Σημαντικές αλλαγές στη φορολογία ελεύθερων επαγγελματιών, επιχειρήσεων, αγροτών και τρίτεκνων περιλαμβάνει το πακέτο μέτρων που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ, με τις παρεμβάσεις να ξεκινούν από το φορολογικό έτος 2026 και να ξεδιπλώνονται σταδιακά έως και τα επόμενα χρόνια.
Στον βασικό κορμό του πακέτου βρίσκονται οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με την κυβέρνηση να επιχειρεί την επαναπροσέγγιση της μεσαίας τάξης μέσω αλλαγών στο τεκμαρτό εισόδημα, στην προκαταβολή φόρου και στο τέλος επιτηδεύματος.
Παράλληλα προβλέπονται κίνητρα για νέες επενδύσεις, χρηματοδοτικά εργαλεία συνολικής μόχλευσης 5 δισ. ευρώ και φορολογικές ελαφρύνσεις για αγρότες και τρίτεκνους.
1. «Ψαλίδι» στο τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά το σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης.
Από το φορολογικό έτος 2026 καταργείται στην πράξη μεγάλο μέρος του τεκμαρτού εισοδήματος για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες που πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια, τα οποία, σύμφωνα με τις πληροφορίες που συνοδεύουν τις εξαγγελίες, καλύπτουν περισσότερο από το 90% των επαγγελματιών.
Παραμένει ως ελάχιστη βάση αναφοράς ο κατώτατος μισθός με τις τριετίες, όμως καταργούνται δύο προσαυξήσεις που μπορούσαν να ανεβάσουν σημαντικά το τεκμαρτό εισόδημα:
- το 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας,
- το 5% της διαφοράς του τζίρου από τον μέσο τζίρο του αντίστοιχου ΚΑΔ.
Αυτό σημαίνει ότι ένας επαγγελματίας δεν θα βλέπει πλέον το τεκμαρτό εισόδημά του να αυξάνεται επειδή απασχολεί προσωπικό ή επειδή ο τζίρος του βρίσκεται πάνω από τον μέσο όρο του κλάδου.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα καφέ που λειτουργεί επί 15 χρόνια, απασχολεί πέντε εργαζομένους και έχει ετήσιο κόστος μισθοδοσίας 105.000 ευρώ.
Με το σημερινό σύστημα το τεκμαρτό εισόδημα υπολογίζεται σε 27.244 ευρώ και ο φόρος σε 4.783 ευρώ.
Με τη νέα ρύθμιση, η φορολογητέα βάση υποχωρεί στα 16.744 ευρώ και ο φόρος στα 2.249 ευρώ.
Το ετήσιο όφελος φτάνει έτσι τα 2.534 ευρώ, δηλαδή περίπου 53% μικρότερος φόρος.
2. Μικρότερη προκαταβολή φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις
Από το φορολογικό έτος 2027, η προκαταβολή φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις μειώνεται από το 55% στο 50%.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν μειώνει τον ίδιο τον συντελεστή φορολογίας εισοδήματος, αλλά περιορίζει το ποσό που καλείται να προκαταβάλει ο επαγγελματίας έναντι της επόμενης χρήσης.
Επομένως, το βασικό αποτέλεσμα είναι η βελτίωση της ρευστότητας.
Παράλληλα, διευρύνεται το πληθυσμιακό όριο των μικρών οικισμών στους οποίους εφαρμόζεται μείωση των τεκμηρίων κατά 50%, από τους 1.500 στους 2.000 κατοίκους.
3. Τι αλλάζει για τους ιδιοκτήτες ταξί
Ξεχωριστή παρέμβαση προβλέπεται για τους επαγγελματίες ταξί.
Το τεκμήριο θα προσαρμόζεται πλέον στο πραγματικό ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος.
Έτσι, εάν ένας επαγγελματίας διαθέτει το 50% ενός ταξί, θα επιβαρύνεται με το 50% του αντίστοιχου τεκμηρίου και όχι σαν να εκμεταλλεύεται ολόκληρο το όχημα.
Παράλληλα, προβλέπεται εξαίρεση από το τεκμήριο για ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που έχουν αποκτήσει άδεια ταξί, συνήθως λόγω κληρονομικής διαδοχής.
4. Τέλος επιτηδεύματος: Πότε καταργείται
Σταδιακή κατάργηση προβλέπεται και για το τέλος επιτηδεύματος των νομικών προσώπων.
Το 2027 καταργείται στην Ελληνική Περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη, ενώ στην Αττική η μετάβαση γίνεται αργότερα.
Το 2028 προβλέπεται μείωση κατά 50% στην Αττική και το 2029 πλήρης κατάργηση σε ολόκληρη τη χώρα.
Για παράδειγμα, επιχείρηση με έδρα και ένα υποκατάστημα στη Θεσσαλονίκη που επιβαρύνεται σήμερα με 1.600 ευρώ ετησίως θα έχει, μετά την κατάργηση, ετήσιο όφελος 1.600 ευρώ.
5. Από 80% στο 50% η προκαταβολή φόρου των επιχειρήσεων
Πολύ μεγαλύτερη σε βάθος χρόνου είναι η αλλαγή που αφορά τα νομικά πρόσωπα.
Από το φορολογικό έτος 2028 προβλέπεται σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες ετησίως.
Από το σημερινό 80%, θα ακολουθήσει η πορεία:
75% → 70% → 65% → 60% → 55% → 50%.
Στο τέλος της διαδικασίας η προκαταβολή των επιχειρήσεων θα έχει εξισωθεί με εκείνη των ατομικών επιχειρήσεων.
Πρόκειται κυρίως για παρέμβαση στη ρευστότητα των επιχειρήσεων, καθώς η προκαταβολή αποτελεί έναντι της φορολογικής υποχρέωσης της επόμενης χρήσης και όχι ξεχωριστό μόνιμο φόρο.
6. Νέες επενδύσεις: Απόσβεση σε έξι αντί για δέκα χρόνια
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 αλλάζει και το καθεστώς αποσβέσεων για επενδύσεις σε νέο μηχανολογικό εξοπλισμό.
Η περίοδος απόσβεσης περιορίζεται από τα δέκα στα έξι χρόνια, με τους συντελεστές να διαμορφώνονται σε:
10% – 10% – 15% – 15% – 25% – 25%.
Η ταχύτερη απόσβεση επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αναγνωρίζουν φορολογικά γρηγορότερα το κόστος της επένδυσης, δημιουργώντας ισχυρότερο κίνητρο για εκσυγχρονισμό του παραγωγικού εξοπλισμού.
7. Χρηματοδότηση 5 δισ. ευρώ για μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Το πακέτο περιλαμβάνει επίσης δύο νέα χρηματοδοτικά εργαλεία μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Με 1,5 δισ. ευρώ από τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και μέσω της μόχλευσης του τραπεζικού συστήματος, ο στόχος είναι να κινητοποιηθούν συνολικά 5 δισ. ευρώ για τις ΜμΕ.
Τα χρήματα θα κατευθυνθούν τόσο σε επενδύσεις όσο και σε ανάγκες ρευστότητας, με ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης ή εγγυήσεις που θα διευκολύνουν την πρόσβαση στον τραπεζικό δανεισμό.
8. Αγρότες: Μηδενικός φόρος έως 20.000 ευρώ
Ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή προβλέπεται από το φορολογικό έτος 2026 για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες.
Ο φορολογικός συντελεστής μηδενίζεται για εισόδημα έως 20.000 ευρώ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που συνοδεύουν την εξαγγελία, μείωση φόρου αναμένεται να δουν 47.091 από τους 245.907 αγρότες, ενώ για αγρότη χωρίς παιδιά το αφορολόγητο αυξάνεται από 8.633 σε 22.204 ευρώ.
Το μέγιστο όφελος υπολογίζεται έως 2.900 ευρώ.
Για παράδειγμα, αγρότης χωρίς παιδιά με εισόδημα 15.000 ευρώ, ο οποίος κατέβαλλε φόρο 1.183 ευρώ, με το νέο καθεστώς δεν θα πληρώνει φόρο εισοδήματος.
9. Μεγάλη αλλαγή και για τους τρίτεκνους
Μηδενικός συντελεστής έως τις 20.000 ευρώ προβλέπεται και για τους τρίτεκνους.
Το αφορολόγητο αυξάνεται από 14.364 σε 25.364 ευρώ, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία της εξαγγελίας μειώσεις φόρου θα έχουν 86.927 τρίτεκνοι, μεταξύ των οποίων 33.894 ελεύθεροι επαγγελματίες.
Τρίτεκνος μισθωτός με εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος κατέβαλλε 620 ευρώ φόρο, θα έχει πλέον μηδενικό φόρο.
Το όφελος δεν περιορίζεται, πάντως, σε όσους έχουν εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ. Καθώς το πρώτο τμήμα του εισοδήματος έως το συγκεκριμένο όριο θα έχει μηδενικό συντελεστή, ελάφρυνση προβλέπεται και για υψηλότερα εισοδήματα.
Στο παράδειγμα τρίτεκνου με εισόδημα 30.000 ευρώ, η ετήσια μείωση φόρου υπολογίζεται σε 1.800 ευρώ.
Το μεγάλο πακέτο για τη μεσαία τάξη – αλλά όχι όλα από τώρα
Το κοινό χαρακτηριστικό των παρεμβάσεων είναι ότι δεν ενεργοποιούνται όλες ταυτόχρονα.
Ορισμένες ξεκινούν από το φορολογικό έτος 2026, άλλες το 2027 και άλλες από το 2028, ενώ η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος στην Αττική τοποθετείται στο 2029.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την πραγματική αποτίμηση του πακέτου: άλλο είναι το συνολικό ύψος των παρεμβάσεων όταν αυτές έχουν εφαρμοστεί πλήρως και άλλο τι θα δει στην τσέπη του ο επαγγελματίας ή ο επιχειρηματίας μέσα στους αμέσως επόμενους μήνες.
Σε κάθε περίπτωση, η ουσιαστικότερη παρέμβαση για μεγάλο μέρος των ελεύθερων επαγγελματιών φαίνεται να είναι η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος, ενώ για τις επιχειρήσεις ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, η σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου και τα νέα εργαλεία χρηματοδότησης.
