Νέο πλαίσιο για τις κληρονομιές φέρνει προστασία της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου, κληρονομικές συμβάσεις και λύσεις για επιχειρήσεις ή ακίνητα που μένουν «εξ αδιαιρέτου».
Σημαντικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο φέρνει ο νόμος 5303/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ τον Μάιο και τίθεται σε εφαρμογή από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026.
Οι νέες ρυθμίσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία για όσους κληρονομούν μια επιχείρηση με οφειλές, ένα ακίνητο μαζί με αδέλφια ή άλλους συγγενείς, αλλά και για οικογένειες που θέλουν να οργανώσουν εγκαίρως τη διαδοχή μιας οικογενειακής δραστηριότητας.
Τα χρέη δεν θα «ακολουθούν» την ατομική περιουσία
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την ευθύνη του κληρονόμου για τα χρέη της κληρονομιάς.
Με το νέο καθεστώς, ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με τη δική του ατομική περιουσία για χρέη που άφησε ο θανών. Οι οφειλές θα ικανοποιούνται από την κληρονομιαία περιουσία και μέχρι το ύψος του ενεργητικού της.
Η ρύθμιση αυτή αναμένεται να περιορίσει τις αποποιήσεις κληρονομιών που γίνονταν από φόβο για δάνεια, χρέη στην Εφορία, στον ΕΦΚΑ ή άλλες οφειλές που ενδεχομένως ξεπερνούσαν την αξία των περιουσιακών στοιχείων.
Νέο εργαλείο οι κληρονομικές συμβάσεις
Για πρώτη φορά εισάγεται η δυνατότητα κληρονομικών συμβάσεων. Ένας επιχειρηματίας θα μπορεί εν ζωή να συμφωνεί με τους μελλοντικούς κληρονόμους του τον τρόπο με τον οποίο θα οργανωθεί η διαδοχή στην επιχείρηση ή η κατανομή της περιουσίας του.
Έτσι, μπορεί να καθορίζεται εγκαίρως ποιος θα αναλάβει μια οικογενειακή επιχείρηση, ενώ τα δικαιώματα των υπόλοιπων μελών θα ρυθμίζονται με σαφήνεια. Στόχος είναι να περιοριστούν οι εντάσεις και να αποφεύγεται ο κατακερματισμός μιας βιώσιμης επιχειρηματικής μονάδας.
Οι συμβάσεις αυτές προβλέπονται καταρχήν ως δεσμευτικές, με ειδικές εξαιρέσεις και δυνατότητα διαφορετικής συμφωνίας των μερών.
Τι γίνεται με τα ακίνητα και τις επιχειρήσεις «εξ αδιαιρέτου»
Μία ακόμη κρίσιμη παρέμβαση αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες πολλοί συγγενείς κληρονομούν ένα ακίνητο ή μια επιχείρηση χωρίς να μπορούν να συμφωνήσουν για τη διαχείρισή της.
Το νέο πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα σε συγκληρονόμο να ζητήσει δικαστικά την εξαγορά των μεριδίων των υπολοίπων. Εφόσον το δικαστήριο το επιτρέψει, θα μπορεί να καταβάλει την αξία των μεριδίων και να αποκτήσει ο ίδιος το περιουσιακό στοιχείο ή την επιχείρηση.
Η ρύθμιση στοχεύει να ξεμπλοκάρει χιλιάδες περιπτώσεις ακινήτων και επιχειρήσεων που μένουν αναξιοποίητες λόγω διαφωνιών μεταξύ συγκληρονόμων.
Τι σημαίνει στην πράξη
Όσοι σχεδιάζουν να αποδεχθούν ή να οργανώσουν κληρονομιά με επιχειρηματική δραστηριότητα, ακίνητα ή σημαντικές οφειλές θα πρέπει να εξετάσουν τη συγκεκριμένη υπόθεση με δικηγόρο ή συμβολαιογράφο. Οι νέοι κανόνες αλλάζουν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα χρέη, οι συμφωνίες μεταξύ συγγενών και η διαχείριση της κοινής κληρονομιαίας περιουσίας.
