Μια σημαντική αλλαγή στο μέτρο επιστροφής ενοικίου δημιουργεί νέα δεδομένα για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων που αναγκάζονται να διατηρούν κατοικία μακριά από τον τόπο μόνιμης διαμονής τους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές, καθώς υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορεί να προκύπτει δυνατότητα ενίσχυσης που αντιστοιχεί έως και σε δύο ενοίκια.
Το μέτρο συνδέεται άμεσα με ένα πρόβλημα που γίνεται ολοένα και εντονότερο σε νησιωτικές, τουριστικές και απομακρυσμένες περιοχές:
το κόστος στέγασης των εργαζομένων που μετακινούνται για να υπηρετήσουν εκεί.
Γιατί δημιουργήθηκε η επιστροφή ενοικίου
Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Για ένα νοικοκυριό που πληρώνει 600 ή 700 ευρώ τον μήνα, το ετήσιο κόστος κατοικίας μπορεί να ξεπερνά εύκολα τις 7.000 ή 8.000 ευρώ.
Και αυτό χωρίς κοινόχρηστα, ηλεκτρικό ρεύμα, θέρμανση και λοιπές δαπάνες.
Η επιστροφή ενοικίου σχεδιάστηκε ως μόνιμος μηχανισμός ετήσιας ενίσχυσης των ενοικιαστών που πληρούν συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Γιατί υπάρχει ειδικό πρόβλημα με τους δημοσίους υπαλλήλους
Ας πάρουμε έναν αναπληρωτή εκπαιδευτικό.
Η μόνιμη κατοικία της οικογένειάς του μπορεί να βρίσκεται στην Αθήνα.
Ο ίδιος όμως διορίζεται για τη σχολική χρονιά σε νησί.
Πρέπει να νοικιάσει δεύτερο σπίτι.
Η οικογένεια πληρώνει επομένως δύο κατοικίες.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί με γιατρό ή νοσηλευτή που τοποθετείται σε νοσοκομείο ή Κέντρο Υγείας μακριά από τον τόπο κατοικίας του.
Αυτό δημιουργεί τεράστια οικονομική πίεση.
Γιατί το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο στα νησιά
Σε πολλές τουριστικές περιοχές υπάρχει περιορισμένη προσφορά κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Οι ιδιοκτήτες μπορούν να πετύχουν υψηλότερη απόδοση μέσω βραχυχρόνιας ή εποχικής μίσθωσης.
Έτσι ένας εκπαιδευτικός που φτάνει τον Σεπτέμβριο μπορεί να βρεθεί μπροστά σε πολύ υψηλές τιμές ή σε σπίτια που προσφέρονται μόνο μέχρι τον Μάιο.
Ακριβώς δηλαδή όταν αρχίζει η τουριστική σεζόν, ο εργαζόμενος μπορεί να πρέπει να φύγει.
Η λογική της διπλής επιστροφής
Η επέκταση επιχειρεί να αναγνωρίσει αυτή τη διπλή στεγαστική επιβάρυνση.
Εφόσον υπάρχουν δύο επιλέξιμες μισθώσεις που εμπίπτουν στο πλαίσιο και πληρούνται οι προϋποθέσεις, η συνολική ενίσχυση μπορεί να είναι μεγαλύτερη από εκείνη ενός νοικοκυριού με μία μόνο κύρια κατοικία.
Δεν σημαίνει ότι κάθε εκπαιδευτικός, γιατρός ή νοσηλευτής θα λάβει αυτομάτως δύο πλήρη μηνιαία ενοίκια.
Τα εισοδηματικά κριτήρια, οι δηλωμένες μισθώσεις και τα ανώτατα όρια παραμένουν καθοριστικά.
Το μισθωτήριο πρέπει να είναι δηλωμένο
Αυτό είναι απολύτως κρίσιμο.
Η φορολογική διοίκηση δεν μπορεί να υπολογίσει επιστροφή για ενοίκιο που δεν εμφανίζεται επίσημα.
Η ηλεκτρονική δήλωση μίσθωσης και η σωστή αποτύπωση των ποσών στη φορολογική δήλωση αποτελούν βασική προϋπόθεση.
Μια συμφωνία «στο χέρι» χωρίς επίσημο μισθωτήριο μπορεί να στερήσει από τον ενοικιαστή την πρόσβαση στην ενίσχυση.
Προσοχή στο ποσό που δηλώνεται
Εάν στο ηλεκτρονικό μισθωτήριο αναγράφεται χαμηλότερο ενοίκιο από αυτό που πληρώνεται πραγματικά, το κράτος θα υπολογίσει την ενίσχυση με βάση τα στοιχεία που γνωρίζει.
Αυτό είναι ακόμη ένα κίνητρο για πλήρη και πραγματική δήλωση της μίσθωσης.
Η επιστροφή ενοικίου συνδέει έτσι τη στεγαστική πολιτική με την προσπάθεια περιορισμού της φοροδιαφυγής στην αγορά κατοικίας.
Τα εισοδηματικά όρια
Η επιστροφή δεν είναι καθολικό επίδομα για κάθε ενοικιαστή ανεξαρτήτως εισοδήματος.
Υπάρχουν εισοδηματικά και, όπου προβλέπεται, περιουσιακά κριτήρια.
Αυτό σημαίνει ότι δύο ενοικιαστές που πληρώνουν ακριβώς το ίδιο ενοίκιο μπορεί να έχουν διαφορετικό αποτέλεσμα εάν τα εισοδήματα ή η οικογενειακή τους κατάσταση διαφέρουν.
Η οικογενειακή σύνθεση παίζει επίσης ρόλο, καθώς τα όρια προσαρμόζονται ανάλογα με τα μέλη του νοικοκυριού.
Το IBAN είναι και εδώ απαραίτητο
Όπως συμβαίνει με τις περισσότερες αυτόματες πληρωμές του Δημοσίου, ο δικαιούχος πρέπει να έχει δηλωμένο σωστό τραπεζικό λογαριασμό.
Ένα λανθασμένο ή ανενεργό IBAN μπορεί να καθυστερήσει την καταβολή.
Είναι επομένως καλή πρακτική να ελέγχεται εγκαίρως το myAADE και όχι λίγες ώρες πριν από την πληρωμή.
Γιατί το μέτρο έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κεφαλονιά
Το στεγαστικό πρόβλημα για εποχικούς και δημόσιους υπαλλήλους είναι ιδιαίτερα έντονο στα τουριστικά νησιά.
Η Κεφαλονιά δεν αποτελεί εξαίρεση.
Το καλοκαίρι η αξία της τουριστικής μίσθωσης αυξάνεται και ένα σημαντικό μέρος των διαθέσιμων κατοικιών κατευθύνεται στη βραχυχρόνια αγορά.
Όμως το νησί χρειάζεται εκπαιδευτικούς, γιατρούς, νοσηλευτές, αστυνομικούς και άλλους εργαζομένους όλο τον χρόνο.
Εάν αυτοί δεν μπορούν να βρουν σπίτι, το στεγαστικό πρόβλημα μετατρέπεται σε πρόβλημα λειτουργίας δημόσιων υπηρεσιών.
Μπορεί μια επιστροφή ενοικίου να λύσει το πρόβλημα;
Όχι από μόνη της.
Η οικονομική ενίσχυση βοηθά τον ενοικιαστή να καλύψει μέρος του κόστους.
Δεν δημιουργεί όμως καινούργια σπίτια.
Εάν σε μια περιοχή υπάρχουν 100 εργαζόμενοι που ψάχνουν 30 διαθέσιμα διαμερίσματα, το πρόβλημα προσφοράς παραμένει.
Μάλιστα, σε μια αγορά με πολύ περιορισμένη προσφορά, υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος μέρος της ενίσχυσης να απορροφηθεί μακροπρόθεσμα από υψηλότερες τιμές.
Χρειάζονται περισσότερα εργαλεία
Η ουσιαστική αντιμετώπιση του στεγαστικού απαιτεί συνδυασμό πολιτικών.
Κίνητρα για να επιστρέψουν κλειστές κατοικίες στην αγορά.
Προγράμματα ανακαίνισης.
Αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας.
Κοινωνική κατοικία.
Και ειδικές λύσεις για περιοχές όπου η εποχικότητα δημιουργεί τεράστια απόκλιση μεταξύ χειμερινής και θερινής αγοράς.
Η επιστροφή όμως είναι πραγματικό χρήμα
Για ένα νοικοκυριό που πληρώνει υψηλό ενοίκιο, η επιστροφή ακόμη και ενός μηνιαίου μισθώματος δεν είναι αμελητέα.
Και για εργαζόμενο που αναγκάζεται να διατηρεί δεύτερη κατοικία λόγω υπηρεσίας, η δυνατότητα μεγαλύτερης ενίσχυσης μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά.
Γι’ αυτό οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να ελέγξουν εγκαίρως:
εάν τα μισθωτήρια είναι σωστά δηλωμένα,
εάν τα πραγματικά ποσά εμφανίζονται στη φορολογική δήλωση,
εάν πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια και
εάν υπάρχει σωστό IBAN.
Γιατί σε αυτή την περίπτωση μια λεπτομέρεια στη φορολογική δήλωση μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα στο να λάβει κάποιος την ενίσχυση ή να μείνει εκτός.
