Νέο φορολογικό τοπίο διαμορφώνεται για εκατοντάδες χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολουμένους, καθώς οι αλλαγές στις κλίμακες φορολογίας εισοδήματος και στο σύστημα του τεκμαρτού εισοδήματος αρχίζουν να αποτυπώνονται στους υπολογισμούς για τα εισοδήματα του 2026.
Η γενική εικόνα είναι θετική για μεγάλο μέρος των επαγγελματιών: οι φόροι μειώνονται και σε ορισμένες περιπτώσεις το ετήσιο όφελος μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 2.400 ευρώ.
Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια που δεν πρέπει να χαθεί πίσω από τους γενικούς τίτλους περί φοροελαφρύνσεων.
Δεν κερδίζουν όλοι.
Οι αναλυτικοί πίνακες δείχνουν ότι υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις αυτοαπασχολουμένων, κυρίως στα χαμηλά δηλωθέντα εισοδήματα, όπου ο φόρος όχι μόνο δεν μειώνεται, αλλά μπορεί ακόμη και να αυξηθεί σημαντικά.
Και ο λόγος βρίσκεται στο τεκμαρτό εισόδημα.
Τι αλλάζει από τα εισοδήματα του 2026
Οι αλλαγές στους φορολογικούς συντελεστές αφορούν τα εισοδήματα του 2026 και θα γίνουν αισθητές στην τσέπη των επαγγελματιών όταν υποβληθούν οι φορολογικές δηλώσεις την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2027.
Οι συντελεστές έχουν μειωθεί κατά 2 έως και 20 ποσοστιαίες μονάδες για φυσικά πρόσωπα με ετήσια εισοδήματα άνω των 10.000 ευρώ, ενώ προβλέπονται και πρόσθετες αλλαγές στο σύστημα προσδιορισμού του τεκμαρτού εισοδήματος.
Οι τελευταίες παρεμβάσεις εκτιμάται ότι αφορούν περίπου 155.000 επαγγελματίες με ατομικές επιχειρήσεις, είτε επειδή απασχολούν εργαζομένους και πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια φορολογικής συνέπειας είτε επειδή δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς.
Μπόνους στους φορολογικά συνεπείς
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά επαγγελματίες που απασχολούν τουλάχιστον έναν εργαζόμενο.
Για αυτούς προβλέπεται, υπό προϋποθέσεις, να μην εφαρμόζονται συγκεκριμένες πρόσθετες προσαυξήσεις του τεκμαρτού εισοδήματος.
Δεν αρκεί, ωστόσο, απλώς να υπάρχει εργαζόμενος.
Ο επαγγελματίας πρέπει να πληροί συγκεκριμένα κριτήρια φορολογικής και εργασιακής συνέπειας: να έχει αποστείλει τα απαραίτητα στοιχεία στο myDATA, να έχει ολοκληρώσει τη διασύνδεση ταμειακής και POS όπου υπάρχει σχετική υποχρέωση, να μην του έχουν επιβληθεί συγκεκριμένα πρόστιμα από φορολογικές ή εργασιακές αρχές την τελευταία πενταετία και να έχει υποβάλει τις προβλεπόμενες δηλώσεις ΦΠΑ και εισοδήματος.
Με άλλα λόγια, δημιουργείται ένα πρόσθετο φορολογικό όφελος για τις επιχειρήσεις που εμφανίζονται απολύτως συνεπείς απέναντι στις υποχρεώσεις τους.
Μεγάλη αλλαγή και για τους μικρούς οικισμούς
Ευνοϊκότερη μεταχείριση προβλέπεται επίσης για ατομικές επιχειρήσεις που έχουν την έδρα τους σε μικρούς οικισμούς.
Το τεκμαρτό εισόδημα μειώνεται κατά 50% για επιχειρήσεις που εδρεύουν σε οικισμούς με πληθυσμό πάνω από 1.500 και έως 2.000 κατοίκους, ενώ ειδικά στη Δυτική Μακεδονία το ανώτατο όριο φτάνει τους 2.200 κατοίκους.
Από τη ρύθμιση εξαιρούνται οι ατομικές επιχειρήσεις σε οικισμούς της Αττικής, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Πρόκειται για παρέμβαση που μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία για μικρές τοπικές επιχειρήσεις, καθώς το τεκμαρτό εισόδημα αποτελεί σε πολλές περιπτώσεις τον καθοριστικό παράγοντα για το ύψος του τελικού φόρου.
Ποιοι μπορούν να κερδίσουν έως 2.400 ευρώ
Οι μεγαλύτερες μειώσεις εμφανίζονται σε ορισμένες κατηγορίες μεσαίων και υψηλότερων εισοδημάτων και ιδιαίτερα όταν υπάρχουν εξαρτώμενα παιδιά.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα επαγγελματία με δύο εξαρτώμενα τέκνα και εισόδημα 60.000 ευρώ.
Για το φορολογικό έτος 2025 ο φόρος εμφανίζεται στις 18.300 ευρώ.
Για το 2026 υποχωρεί στις 15.900 ευρώ.
Η διαφορά είναι 2.400 ευρώ λιγότερος φόρος μέσα σε έναν χρόνο.
Στα 50.000 ευρώ εισόδημα, το αντίστοιχο όφελος φτάνει τα 1.900 ευρώ, ενώ στα 30.000 ευρώ η μείωση είναι 1.200 ευρώ.
Συνεπώς, για ένα σημαντικό τμήμα των αυτοαπασχολουμένων οι αλλαγές πράγματι μεταφράζονται σε ουσιαστική φορολογική ελάφρυνση.
Η μεγάλη ανατροπή στα χαμηλά εισοδήματα
Εδώ όμως βρίσκεται και το σημείο που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.
Οι χαμηλότεροι φορολογικοί συντελεστές δεν σημαίνουν αυτομάτως χαμηλότερο τελικό φόρο.
Και αυτό επειδή υπάρχει το τεκμαρτό εισόδημα.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά αυτοαπασχολούμενο χωρίς εργαζόμενο, χωρίς εξαρτώμενα παιδιά και με έξι έτη λειτουργίας το 2025.
Για το 2025 το τεκμαρτό του εισόδημα υπολογίζεται στις 12.320 ευρώ.
Για το 2026 ανεβαίνει στις 14.168 ευρώ.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Εάν ο συγκεκριμένος επαγγελματίας δηλώνει μηδενικό εισόδημα, 5.000 ευρώ ή ακόμη και 10.000 ευρώ, ο φόρος του για το 2025 υπολογίζεται στα 1.410,40 ευρώ.
Για το 2026 ανεβαίνει στα 1.733,60 ευρώ.
Δηλαδή αντί για φοροελάφρυνση προκύπτει επιβάρυνση 323,20 ευρώ ή 22,92%.
Είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο διαφορετική μπορεί να είναι η πραγματικότητα από έναν γενικό τίτλο περί «μείωσης φόρων».
Τι συμβαίνει όταν υπάρχουν παιδιά
Η εικόνα βελτιώνεται όσο αυξάνονται τα εξαρτώμενα τέκνα, χωρίς όμως να εξαφανίζεται σε όλες τις περιπτώσεις η επιβάρυνση.
Στο ίδιο παράδειγμα, με ένα εξαρτώμενο παιδί και δηλωθέν εισόδημα έως 10.000 ευρώ, ο φόρος αυξάνεται από 1.410,40 σε 1.650,24 ευρώ.
Η επιβάρυνση είναι 239,84 ευρώ ή 17,01%.
Με δύο παιδιά, ο φόρος διαμορφώνεται στα 1.566,88 ευρώ, έναντι 1.410,40 ευρώ, δηλαδή εξακολουθεί να υπάρχει αύξηση κατά 156,48 ευρώ ή 11,09%.
Από ένα επίπεδο πραγματικού εισοδήματος και πάνω, όμως, η εικόνα αντιστρέφεται και οι μειωμένοι συντελεστές αρχίζουν να παράγουν καθαρό όφελος.
Το τεκμήριο παραμένει το κλειδί
Αυτό είναι τελικά και το σημαντικότερο στοιχείο για τους ελεύθερους επαγγελματίες.
Δεν αρκεί να κοιτάζουν μόνο τους νέους φορολογικούς συντελεστές.
Πρέπει να εξετάζουν ταυτόχρονα ποιο θα είναι το τεκμαρτό εισόδημα με το οποίο θα τους φορολογήσει η Εφορία.
Εάν το πραγματικό δηλωθέν εισόδημα βρίσκεται πάνω από το τεκμήριο, οι μειωμένοι συντελεστές μπορούν να οδηγήσουν σε αισθητή ελάφρυνση.
Εάν όμως το δηλωθέν εισόδημα βρίσκεται κάτω από το τεκμαρτό και το τελευταίο αυξηθεί, μέρος ή ακόμη και ολόκληρο το όφελος από τους νέους συντελεστές μπορεί να εξαφανιστεί.
Μειώσεις για τους περισσότερους, αλλά όχι για όλους
Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τους πίνακες είναι πράγματι ότι η πλειονότητα των αυτοαπασχολουμένων αναμένεται να έχει χαμηλότερη φορολογική επιβάρυνση, με τις μειώσεις να μπορούν να φτάσουν έως τα 1.600-2.400 ευρώ ετησίως σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας για όλους.
Υπάρχουν μεγάλοι κερδισμένοι, υπάρχουν μικρότερες ελαφρύνσεις και υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες ο φορολογούμενος μπορεί να βρεθεί μπροστά σε μεγαλύτερο εκκαθαριστικό.
Και γι’ αυτό, όταν φτάσει η ώρα των δηλώσεων του 2027, το κρίσιμο νούμερο για κάθε ελεύθερο επαγγελματία δεν θα είναι μόνο το εισόδημα που δήλωσε.
Θα είναι και το εισόδημα που η Εφορία θεωρεί ότι έπρεπε να έχει βγάλει.
