Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών, καθώς μια συναλλαγή που υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορεί να είναι πλήρως αφορολόγητη, σε διαφορετική περίπτωση μπορεί να επιβαρυνθεί με σημαντικό φόρο.
Το βασικό «κλειδί» βρίσκεται τόσο στον βαθμό συγγένειας όσο και στον τρόπο με τον οποίο μεταφέρονται τα χρήματα.
Για γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ προσώπων της Α΄ κατηγορίας συγγένειας ισχύει από την 1η Οκτωβρίου 2021 αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, εφόσον η μεταφορά των χρημάτων πραγματοποιείται αποδεδειγμένα μέσω του τραπεζικού συστήματος.
Αντίθετα, όταν η χρηματική δωρεά πραγματοποιείται εκτός τραπεζικού συστήματος, το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν εφαρμόζεται.
Ποιοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ
Στο ευνοϊκό καθεστώς περιλαμβάνονται χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ στενών συγγενών, όπως από γονέα προς παιδί, μεταξύ συζύγων και από παππού ή γιαγιά προς εγγόνι.
Το όριο εξετάζεται αθροιστικά για τις σχετικές παροχές και δωρεές που πραγματοποιούνται από την 1η Οκτωβρίου 2021 και μετά.
Εφόσον ξεπεραστεί το όριο των 800.000 ευρώ, το υπερβάλλον ποσό φορολογείται με συντελεστή 10%.
Η μεγάλη παγίδα με τα μετρητά
Το αφορολόγητο συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα απόδειξης της διαδρομής των χρημάτων.
Για να εφαρμοστεί, η μεταφορά πρέπει κατά κανόνα να πραγματοποιείται από τραπεζικό λογαριασμό του δωρητή προς λογαριασμό του δωρεοδόχου.
Εάν, για παράδειγμα, ένας γονέας δώσει στο παιδί του ένα σημαντικό ποσό σε μετρητά, δεν αρκεί η συγγενική σχέση για να ενεργοποιηθεί αυτομάτως το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Τι ισχύει για τους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς
Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες λεπτομέρειες.
Η μεταφορά μπορεί υπό προϋποθέσεις να γίνει από κοινό λογαριασμό στον οποίο συμμετέχει ο δωρητής ή να καταλήξει σε κοινό λογαριασμό στον οποίο συμμετέχει ο δωρεοδόχος.
Ωστόσο, σε έναν φορολογικό έλεγχο μπορεί να εξεταστεί ποιος ήταν ο πραγματικός τροφοδότης του λογαριασμού και ποιος έκανε τελικά χρήση των χρημάτων.
Εάν από τα πραγματικά δεδομένα προκύψει ότι ο ουσιαστικός δωρητής και ο ουσιαστικός αποδέκτης δεν έχουν τη συγγενική σχέση που δικαιολογεί το αφορολόγητο, μπορεί να προκύψει διαφορετική φορολογική μεταχείριση.
Γι’ αυτό οι κινήσεις μέσω κοινών λογαριασμών χρειάζονται ιδιαίτερα καλή τεκμηρίωση.
Αφορολόγητη μεταφορά ακόμη και απευθείας στον πωλητή ακινήτου
Δεν είναι πάντοτε απαραίτητο τα χρήματα να περάσουν πρώτα στον προσωπικό λογαριασμό του παιδιού.
Εάν, για παράδειγμα, ο γονέας θέλει να χρηματοδοτήσει την αγορά ακινήτου από το παιδί του, μπορεί να πραγματοποιηθεί μεταφορά των χρημάτων απευθείας στον λογαριασμό του πωλητή, του κατασκευαστή ή του εργολάβου, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Αντίστοιχη δυνατότητα προβλέπεται και όταν η γονική παροχή προορίζεται για την αγορά οχήματος.
Τι πρέπει να κρατήσετε από την τράπεζα
Η σωστή τεκμηρίωση είναι κρίσιμη.
Στη δήλωση της χρηματικής γονικής παροχής ή δωρεάς πρέπει να αποτυπώνονται τα στοιχεία που απαιτούνται για την απόδειξη της συναλλαγής, όπως οι λογαριασμοί μεταξύ των οποίων έγινε η μεταφορά και το πιστωτικό ίδρυμα.
Παράλληλα, πρέπει να υπάρχει το σχετικό τραπεζικό αποδεικτικό της μεταφοράς.
Στις περιπτώσεις τραπεζικής επιταγής απαιτούνται πρόσθετα στοιχεία, μεταξύ των οποίων ο αριθμός της επιταγής.
Τι συμβαίνει με IRIS και «χαρτζιλίκια»
Οι καθημερινές μεταφορές μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά για χαρτζιλίκι ή κάλυψη συνηθισμένων οικογενειακών αναγκών αντιμετωπίζονται διαφορετικά από μια κανονική χρηματική δωρεά σημαντικού ύψους.
Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για προστατευόμενο μέλος, τέτοιες συνηθισμένες μεταφορές μικροποσών μέσω IRIS δεν συνεπάγονται ότι κάθε συναλλαγή πρέπει να δηλώνεται ως γονική παροχή.
Προσοχή όμως: δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο οποιοδήποτε ποσό μέσω IRIS είναι αυτομάτως αφορολόγητο. Το είδος, το ύψος, η συχνότητα και ο πραγματικός σκοπός των συναλλαγών μπορούν να έχουν σημασία.
Η «τριγωνική» μεταφορά που μπορεί να οδηγήσει σε φόρο
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις διαδοχικές μεταφορές μεγάλων ποσών μεταξύ συγγενών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι να θέλει κάποιος να δώσει χρήματα στον αδελφό του, αλλά αντί να τα μεταφέρει απευθείας, να τα δίνει πρώτα στον πατέρα τους και στη συνέχεια ο πατέρας να μεταφέρει το ίδιο ποσό στο άλλο παιδί.
Εφόσον οι φορολογικές αρχές κρίνουν από τις πραγματικές περιστάσεις ότι οι δύο κινήσεις αποτελούν ουσιαστικά μία προσχεδιασμένη συναλλαγή με πραγματικό δωρητή τον έναν αδελφό και πραγματικό αποδέκτη τον άλλο, μπορούν να την αντιμετωπίσουν φορολογικά ως δωρεά μεταξύ αδελφών και όχι ως δύο ανεξάρτητες αφορολόγητες δωρεές.
Ο κανόνας που πρέπει να θυμούνται γονείς και παιδιά
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν σημαίνει απλώς «ο γονέας μπορεί να δώσει 800.000 ευρώ στο παιδί χωρίς φόρο».
Για να εφαρμοστεί με ασφάλεια πρέπει να συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, να μπορεί να αποδειχθεί η προέλευση και η διαδρομή των χρημάτων και να ακολουθηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία δήλωσης όπου απαιτείται.
Για μεγάλα ποσά, η ασφαλέστερη πρακτική είναι η συναλλαγή να οργανώνεται πριν γίνει η μεταφορά, σε συνεννόηση με λογιστή ή φοροτεχνικό, και όχι εκ των υστέρων όταν τα χρήματα έχουν ήδη αλλάξει λογαριασμό.
