη εξόφληση της οφειλής.
Για παράδειγμα, μια οφειλή 5.000 ευρώ με σταθερή παρακράτηση 300 ευρώ τον μήνα θα μπορούσε να εξοφληθεί σε περίπου 17 μήνες.
Με παρακράτηση 120 ευρώ τον μήνα, η αποπληρωμή θα απαιτούσε περίπου 42 μήνες.
Οι υπολογισμοί είναι ενδεικτικοί και προϋποθέτουν σταθερή σύνταξη, χωρίς άλλες μεταβολές ή πρόσθετες επιβαρύνσεις.
Επομένως, το νέο σύστημα δεν μειώνει κατ’ ανάγκη το συνολικό χρέος προς τον ΕΦΚΑ, αλλά περιορίζει την επιβάρυνση που υφίσταται κάθε μήνα ο συνταξιούχος.
Τι πρέπει να ελέγξουν οι συνταξιούχοι
Για όσους διαπιστώνουν παρακρατήσεις στη σύνταξή τους λόγω αχρεωστήτως καταβληθεισών παροχών, καθοριστικής σημασίας είναι η ημερομηνία καταλογισμού της οφειλής.
Δεν αρκεί να γνωρίζουν πότε εισέπραξαν τα χρήματα.
Πρέπει να γνωρίζουν πότε η αρμόδια υπηρεσία του ΕΦΚΑ προσδιόρισε και καταλόγισε επίσημα την οφειλή.
Παράλληλα, όσοι έχουν περισσότερες οφειλές χρειάζεται να ελέγχουν εάν εφαρμόζεται η προβλεπόμενη χρονική προτεραιότητα στην αποπληρωμή τους.
Σε περίπτωση αμφισβήτησης του ποσού ή της ημερομηνίας καταλογισμού, είναι σημαντικό να ζητείται η σχετική διοικητική πράξη και αναλυτική ενημέρωση από τον ΕΦΚΑ.
Το συμπέρασμα για τις συντάξεις
Το νέο καθεστώς δημιουργεί δύο διαφορετικές κατηγορίες παρακράτησης για την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθεισών παροχών.
Για τις παλαιές οφειλές εξακολουθεί να εφαρμόζεται το 25%, ενώ για τις νέες, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του νόμου 5316/2026, προβλέπεται παρακράτηση 10%.
Η διευκρίνιση του υπουργείου Εργασίας ότι δεν θα επιβάλλεται ταυτόχρονη παρακράτηση 35% είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους συνταξιούχους με περισσότερες οφειλές.
Η ουσία είναι ότι το νέο πλαίσιο μπορεί να αφήνει περισσότερα χρήματα κάθε μήνα στους συνταξιούχους που υπάγονται στο 10%, χωρίς όμως να καταργεί την υποχρέωση επιστροφής των ποσών που καταλογίστηκαν ως αχρεωστήτως καταβληθέντα.
