Η ώρα των αποφάσεων για την ενεργειακή ακρίβεια έφτασε. Η κυβέρνηση ανοίγει από αύριο, Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου, τον πρώτο κύκλο παρεμβάσεων στα καύσιμα, ενώ στις 14 Οκτωβρίου αναμένεται η δεύτερη δέσμη για το πετρέλαιο θέρμανσης. Στο τραπέζι βρίσκονται συνέχιση της επιδότησης στο ντίζελ, εκπτώσεις από τα διυλιστήρια, παρέμβαση έως 30-40 λεπτά στο πετρέλαιο θέρμανσης, αυξημένο επίδομα και πρόσθετη ενίσχυση για τις ορεινές περιοχές.
Στην τελική ευθεία μπαίνει η ανακοίνωση των νέων μέτρων για την αντιμετώπιση της μεγάλης αύξησης του ενεργειακού κόστους, με την κυβέρνηση να επιλέγει τελικά ένα σύστημα παρεμβάσεων σε δύο φάσεις.
Η πρώτη έρχεται αύριο, 30 Σεπτεμβρίου, στη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου και θα αφορά κυρίως τα καύσιμα κίνησης.
Η δεύτερη αναμένεται στις 14 Οκτωβρίου, μία ημέρα πριν από την έναρξη της περιόδου διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.
Το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα έχει ήδη επιβεβαιωθεί από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη.
Το ενδιαφέρον πλέον μεταφέρεται στο ύψος των ενισχύσεων.
Και εκεί υπάρχουν ακόμη ανοιχτές παράμετροι.
Το σχέδιο των 5+1 παρεμβάσεων
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, στο κυβερνητικό τραπέζι βρίσκεται ένα πλέγμα τουλάχιστον πέντε βασικών παρεμβάσεων, ενώ δεν αποκλείεται να προστεθεί ακόμη ένα μέτρο.
Η κυβέρνηση θέλει να περιορίσει την άμεση επιβάρυνση στην αντλία χωρίς, όπως υποστηρίζει, να δημιουργήσει μόνιμες δημοσιονομικές δεσμεύσεις σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς τιμές παραμένουν εξαιρετικά ευμετάβλητες.
Γι’ αυτό και τα μέτρα θα ξεδιπλώνονται σταδιακά.
1. Παράταση της επιδότησης στο ντίζελ
Η πρώτη παρέμβαση αφορά το πετρέλαιο κίνησης.
Το υφιστάμενο μέτρο της επιδότησης αναμένεται να συνεχιστεί και τον Οκτώβριο, καθώς η κυβέρνηση θεωρεί ότι το ντίζελ δεν επηρεάζει μόνο τον οδηγό αλλά ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Η λογική είναι απλή:
όσο ακριβότερο είναι το καύσιμο που χρησιμοποιούν φορτηγά, επαγγελματίες και μεταφορικές επιχειρήσεις, τόσο μεγαλύτερο μέρος του κόστους μεταφέρεται τελικά στα προϊόντα.
Οι πληροφορίες συγκλίνουν στη συνέχιση της κρατικής παρέμβασης, ενώ άλλα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι ανεβάζουν τη συνολική ελάφρυνση, μαζί με τη συνεισφορά της αγοράς, ακόμη και κοντά στα 20 λεπτά ανά λίτρο.
Οι τελικές λεπτομέρειες αναμένονται στις ανακοινώσεις.
2. Εκπτώσεις από τα διυλιστήρια
Στην προσπάθεια αναχαίτισης των τιμών συμμετέχουν και τα διυλιστήρια.
Οι σχεδιασμοί προβλέπουν συνέχιση των εκπτώσεων τόσο στο πετρέλαιο κίνησης όσο και στην αμόλυβδη βενζίνη.
Πρόκειται για διαφορετικό μηχανισμό από την απευθείας κρατική επιδότηση.
Το ζητούμενο για τον καταναλωτή, βέβαια, είναι ένα:
πόσο τελικά θα μειωθεί η τιμή που βλέπει στην αντλία.
Αυτό θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τα κυβερνητικά μέτρα αλλά και από τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και τις τιμές χονδρικής.
3. Το μεγάλο στοίχημα στο πετρέλαιο θέρμανσης
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη παρέμβαση για εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά.
Η κυβέρνηση εξετάζει συνδυασμένη παρέμβαση κράτους και διυλιστηρίων ώστε να μειωθεί σημαντικά η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης.
Το βασικό σενάριο προβλέπει συνεισφορά περίπου 15 λεπτών ανά λίτρο από τα διυλιστήρια και αντίστοιχη κρατική παρέμβαση, δηλαδή συνολικά περίπου 30 λεπτά.
Υπάρχει όμως και ισχυρότερο σενάριο, σύμφωνα με το οποίο η συνολική παρέμβαση μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 40 λεπτά ανά λίτρο.
Αυτό δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Το σενάριο επιδότησης έως 40 λεπτών βρίσκεται πράγματι υπό εξέταση, με τις τελικές αποφάσεις να εξαρτώνται και από τις διεθνείς τιμές λίγο πριν αρχίσει η διάθεση.
Τι σημαίνουν 30 ή 40 λεπτά στην πράξη
Εάν, για παράδειγμα, χωρίς παρέμβαση η τιμή διαμορφωνόταν στα 2 ευρώ ανά λίτρο, τότε:
με συνολική παρέμβαση 30 λεπτών θα μπορούσε θεωρητικά να πέσει περίπου στα 1,70 ευρώ,
ενώ με παρέμβαση 40 λεπτών περίπου στα 1,60 ευρώ.
Για μια παραγγελία 1.000 λίτρων η αριθμητική διαφορά είναι σημαντική:
30 λεπτά ανά λίτρο = 300 ευρώ
40 λεπτά ανά λίτρο = 400 ευρώ
Πρόκειται όμως για παραδείγματα και όχι για πρόβλεψη της τελικής τιμής στις 15 Οκτωβρίου.
Η πραγματική τιμή θα καθοριστεί από την αγορά και από το τελικό ύψος της παρέμβασης.
4. Αύξηση στο επίδομα θέρμανσης
Το επόμενο μέτρο που εξετάζεται είναι η ενίσχυση του ίδιου του επιδόματος θέρμανσης.
Οι πληροφορίες κάνουν λόγο για πιθανή οριζόντια αύξηση περίπου 20%, χωρίς αντίστοιχη μεταβολή των εισοδηματικών κριτηρίων.
Εάν επιβεβαιωθεί, η παρέμβαση δεν θα αφορά αποκλειστικά τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο.
Στο σύστημα του επιδόματος περιλαμβάνονται, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, και άλλες μορφές θέρμανσης.
Οι ακριβείς όροι, τα ποσά και οι δικαιούχοι αναμένονται στις ανακοινώσεις της 14ης Οκτωβρίου.
5. Πρόσθετη ενίσχυση στις ορεινές περιοχές
Ξεχωριστή παρέμβαση εξετάζεται για περιοχές με πολύ χαμηλότερες θερμοκρασίες και αυξημένες ανάγκες θέρμανσης.
Η λογική είναι ότι ένα νοικοκυριό σε μια ορεινή περιοχή δεν έχει την ίδια πραγματική ενεργειακή ανάγκη με ένα νοικοκυριό σε μια περιοχή με πολύ ηπιότερο χειμώνα.
Γι’ αυτό στο τραπέζι βρίσκεται πρόσθετη προσαύξηση του επιδόματος για τις ψυχρότερες περιοχές.
Το ακριβές ύψος της προσαύξησης δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί.
Το +1 μέτρο: Πλαφόν στο περιθώριο κέρδους;
Η πιο αβέβαιη παρέμβαση αφορά ενδεχόμενη επαναφορά περιορισμών στο περιθώριο κέρδους.
Ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να αφορά εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών και πρατήρια καυσίμων.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν θεωρείται βέβαιο ότι θα ενεργοποιηθεί.
Η κυβέρνηση φαίνεται να κρατά το συγκεκριμένο εργαλείο ως πρόσθετη επιλογή σε περίπτωση που διαπιστωθούν πιέσεις στις λιανικές τιμές οι οποίες δεν δικαιολογούνται πλήρως από την πορεία του διεθνούς κόστους.
Και η μεγάλη συζήτηση για τον ΕΦΚ
Υπάρχει όμως ένα ακόμη ζήτημα που μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό:
ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στα καύσιμα.
Η Αθήνα επιδιώκει ευρωπαϊκό περιθώριο ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να προχωρήσουν σε προσωρινές φορολογικές παρεμβάσεις χωρίς αυτές να δημιουργούν πρόβλημα στους νέους δημοσιονομικούς κανόνες.
Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει τις ευρωπαϊκές συζητήσεις μέσα στον Οκτώβριο.
Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχει ανακοινωμένη ελληνική μείωση του ΕΦΚ.
Αυτό είναι κρίσιμο, διότι άλλο είναι η συζήτηση που διεξάγεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και άλλο ένα ήδη αποφασισμένο φορολογικό μέτρο.
Γιατί τα μέτρα θα ανακοινώνονται «σε δόσεις»
Η κυβέρνηση φαίνεται να εγκαταλείπει τη λογική ενός ενιαίου πακέτου που θα ισχύσει αμετάβλητο για ολόκληρο τον χειμώνα.
Ο λόγος είναι η τεράστια μεταβλητότητα των διεθνών αγορών.
Ένα ποσό επιδότησης που σήμερα μπορεί να θεωρείται αρκετό, σε δύο εβδομάδες μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκές – ή αντιστρόφως.
Γι’ αυτό εξετάζεται ένας περισσότερο ευέλικτος μηχανισμός, με επαναξιολόγηση της κατάστασης ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
Η λογική αυτή εξηγεί και γιατί έχουμε δύο διαφορετικές ημερομηνίες ανακοινώσεων:
30 Σεπτεμβρίου για τα καύσιμα κίνησης.
14 Οκτωβρίου για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Το κρίσιμο ερώτημα για τα νοικοκυριά
Όλα αυτά, βέβαια, θα κριθούν τελικά στην τσέπη του καταναλωτή.
Το πραγματικό τεστ δεν είναι πόσα μέτρα θα αριθμεί το κυβερνητικό πακέτο.
Είναι πόσο θα πληρώνει ο πολίτης στην αντλία και πόσο θα του κοστίσει να ζεστάνει το σπίτι του τον χειμώνα.
Εάν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν στα σημερινά υψηλά επίπεδα ή κινηθούν ακόμη υψηλότερα, μέρος της κρατικής ενίσχυσης μπορεί να απορροφηθεί από την ίδια την άνοδο της αγοράς.
Γι’ αυτό και το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον σε δύο ημερομηνίες.
Η πρώτη είναι αύριο, 30 Σεπτεμβρίου, όταν θα φανεί τι ακριβώς αποφασίζεται για τα καύσιμα.
Η δεύτερη είναι η 14η Οκτωβρίου, όταν θα γνωρίζουμε πόσο βαθιά θα βάλουν το χέρι στην τσέπη κράτος και αγορά για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Μέχρι τότε, τα 30 ή 40 λεπτά ανά λίτρο, η αύξηση του επιδόματος κατά περίπου 20% και το πιθανό πλαφόν στο περιθώριο κέρδους παραμένουν σενάρια υπό οριστικοποίηση.
Αύριο αρχίζει να ξεκαθαρίζει η πραγματική εικόνα.
