Μια σημαντική προθεσμία «τρέχει» για κληρονόμους που βρέθηκαν αντιμέτωποι με χρέη κληρονομιάς και δεν είχαν προχωρήσει εγκαίρως σε αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής.
Η μεταβατική διάταξη του νέου κληρονομικού δικαίου δίνει τη δυνατότητα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις να περιοριστεί η ευθύνη του κληρονόμου για τα χρέη της κληρονομιάς, με καταληκτική ημερομηνία την 22α Νοεμβρίου 2026.
Η πρόβλεψη αφορά κληρονόμους προσώπων που απεβίωσαν έως τις 22 Μαΐου 2026 και αποκτά ιδιαίτερη σημασία για όσους κινδυνεύουν να επιβαρυνθούν με οφειλές που συνδέονται με την κληρονομιαία περιουσία.
Τι μπορούν να κάνουν έως τις 22 Νοεμβρίου
Μέχρι τη συγκεκριμένη ημερομηνία, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να προσφύγουν στο δικαστήριο και να ζητήσουν τον διορισμό επιμελητή και πραγματογνωμόνων, προκειμένου να πραγματοποιηθεί απογραφή της κληρονομιαίας περιουσίας.
Υπάρχουν, ωστόσο, συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης δεν θα πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου, ενώ δεν πρέπει να συντρέχει λόγος έκπτωσης από το ευεργέτημα της απογραφής.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια δεύτερη ευκαιρία για κληρονόμους οι οποίοι δεν είχαν αξιοποιήσει εμπρόθεσμα τη δυνατότητα αποδοχής της κληρονομιάς με το ευεργέτημα της απογραφής.
Τι αλλάζει από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026
Ο βασικός κορμός του νέου κληρονομικού δικαίου τίθεται σε εφαρμογή στις 16 Σεπτεμβρίου 2026.
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τον διαχωρισμό της κληρονομιαίας περιουσίας από την προσωπική περιουσία του κληρονόμου.
Με το νέο καθεστώς, η περιουσία που αφήνει ο θανών εκκαθαρίζεται αυτοτελώς. Οι δανειστές ικανοποιούνται από την ίδια την κληρονομιά και ό,τι απομένει μετά την εξόφληση των υποχρεώσεων περιέρχεται στους κληρονόμους.
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία σε περιπτώσεις κληρονομιών στις οποίες μαζί με ακίνητα, καταθέσεις ή άλλα περιουσιακά στοιχεία υπάρχουν και σημαντικές οφειλές.
Οι νέες προθεσμίες για αποποίηση κληρονομιάς
Αλλαγές προβλέπονται και για την αποποίηση κληρονομιάς.
Η βασική προθεσμία ορίζεται σε τέσσερις μήνες, οι οποίοι αρχίζουν από τη στιγμή που ο κληρονόμος πληροφορήθηκε τόσο την επαγωγή της κληρονομιάς όσο και τον λόγο για τον οποίο καλείται ως κληρονόμος.
Για τους κατοίκους του εξωτερικού η προθεσμία φθάνει το ένα έτος.
Όταν η κληρονομική διαδοχή συνδέεται με διαθήκη ή κληρονομική σύμβαση, ο χρόνος υπολογίζεται από τη δημοσίευσή της.
Τι ισχύει με τον φόρο κληρονομιάς
Οι αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο δεν καταργούν τις φορολογικές υποχρεώσεις που προκύπτουν από την απόκτηση περιουσίας μέσω κληρονομιάς.
Η δήλωση φόρου κληρονομιάς υποβάλλεται κατά κανόνα μέσα σε εννέα μήνες, όταν ο θάνατος έχει επέλθει στην Ελλάδα.
Η προθεσμία φθάνει το ένα έτος όταν ο θάνατος έχει επέλθει στο εξωτερικό ή όταν οι κληρονόμοι διέμεναν στο εξωτερικό.
Τα αφορολόγητα ποσά
Το ύψος του φόρου εξαρτάται από τον βαθμό συγγένειας του κληρονόμου με τον θανόντα.
Για την Α΄ κατηγορία το αφορολόγητο ανέρχεται σε 150.000 ευρώ, ενώ ο ανώτατος φορολογικός συντελεστής φθάνει το 10%.
Στη Β΄ κατηγορία το αφορολόγητο είναι 30.000 ευρώ και ο ανώτατος συντελεστής 20%.
Για τη Γ΄ κατηγορία το αφορολόγητο περιορίζεται στις 6.000 ευρώ, ενώ ο ανώτατος συντελεστής μπορεί να φθάσει το 40%.
Παράλληλα προβλέπεται, υπό προϋποθέσεις, ειδικό αφορολόγητο έως 400.000 ευρώ για σύζυγο, μέρος συμφώνου συμβίωσης και ανήλικα τέκνα.
Τι ισχύει για πρώτη κατοικία
Ξεχωριστή φορολογική μεταχείριση προβλέπεται για όσους αποκτούν μέσω κληρονομιάς πρώτη κατοικία.
Η απαλλαγή μπορεί να φθάσει:
- τις 200.000 ευρώ για άγαμο ή ανήλικο,
- τις 250.000 ευρώ για έγγαμο,
ενώ τα όρια αυξάνονται ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών και εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η ημερομηνία που πρέπει να προσέξουν οι κληρονόμοι
Η 22α Νοεμβρίου 2026 αποτελεί κρίσιμη ημερομηνία για όσους εμπίπτουν στη μεταβατική ρύθμιση.
Ιδιαίτερα όσοι έχουν κληρονομήσει περιουσία με χρέη και δεν είχαν προχωρήσει εγκαίρως στις απαιτούμενες ενέργειες θα πρέπει να εξετάσουν εάν μπορούν να αξιοποιήσουν τη νέα δυνατότητα.
Επειδή κάθε κληρονομική υπόθεση μπορεί να έχει διαφορετικά πραγματικά και νομικά δεδομένα –ημερομηνία θανάτου, γνώση της επαγωγής, ύπαρξη διαθήκης, χρέη και τυχόν μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης– απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή πριν από οποιαδήποτε ενέργεια.
