Κόκκινα δάνεια: «Κούρεμα» υπέρογκων τόκων, πλαφόν στις απαιτήσεις και φρένο στους πλειστηριασμούς – Τι αλλάζει για χιλιάδες οφειλέτες

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο τράπεζες, funds και servicers διεκδικούν οφειλές από δάνεια σε καθυστέρηση προβλέπει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Στο επίκεντρο βρίσκονται το πλαφόν στο συνολικό χρέος, ο υποχρεωτικός επανυπολογισμός των απαιτήσεων, η μείωση των προκαταβολών για ρυθμίσεις και η προστασία των δανειοληπτών από πλειστηριασμούς όταν τηρούν τις συμφωνίες τους. Οι προτεινόμενες διατάξεις βρίσκονται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου, με ορίζοντα εφαρμογής τις αρχές του 2027.

Τέλος στις απαιτήσεις που πολλαπλασιάζουν το αρχικό δάνειο

Μια νέα πραγματικότητα επιχειρεί να διαμορφώσει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για χιλιάδες πολίτες και επιχειρήσεις που βρίσκονται αντιμέτωποι με συσσωρευμένα χρέη από τραπεζικά δάνεια.

Το σχέδιο νόμου προβλέπει περιορισμούς στο ύψος των απαιτήσεων που μπορούν να προβάλλουν οι πιστωτές, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου οι τόκοι και οι πρόσθετες επιβαρύνσεις έχουν οδηγήσει την οφειλή σε επίπεδα πολλαπλάσια του αρχικού κεφαλαίου.

Σύμφωνα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, η συνολική απαίτηση δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το τριπλάσιο του αρχικού ποσού του δανείου.

Για τις παλαιές αγροτικές οφειλές προβλέπεται αυστηρότερο όριο, στο διπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου.

Το μέτρο αφορά καταναλωτικά, στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια, ανεξάρτητα από το εάν εξακολουθούν να βρίσκονται στην τράπεζα που τα χορήγησε ή έχουν μεταβιβαστεί σε funds και διαχειρίζονται από servicers.

Στόχος είναι να περιοριστούν οι υπερβολικές απαιτήσεις και να δημιουργηθούν πιο συγκεκριμένοι κανόνες για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους.

Πώς λειτουργεί το πλαφόν στο διπλάσιο και το τριπλάσιο

Η βασική αλλαγή αφορά το ανώτατο ποσό που μπορεί να απαιτηθεί από έναν δανειολήπτη.

Εφόσον οι προτεινόμενες διατάξεις ψηφιστούν με τη σημερινή τους μορφή, το συνολικό ποσό της απαίτησης θα υπόκειται σε συγκεκριμένο ανώτατο όριο.

Για παράδειγμα, σε ένα δάνειο αρχικού κεφαλαίου 50.000 ευρώ, το τριπλάσιο αντιστοιχεί σε 150.000 ευρώ.

Σε παλαιό αγροτικό δάνειο αντίστοιχου αρχικού κεφαλαίου, το διπλάσιο αντιστοιχεί σε 100.000 ευρώ.

Τα παραδείγματα αποτυπώνουν τον προτεινόμενο μηχανισμό του ανώτατου ορίου και όχι το τελικό υπόλοιπο που θα προκύψει για κάθε οφειλέτη.

Στον επανυπολογισμό θα λαμβάνονται υπόψη και οι καταβολές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.

Ειδική διαδικασία προβλέπεται για δάνεια που χορηγήθηκαν πριν από το 1990, σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τον ακριβή υπολογισμό της οφειλής.

Το τμήμα της απαίτησης που υπερβαίνει το νόμιμο όριο θα πρέπει να αφαιρείται.

Αυτόματος επανυπολογισμός μέσα σε έξι μήνες

Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις είναι ότι οι δανειολήπτες δεν θα χρειάζεται να υποβάλουν αίτηση για την εφαρμογή του πλαφόν.

Τράπεζες, funds και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων θα υποχρεούνται να επανυπολογίσουν τις υφιστάμενες οφειλές μέσα σε έξι μήνες από την έναρξη ισχύος του νέου νόμου.

Κατά τη διαδικασία αυτή θα συνυπολογίζονται τα ποσά που έχουν ήδη καταβάλει οι οφειλέτες.

Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση: το νομοσχέδιο δεν προβλέπει επιστροφή χρημάτων που έχουν καταβληθεί στο παρελθόν.

Η αναπροσαρμογή θα αφορά την απαίτηση που εξακολουθεί να υφίσταται.

Τι αλλάζει σε κατασχέσεις και πλειστηριασμούς

Οι αλλαγές δεν περιορίζονται στον λογιστικό υπολογισμό του χρέους.

Το προτεινόμενο πλαίσιο επηρεάζει και τις διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.

Κατασχέσεις και πλειστηριασμοί θα μπορούν να συνεχίζονται μόνο με βάση το ποσό της οφειλής που προκύπτει μετά τον υποχρεωτικό επανυπολογισμό.

Σε υποθέσεις όπου έχουν ήδη κινηθεί διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης, οι πιστωτές θα πρέπει να γνωστοποιούν το νέο υπόλοιπο και να περιορίζουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους.

Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να αποτραπεί η συνέχιση διαδικασιών είσπραξης για ποσά που υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα ανώτατα όρια.

Προκαταβολή έως 15% για απευθείας ρύθμιση

Σημαντική παρέμβαση προβλέπεται και στις διμερείς ρυθμίσεις μεταξύ δανειοληπτών και πιστωτών.

Η προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί για την επίτευξη απευθείας συμφωνίας περιορίζεται στο 15% της οφειλής.

Η ρύθμιση αποσκοπεί στον περιορισμό πρακτικών που, σύμφωνα με όσα επισημαίνονται, οδηγούσαν σε απαιτήσεις προκαταβολών ακόμη και 50%.

Η διαφορά είναι ιδιαίτερα σημαντική για δανειολήπτες που επιθυμούν να ρυθμίσουν το χρέος τους, αλλά αδυνατούν να συγκεντρώσουν μεγάλα ποσά για να ξεκινήσει η συμφωνία.

Παράλληλα, οι προτάσεις ρύθμισης θα πρέπει να βασίζονται στα πραγματικά οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα του οφειλέτη.

Υποχρεωτική απάντηση μέσα σε τρεις μήνες

Το νομοσχέδιο εισάγει συγκεκριμένες προθεσμίες για τις διαπραγματεύσεις.

Όταν ένας οφειλέτης υποβάλλει πλήρη φάκελο με αίτημα ρύθμισης, ο πιστωτής θα υποχρεούται να απαντήσει εντός τριών μηνών.

Η απάντηση θα πρέπει να περιλαμβάνει είτε βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση είτε αιτιολογημένη απόρριψη.

Ο οφειλέτης θα διαθέτει έναν μήνα για να απαντήσει στην πρόταση που θα λάβει.

Η συνολική διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.

Οι προθεσμίες αυτές θα ισχύουν ακόμη και για οφειλές που έχουν φτάσει στο στάδιο της αναγκαστικής εκτέλεσης.

Επιπλέον, οι servicers θα πρέπει να παρουσιάζουν δύο εναλλακτικές λύσεις ρύθμισης, με σαφή αναφορά στα οικονομικά στοιχεία πάνω στα οποία στηρίζονται.

Τι συμβαίνει όταν ο servicer καθυστερεί

Το νέο πλαίσιο προβλέπει συνέπειες για τους πιστωτές που δεν τηρούν τις προθεσμίες.

Εάν περάσουν τρεις μήνες χωρίς απάντηση σε πλήρες αίτημα ρύθμισης, η παράβαση θα καταγράφεται αυτομάτως.

Παράλληλα, θα ενημερώνεται η Τράπεζα της Ελλάδος.

Μέχρι να δοθεί η απαιτούμενη απάντηση, θα αναστέλλονται ο εκτοκισμός και η κεφαλαιοποίηση των τόκων.

Πρόκειται για μηχανισμό που επιδιώκει να αποτρέψει την παρατεταμένη αναμονή των δανειοληπτών, κατά την οποία η οφειλή μπορεί να συνεχίζει να επιβαρύνεται.

Προστασία από πλειστηριασμό όταν τηρείται η ρύθμιση

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους δανειολήπτες που έχουν καταλήξει σε συμφωνία και εξυπηρετούν κανονικά τις δόσεις τους.

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, όσο ο οφειλέτης τηρεί ενεργή τη ρύθμιση, ο διαχειριστής της απαίτησης δεν θα μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση ή να προχωρήσει σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης και πλειστηριασμό.

Εάν παραβιαστεί η συγκεκριμένη υποχρέωση, οι σχετικές πράξεις θα είναι άκυρες.

Παράλληλα, προβλέπεται πίστωση στον οφειλέτη ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις και αντίστοιχη παράταση της ρύθμισης.

Το διοικητικό πρόστιμο μπορεί να φτάσει έως τις 500.000 ευρώ ανά δανειολήπτη.

Τεκμηριωμένη πρόταση τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό

Μια ακόμη αλλαγή αφορά το στάδιο πριν από τον πλειστηριασμό.

Ο πιστωτής θα πρέπει, τρεις μήνες πριν από τη διαδικασία, να έχει υποβάλει στον οφειλέτη πραγματική και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης.

Η πρόταση αυτή θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του δανειολήπτη.

Σκοπός είναι να προηγείται ουσιαστική δυνατότητα διευθέτησης της οφειλής πριν προχωρήσουν τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.

Δικαίωμα πλήρους ενημέρωσης για το χρέος

Οι οφειλέτες θα αποκτήσουν επίσης ενισχυμένο δικαίωμα πρόσβασης στα στοιχεία της οφειλής τους.

Θα μπορούν να ζητούν αναλυτική κατάσταση που θα περιλαμβάνει τις αρχικές συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, το ιστορικό πληρωμών, τον τρόπο υπολογισμού των επιτοκίων, το κεφάλαιο, τους τόκους, τις προμήθειες και κάθε άλλη χρέωση.

Οι πληροφορίες θα πρέπει να παρέχονται μέσα σε 45 ημέρες.

Εάν ο πιστωτής δεν ανταποκριθεί πλήρως, θα αναστέλλεται ο εκτοκισμός μέχρι να ολοκληρωθεί η ενημέρωση.

Παράλληλα, οι εταιρείες διαχείρισης θα υποχρεούνται σε μεγαλύτερη δημοσιοποίηση οικονομικών στοιχείων, δεδομένων διαχείρισης και στρατηγικών σχεδίων.

Πότε θα εφαρμοστούν οι αλλαγές

Το σχέδιο νόμου βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου 2026.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάζεται, οι νέες διατάξεις αναμένεται να εφαρμοστούν στις αρχές του 2027.

Η τελική μορφή τους, ωστόσο, θα καθοριστεί μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης και της νομοθετικής διαδικασίας.

Η Γενική Γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Θεώνη Αλαμπάση, περιγράφει ως βασικό στόχο ένα σύστημα με λιγότερη αβεβαιότητα για τον οφειλέτη και μεγαλύτερη ευθύνη για τον πιστωτή.

Εφόσον οι προτεινόμενες διατάξεις ψηφιστούν, χιλιάδες δανειολήπτες θα βρεθούν μπροστά σε ένα νέο πλαίσιο υπολογισμού και ρύθμισης των οφειλών τους, με συγκεκριμένα όρια στις απαιτήσεις, αυστηρότερες προθεσμίες για τους πιστωτές και πρόσθετες εγγυήσεις απέναντι σε κατασχέσεις και πλειστηριασμούς.