Η έλλειψη ενσήμων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένας ασφαλισμένος θα χρειαστεί να περιμένει περισσότερα χρόνια για να συνταξιοδοτηθεί. Το ασφαλιστικό σύστημα παρέχει δύο δυνατότητες για τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου: την εξαγορά πλασματικών ετών και την προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης στον e-ΕΦΚΑ.
Οι δύο διαδικασίες έχουν διαφορετικές προϋποθέσεις και κόστος, αλλά μπορούν να βοηθήσουν τους ασφαλισμένους είτε να συμπληρώσουν τον χρόνο που απαιτείται για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος είτε να αυξήσουν τα συνολικά χρόνια ασφάλισής τους.
Η πρώτη επιλογή αφορά την αναγνώριση συγκεκριμένων περιόδων κατά τις οποίες δεν υπήρχε πραγματική εργασία, όπως η στρατιωτική θητεία, οι σπουδές και ο χρόνος ανατροφής παιδιών.
Η δεύτερη αφορά όσους έχουν σταματήσει να εργάζονται ή έχουν διακόψει την επαγγελματική τους δραστηριότητα και επιθυμούν να συνεχίσουν να καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές με δική τους επιβάρυνση.
Πλασματικά έτη: Ποιοι χρόνοι μπορούν να αναγνωριστούν
Η αναγνώριση πλασματικού χρόνου επιτρέπει στον ασφαλισμένο να προσθέσει στον ασφαλιστικό του βίο περιόδους που προβλέπονται από τη νομοθεσία, χωρίς να έχει εργαστεί κατά τη διάρκειά τους.
Στις βασικές κατηγορίες περιλαμβάνονται:
- Η στρατιωτική θητεία.
- Ο χρόνος σπουδών.
- Η γονική άδεια ανατροφής παιδιών.
- Ο πλασματικός χρόνος λόγω τέκνων.
- Τα κενά διαστήματα μεταξύ περιόδων ασφάλισης.
Για τα παιδιά προβλέπεται αναγνώριση ενός έτους για το πρώτο και δύο ετών για καθένα από τα επόμενα δύο, δηλαδή έως πέντε χρόνια συνολικά.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τον χρόνο επιδοτούμενης ανεργίας και επιδοτούμενης ασθένειας. Μπορούν να συνυπολογιστούν έως 300 ημέρες για καθεμία από τις δύο περιπτώσεις, αποκλειστικά για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης γήρατος.
Τι ισχύει για τη στρατιωτική θητεία
Ο χρόνος στρατιωτικής υπηρεσίας μπορεί να αναγνωριστεί σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η αναγνώρισή του χρησιμοποιείται κατά κανόνα για την προσαύξηση της σύνταξης, ενώ για τη θεμελίωση δικαιώματος ισχύουν ειδικοί όροι.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται, για συγκεκριμένες περιπτώσεις σύνταξης γήρατος, η συμπλήρωση του 58ου έτους και 3.600 ημερών ασφάλισης.
Για σύνταξη αναπηρίας προβλέπονται ειδικές προϋποθέσεις, όπως ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67% και 900 ημέρες ασφάλισης.
Δεν προβλέπεται δικαίωμα αναγνώρισης στρατιωτικής θητείας για όσους έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί ή για τα μέλη της οικογένειας αποβιώσαντος ασφαλισμένου.
Πόσο κοστίζει η εξαγορά πλασματικών ετών το 2026
Το ποσό εξαρτάται από την ασφαλιστική ιδιότητα του ενδιαφερομένου.
Για τους μισθωτούς, η εξαγορά υπολογίζεται με βάση το σύνολο των εισφορών κύριας σύνταξης, δηλαδή τόσο το τμήμα του εργαζομένου όσο και εκείνο του εργοδότη.
Το ποσοστό είναι 20% επί των αποδοχών που λαμβάνονται υπόψη κατά την υποβολή της αίτησης.
Για παράδειγμα, εάν οι ασφαλιστέες μηνιαίες αποδοχές είναι 1.200 ευρώ, το κόστος αναγνώρισης ενός μήνα ανέρχεται σε 240 ευρώ.
Επομένως, η εξαγορά ενός πλήρους έτους, δηλαδή 12 μηνών, αντιστοιχεί σε 2.880 ευρώ, πριν από τυχόν έκπτωση εφάπαξ εξόφλησης.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, η εισφορά εξαγοράς συνδέεται με την ασφαλιστική κατηγορία που εφαρμόζεται κατά το έτος υποβολής της αίτησης.
Για το 2026, η εισφορά κύριας σύνταξης της πρώτης ασφαλιστικής κατηγορίας των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων ανέρχεται σε 185,09 ευρώ τον μήνα.
Με αυτό το ποσό, η αναγνώριση 12 μηνών κοστίζει 2.221,08 ευρώ, πριν από τυχόν έκπτωση.
Όσοι ανήκουν στην ειδική κατηγορία νέων επαγγελματιών πρέπει να επιλέξουν ασφαλιστική κατηγορία για την εξαγορά, με κατώτερη την πρώτη.
Επίσης, η μείωση εισφορών λόγω μητρότητας δεν εφαρμόζεται στο ποσό εξαγοράς πλασματικού χρόνου.
Εφάπαξ πληρωμή ή δόσεις – Ποια έκπτωση προβλέπεται
Ο ασφαλισμένος έχει δύο βασικές επιλογές εξόφλησης.
Εφάπαξ καταβολή: Το ποσό εξοφλείται μέσα σε τρεις μήνες από την κοινοποίηση της απόφασης αναγνώρισης. Παρέχεται έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος χρόνου που εξαγοράζεται.
Για παράδειγμα, στην αναγνώριση τριών πλήρων ετών προβλέπεται έκπτωση 6%.
Πληρωμή σε δόσεις: Ο αριθμός των μηνιαίων δόσεων είναι ίσος με τον αριθμό των μηνών που αναγνωρίζονται.
Επομένως, για εξαγορά δύο ετών προβλέπονται 24 μηνιαίες δόσεις.
Η καθυστέρηση πληρωμής συνεπάγεται τις προβλεπόμενες επιβαρύνσεις.
Πότε γίνεται η αίτηση για τα πλασματικά χρόνια
Η αίτηση αναγνώρισης μπορεί να κατατεθεί πριν από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης ή ταυτόχρονα με αυτήν.
Κατά κανόνα, δεν υποβάλλεται μετά την αίτηση συνταξιοδότησης.
Ο e-ΕΦΚΑ εξετάζει τα στοιχεία και εκδίδει τη σχετική απόφαση, στην οποία προσδιορίζονται ο αναγνωριζόμενος χρόνος και το ποσό εξαγοράς.
Από τις 8 Οκτωβρίου 2026, οι μη μισθωτοί μπορούν να παρακολουθούν ηλεκτρονικά την πορεία των αιτημάτων τους μέσω της υπηρεσίας «Αναγνωρίσεις Χρόνου Ασφάλισης».
Για αιτήματα αναγνώρισης στρατιωτικής θητείας απαιτείται, όπου προβλέπεται, το σχετικό πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης.
Οι διατάξεις που περιγράφονται εφαρμόζονται για αιτήσεις από τις 13 Μαΐου 2016, ενώ οι παλαιότερες εξετάζονται με το προηγούμενο καθεστώς.
Προαιρετική ασφάλιση: Πώς συνεχίζετε να συγκεντρώνετε ένσημα χωρίς εργασία
Η δεύτερη δυνατότητα είναι η προαιρετική συνέχιση της ασφάλισης, γνωστή και ως αυτασφάλιση.
Αφορά ασφαλισμένους που έχουν διακόψει την υποχρεωτική τους ασφάλιση, αλλά επιθυμούν να συνεχίσουν να καταβάλλουν εισφορές στον e-ΕΦΚΑ.
Έτσι, μπορούν να συνεχίσουν να συγκεντρώνουν ασφαλιστικό χρόνο, ακόμη και όταν δεν εργάζονται ή δεν ασκούν επαγγελματική δραστηριότητα.
Η δυνατότητα αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί, μεταξύ άλλων, μετά από απόλυση, παραίτηση ή διακοπή ατομικής επιχείρησης.
Πόσα ένσημα χρειάζονται για την αυτασφάλιση
Για την υπαγωγή στην προαιρετική ασφάλιση απαιτείται να έχουν συμπληρωθεί συγκεκριμένα χρονικά όρια προηγούμενης ασφάλισης.
Εφόσον η αίτηση υποβληθεί μέσα σε έναν χρόνο από την τελευταία υποχρεωτική ασφάλιση, απαιτούνται:
- Τουλάχιστον 1.500 ημέρες ασφάλισης, δηλαδή πέντε έτη.
- Από αυτές, τουλάχιστον 300 ημέρες πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί κατά την τελευταία πενταετία.
Εάν η αίτηση υποβληθεί μετά την παρέλευση ενός έτους από την τελευταία ασφάλιση, απαιτούνται 3.000 ημέρες, δηλαδή δέκα έτη.
Επιπλέον, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να έχει διακόψει την υποχρεωτική ασφάλιση, να κριθεί ικανός για εργασία από την αρμόδια Υγειονομική Επιτροπή και να μην έχει αρρύθμιστες ασφαλιστικές οφειλές.
Πόσο κοστίζει η προαιρετική ασφάλιση
Για τους μισθωτούς, οι εισφορές περιλαμβάνουν το σύνολο των ποσών που αντιστοιχούν στον εργαζόμενο και στον εργοδότη.
Για τους μη μισθωτούς, το κόστος συνδέεται με την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία έχουν ενταχθεί.
Ο ασφαλισμένος μπορεί να επιλέξει συνέχιση της ασφάλισης για τον κλάδο σύνταξης, τον κλάδο υγειονομικής περίθαλψης ή και τους δύο, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Οι εισφορές καταβάλλονται στις προθεσμίες που ισχύουν για την υποχρεωτική ασφάλιση.
Η εκπρόθεσμη καταβολή επιβαρύνεται με τις αντίστοιχες προσαυξήσεις, ενώ καθυστέρηση μεγαλύτερη των δύο ετών από τότε που η εισφορά κατέστη απαιτητή οδηγεί σε απώλεια της προαιρετικής ασφάλισης.
Πότε διακόπτεται η προαιρετική ασφάλιση
Η προαιρετική ασφάλιση μπορεί να διακοπεί με αίτηση του ασφαλισμένου, με ισχύ από τον επόμενο μήνα.
Διακόπτεται επίσης όταν ο ενδιαφερόμενος αναλάβει εργασία ή επαγγελματική δραστηριότητα που υπάγεται υποχρεωτικά στον e-ΕΦΚΑ.
Άλλοι λόγοι διακοπής είναι η συνταξιοδότηση λόγω γήρατος, η συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας επ’ αόριστον και ο θάνατος.
Σε περίπτωση απώλειας του δικαιώματος, προβλέπεται δυνατότητα νέας υπαγωγής μετά από τρία χρόνια, με επανέλεγχο των προϋποθέσεων, έως τρεις φορές.
Οι εισφορές που έχουν καταβληθεί δεν επιστρέφονται κατά κανόνα. Προβλέπονται συγκεκριμένες εξαιρέσεις σε περιπτώσεις αναστολής λόγω σύνταξης αναπηρίας ορισμένου χρόνου ή επιδότησης ασθενείας.
Πλασματικά έτη ή αυτασφάλιση: Ποια είναι η διαφορά
Οι δύο διαδικασίες εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες.
Με την εξαγορά πλασματικών ετών, ο ασφαλισμένος αναγνωρίζει επιλέξιμα διαστήματα του παρελθόντος, καταβάλλοντας το αντίστοιχο ποσό.
Με την προαιρετική ασφάλιση, συνεχίζει να δημιουργεί ασφαλιστικό χρόνο για το διάστημα κατά το οποίο καταβάλλει ο ίδιος τις εισφορές του.
Η επιλογή εξαρτάται από τα χρόνια ασφάλισης που έχουν ήδη συμπληρωθεί, τον χρόνο που υπολείπεται για τη συνταξιοδότηση, το ασφαλιστικό καθεστώς και το κόστος που συνεπάγεται κάθε διαδικασία.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στον e-ΕΦΚΑ και να αναζητούν την αρμόδια Τοπική Διεύθυνση μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας «Μάθε πού ανήκεις».
