Αγροτικές επιδοτήσεις: Νέο «μπλόκο» στις πληρωμές για το ελαιόλαδο – Ποιοι μπαίνουν ξανά στο μικροσκόπιο

Νέα διαδικασία ελέγχων ενεργοποιείται για τα ελαιοκομικά προγράμματα, με απόφαση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Ακόμη και προγράμματα που έχουν ήδη λάβει έγκριση θα πρέπει να επανεξεταστούν εφόσον εκκρεμεί η πληρωμή τους, ενώ σημαντικές αρμοδιότητες περνούν πλέον στην ΑΑΔΕ.

Αλλαγές στον τρόπο ελέγχου και πληρωμής των προγραμμάτων στήριξης της ελαιοκαλλιέργειας φέρνει νέα υπουργική απόφαση, η οποία επηρεάζει τις Οργανώσεις Ελαιουργικών Φορέων (ΟΕΦ).

Πρόκειται για οργανώσεις παραγωγών και ενώσεις τους που συμμετέχουν σε χρηματοδοτούμενες δράσεις για τη βελτίωση της παραγωγής, της ποιότητας του ελαιολάδου και της ανταγωνιστικότητας του κλάδου, στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027.

Η σημαντικότερη εξέλιξη αφορά τα προγράμματα που έχουν ήδη εγκριθεί, αλλά δεν έχουν ακόμη εξοφληθεί.

Η προηγούμενη έγκριση δεν θα αρκεί πλέον από μόνη της για την καταβολή των χρημάτων, καθώς θα προηγείται νέος έλεγχος των δικαιολογητικών και των προϋποθέσεων ένταξης.

Επανέλεγχος ακόμη και στα εγκεκριμένα προγράμματα

Σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση, οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης θα επανεξετάσουν τα εγκεκριμένα ελαιοκομικά προγράμματα για τα οποία υπάρχουν εκκρεμείς πληρωμές.

Ο έλεγχος θα επικεντρώνεται κυρίως στο εάν οι οργανώσεις πληρούσαν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις συμμετοχής και εάν είχαν υποβάλει πλήρη και ορθά δικαιολογητικά.

Αν από τη διαδικασία δεν προκύψουν προβλήματα, οι φάκελοι θα διαβιβάζονται στην ΑΑΔΕ, προκειμένου να συνεχιστεί η διαδικασία πληρωμής.

Αντίθετα, εφόσον εντοπιστούν ελλείψεις ή παρατυπίες, θα ακολουθεί η προβλεπόμενη διοικητική διαδικασία, με δυνατότητα προσφυγής για τους ενδιαφερόμενους.

Αυτό σημαίνει ότι οι οργανώσεις που περιμένουν χρήματα από ήδη εγκεκριμένα προγράμματα ενδέχεται να χρειαστεί να αναμένουν την ολοκλήρωση του επανελέγχου πριν από την εκταμίευση.

Η απόφαση, πάντως, δεν σημαίνει ότι ακυρώνονται αυτομάτως οι εγκρίσεις ή ότι όλες οι πληρωμές αναστέλλονται οριστικά.

Η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει κρίσιμες αρμοδιότητες

Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τη μεταφορά αρμοδιοτήτων που προηγουμένως ασκούνταν από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων αναλαμβάνει σημαντικό ρόλο στη διαχείριση των σχετικών πληρωμών.

Στις αρμοδιότητές της περιλαμβάνονται ο έλεγχος των αιτημάτων πληρωμής, η εκκαθάριση των δαπανών και η διαδικασία ανάκτησης ποσών που ενδεχομένως έχουν καταβληθεί χωρίς να πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Στη διαδικασία θα συμμετέχουν και οι τοπικές Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ), οι οποίες θα μπορούν να πραγματοποιούν ελέγχους σχετικά με την υλοποίηση των προγραμμάτων.

Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται ο διοικητικός έλεγχος τόσο πριν από την καταβολή των ενισχύσεων όσο και κατά την παρακολούθηση των χρηματοδοτούμενων δράσεων.

Προκαταβολές έως 80% – Οι ημερομηνίες που πρέπει να γνωρίζουν οι οργανώσεις

Η υπουργική απόφαση καθορίζει συγκεκριμένες προθεσμίες για την υποβολή αιτημάτων προκαταβολής και την καταβολή των χρημάτων.

Οι εγκεκριμένες οργανώσεις μπορούν να υποβάλλουν αίτημα προκαταβολής έως τις 28 Φεβρουαρίου κάθε έτους, ενώ η πληρωμή προβλέπεται να πραγματοποιείται μέχρι τις 31 Μαρτίου.

Το ύψος της προκαταβολής μπορεί να φτάσει έως το 80% της προβλεπόμενης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για τις αντίστοιχες δράσεις, υπό την προϋπόθεση ότι θα κατατεθεί η απαιτούμενη εγγύηση.

Για το πρώτο έτος εφαρμογής ενός προγράμματος προβλέπεται ειδική δυνατότητα υποβολής αιτήματος προκαταβολής έως τις 15 Οκτωβρίου.

Οι οργανώσεις θα πρέπει να τηρούν τις προβλεπόμενες διαδικασίες και να εξασφαλίζουν ότι οι σχετικοί φάκελοι είναι πλήρεις, ώστε να αποφεύγονται προβλήματα κατά τον έλεγχο.

Χρηματοδοτήσεις έως 2,5 εκατ. ευρώ

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα χρηματοδοτικά όρια των ελαιοκομικών προγραμμάτων.

Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση διαφοροποιείται ανάλογα με τη ζώνη στην οποία εντάσσεται η κάθε οργάνωση.

Τα ποσά αφορούν τη χρηματοδότηση των επιλέξιμων οργανώσεων και των προγραμμάτων τους και όχι ατομικές επιδοτήσεις που καταβάλλονται απευθείας σε κάθε ελαιοπαραγωγό.

Πού πρέπει να κατευθύνονται τα χρήματα

Οι χρηματοδοτήσεις δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται χωρίς περιορισμούς.

Συγκεκριμένο μέρος των διαθέσιμων πόρων πρέπει να αξιοποιείται σε δράσεις που συνδέονται με την αναβάθμιση της ελαιοκομικής παραγωγής.

Μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων περιλαμβάνονται η βελτίωση της ποιότητας του ελαιολάδου, η εξοικονόμηση νερού, η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και ο εκσυγχρονισμός των παραγωγικών διαδικασιών.

Παράλληλα, παρέχεται η δυνατότητα προσαρμογής των δαπανών από χρονιά σε χρονιά, αρκεί στο τέλος της τετραετούς περιόδου να τηρούνται τα προβλεπόμενα ποσοστά χρηματοδότησης ανά κατηγορία δράσης.

Τι σημαίνουν οι αλλαγές για την Κεφαλονιά

Η νέα διαδικασία παρουσιάζει ενδιαφέρον και για τον ελαιοκομικό τομέα της Κεφαλονιάς, όπου η καλλιέργεια της ελιάς αποτελεί μέρος της τοπικής αγροτικής παραγωγής.

Οι αλλαγές αφορούν άμεσα όσες αναγνωρισμένες οργανώσεις ή ενώσεις παραγωγών συμμετέχουν σε επιλέξιμα προγράμματα ΟΕΦ και έχουν εκκρεμείς πληρωμές.

Για τους μεμονωμένους ελαιοπαραγωγούς είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η απόφαση δεν αφορά αυτομάτως όλες τις αγροτικές ενισχύσεις ούτε σημαίνει ότι κάθε παραγωγός θα υποβληθεί σε νέο ατομικό έλεγχο.

Η εφαρμογή της σχετίζεται με συγκεκριμένα ελαιοκομικά προγράμματα και τις οργανώσεις που τα υλοποιούν.

Τι πρέπει να προσέξουν οι δικαιούχοι

Το βασικό μήνυμα της νέας ρύθμισης είναι ότι η έγκριση ενός προγράμματος δεν εξασφαλίζει από μόνη της την άμεση εκταμίευση της χρηματοδότησης.

Οι δικαιούχες οργανώσεις θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα δικαιολογητικά τους είναι πλήρη, ότι οι προϋποθέσεις ένταξης πληρούνται και ότι οι δαπάνες τους ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του προγράμματος.

Παράλληλα, η δυνατότητα προκαταβολών έως 80% εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό χρηματοδοτικό εργαλείο για την υλοποίηση των δράσεων.

Η ουσιαστική αλλαγή είναι ότι τα εκκρεμή ποσά θα καταβάλλονται μετά την ολοκλήρωση της προβλεπόμενης διαδικασίας επανελέγχου, ακόμη και όταν υπάρχει προηγούμενη έγκριση του προγράμματος.