Κρυπτονομίσματα: Τι αλλάζει για όσους έβγαλαν χρήματα τα προηγούμενα χρόνια – Η ευκαιρία των 12 μηνών

Μια σημαντική αλλαγή στη φορολογική αντιμετώπιση των κρυπτονομισμάτων προβλέπει το νέο φορολογικό νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με την καθιέρωση αυτοτελούς φόρου 10% στα κέρδη από τη μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων και ειδική διαδικασία δήλωσης κερδών προηγούμενων ετών.

Η ρύθμιση αφορά φυσικά πρόσωπα που έχουν αποκτήσει κέρδη από Bitcoin και άλλα κρυπτονομίσματα, αλλά και όσους θα πραγματοποιήσουν αντίστοιχες συναλλαγές μετά την έναρξη ισχύος του νέου φορολογικού καθεστώτος.

Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον βρίσκεται στη δυνατότητα οικειοθελούς δήλωσης παλαιών κερδών, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο τα ποσά αυτά θα μπορούν να αξιοποιηθούν για την κάλυψη φορολογικών τεκμηρίων.

Παράλληλα, προβλέπονται συγκεκριμένοι κανόνες για τον υπολογισμό της υπεραξίας, τη μεταφορά ζημιών, τις αγορές με κρυπτονομίσματα και την απόκτηση νέων crypto.

Φόρος 10% στα κέρδη – Πότε δεν πληρώνεται φόρος

Σύμφωνα με τις διατάξεις που παρουσιάζονται στο νομοσχέδιο, η υπεραξία από μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων θα φορολογείται αυτοτελώς με συντελεστή 10%.

Η υπεραξία είναι το κέρδος που προκύπτει από τη διαφορά ανάμεσα στην τιμή αγοράς και στην τιμή πώλησης ή μεταβίβασης.

Για παράδειγμα, εάν κάποιος αγοράσει κρυπτονομίσματα αξίας 5.000 ευρώ και τα πουλήσει έναντι 8.000 ευρώ, το κέρδος του ανέρχεται σε 3.000 ευρώ.

Με συντελεστή 10%, ο φόρος στο συγκεκριμένο παράδειγμα διαμορφώνεται σε 300 ευρώ, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της ρύθμισης.

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης αφορολόγητο όριο για ετήσια υπεραξία που δεν υπερβαίνει τα 500 ευρώ.

Αυτό σημαίνει ότι, εάν το συνολικό κέρδος ενός φυσικού προσώπου μέσα στο φορολογικό έτος δεν ξεπερνά το συγκεκριμένο ποσό, δεν επιβάλλεται φόρος υπεραξίας.

Χρειάζεται προσοχή σε μια σημαντική λεπτομέρεια: η διάταξη, όπως περιγράφεται, δεν προβλέπει γενική αφαίρεση 500 ευρώ από κάθε μεγαλύτερο κέρδος. Πρόκειται για όριο απαλλαγής όταν η ετήσια υπεραξία δεν το υπερβαίνει.

Τι θα γίνει με τα κέρδη προηγούμενων ετών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μεταβατική ρύθμιση για όσους έχουν πραγματοποιήσει κέρδη από κρυπτονομίσματα πριν από την έναρξη ισχύος του νέου καθεστώτος.

Το νομοσχέδιο προβλέπει τη δυνατότητα υποβολής οικειοθελούς δήλωσης για την υπεραξία που προέκυψε από προηγούμενες συναλλαγές.

Η δυνατότητα αυτή αφορά φυσικά πρόσωπα που έχουν πραγματοποιήσει μεταβιβάσεις κρυπτοστοιχείων, καθώς και ορισμένες δραστηριότητες που δημιουργούν εισόδημα, όπως ο δανεισμός crypto, η παροχή ρευστότητας και η συμμετοχή σε μηχανισμούς επικύρωσης συναλλαγών.

Με την οικειοθελή δήλωση προβλέπεται η καταβολή φόρου 10% επί της υπεραξίας.

Η μεταβατική αυτή διαδικασία έχει ιδιαίτερη σημασία για φορολογουμένους που διατηρούν κεφάλαια προερχόμενα από προηγούμενες συναλλαγές και επιθυμούν να τεκμηριώσουν τη φορολογική τους προέλευση.

Προθεσμία 12 μηνών για τη δήλωση και 60 ημερών για την πληρωμή

Σύμφωνα με το κείμενο της προτεινόμενης ρύθμισης, η οικειοθελής δήλωση θα μπορεί να υποβληθεί μέσα σε 12 μήνες από την έναρξη ισχύος του σχετικού άρθρου.

Ο φόρος θα πρέπει να εξοφληθεί μέσα σε 60 ημέρες από την υποβολή της δήλωσης.

Εφόσον τηρηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία και ο φόρος καταβληθεί εμπρόθεσμα, δεν θα επιβάλλονται πρόστιμα ή τόκοι του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας για τη μη δήλωση της συγκεκριμένης υπεραξίας κατά τον χρόνο που πραγματοποιήθηκε.

Πρόκειται για μεταβατική δυνατότητα φορολογικής τακτοποίησης, όχι για γενική νομιμοποίηση χρημάτων ανεξαρτήτως προέλευσης.

Η ακριβής έναρξη της δωδεκάμηνης προθεσμίας εξαρτάται από την τελική ψήφιση, δημοσίευση και έναρξη ισχύος της σχετικής διάταξης.

Πώς τα κέρδη από crypto μπορούν να καλύψουν τεκμήρια

Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις αφορά τη δυνατότητα αξιοποίησης των δηλωμένων κερδών από κρυπτονομίσματα για την κάλυψη φορολογικών τεκμηρίων.

Τα τεκμήρια χρησιμοποιούνται από την Εφορία για τον προσδιορισμό της φορολογικής ικανότητας ενός προσώπου, λαμβάνοντας υπόψη μεταξύ άλλων κατοικίες, αυτοκίνητα και δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

Με τη μεταβατική διαδικασία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, τα κέρδη που θα δηλωθούν και θα φορολογηθούν θα μπορούν να ληφθούν υπόψη για την κάλυψη αντικειμενικών δαπανών και δαπανών απόκτησης περιουσίας.

Αυτό θα μπορούσε να έχει πρακτική σημασία, για παράδειγμα, σε περίπτωση αγοράς αυτοκινήτου ή ακινήτου.

Ωστόσο, για την κάλυψη των τεκμηρίων θα αναγνωρίζεται το κέρδος και όχι ολόκληρο το ποσό που εισπράχθηκε από την πώληση των κρυπτονομισμάτων.

Εάν κάποιος επένδυσε 10.000 ευρώ και ρευστοποίησε τα κρυπτονομίσματά του έναντι 25.000 ευρώ, η υπεραξία είναι 15.000 ευρώ.

Αυτό είναι το ποσό που, σύμφωνα με τη συγκεκριμένη ρύθμιση, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως κέρδος για την κάλυψη τεκμηρίων, με την επιφύλαξη των τελικών όρων εφαρμογής.

Τι προβλέπεται για το «πόθεν έσχες»

Το νομοσχέδιο διαχωρίζει την αντιμετώπιση των παλαιών αποκτήσεων κρυπτοστοιχείων από τις μελλοντικές αγορές.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στο πλαίσιο της ειδικής μεταβατικής δήλωσης δεν θα αναζητείται η κάλυψη του αρχικού κόστους αγοράς των παλαιών κρυπτοστοιχείων μέσω των τεκμηρίων απόκτησης.

Αντίθετα, μετά την έναρξη εφαρμογής του νέου καθεστώτος, οι δαπάνες για την αγορά κρυπτονομισμάτων θα προστίθενται στις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένας φορολογούμενος που επενδύει χρήματα σε crypto θα πρέπει να μπορεί να δικαιολογήσει τα αντίστοιχα ποσά με βάση τα εισοδήματα και τα διαθέσιμα κεφάλαιά του.

Η πρόβλεψη αυτή δεν καταργεί άλλες υποχρεώσεις που μπορεί να προκύπτουν από τη φορολογική νομοθεσία ή από τους κανόνες ελέγχου της προέλευσης χρημάτων.

Τι συμβαίνει όταν υπάρχει ζημία

Το προτεινόμενο καθεστώς δεν αφορά μόνο όσους έχουν κέρδη.

Προβλέπεται επίσης δυνατότητα μεταφοράς ζημιών από μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων.

Ειδικότερα, εάν η ετήσια ζημία υπερβαίνει τα 500 ευρώ, θα μπορεί να μεταφερθεί στα επόμενα πέντε φορολογικά έτη.

Η ζημία θα συμψηφίζεται αποκλειστικά με μελλοντικά κέρδη από υπεραξία μεταβίβασης κρυπτοστοιχείων και όχι γενικά με οποιοδήποτε εισόδημα του φορολογουμένου.

Πώς θα υπολογίζεται η τιμή αγοράς

Για τον προσδιορισμό του φορολογητέου κέρδους θα απαιτούνται στοιχεία για την τιμή κτήσης και την τιμή μεταβίβασης.

Τα δεδομένα θα μπορούν να προκύπτουν από τα παραστατικά των παρόχων υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, από ενδιάμεσους που διατηρούν ιστορικό συναλλαγών ή από στοιχεία καταγεγραμμένα στο blockchain.

Όταν έχουν πραγματοποιηθεί διαδοχικές αγορές του ίδιου κρυπτοστοιχείου, η τιμή κτήσης θα προσδιορίζεται με τη μέθοδο της μέσης τιμής αγοράς.

Η πρόβλεψη αυτή καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη διατήρηση αναλυτικού ιστορικού συναλλαγών, ειδικά για όσους πραγματοποιούν συχνές αγοραπωλησίες.

Φόρος και όταν πληρώνουμε με κρυπτονομίσματα

Η φορολόγηση δεν θα περιορίζεται αποκλειστικά στις περιπτώσεις όπου κάποιος πουλά crypto και εισπράττει ευρώ.

Στο προτεινόμενο καθεστώς περιλαμβάνεται και η διάθεση κρυπτοστοιχείων για την αγορά αγαθών ή υπηρεσιών.

Εάν, για παράδειγμα, ένας φορολογούμενος χρησιμοποιήσει κρυπτονομίσματα για να πληρώσει μια αγορά, θα πρέπει να προσδιοριστεί η αξία τους σε ευρώ κατά τον χρόνο της συναλλαγής.

Η διαφορά από την τιμή κτήσης μπορεί να δημιουργεί φορολογητέα υπεραξία.

Αντίστοιχοι κανόνες προβλέπονται και για άλλες μορφές μεταβίβασης έναντι ανταλλάγματος.

Τι αλλάζει σε κληρονομιές, δωρεές και παροχές σε εργαζομένους

Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και άλλες ρυθμίσεις για τα κρυπτοστοιχεία.

Για τον υπολογισμό φόρου κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής, προβλέπεται ειδικός χαρακτηρισμός των κρυπτοστοιχείων ως ασώματης κινητής περιουσίας στην αλλοδαπή, με αποτίμηση σε ευρώ κατά τον προβλεπόμενο χρόνο.

Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα χορήγησης κρυπτοστοιχείων από επιχειρήσεις προς εργαζομένους ή μετόχους ως παροχή σε είδος.

Η αποτίμησή τους θα γίνεται με βάση την αξία τους σε ευρώ κατά τον χρόνο απόκτησης.

Επιπλέον, το δημοσίευμα αναφέρει ότι δεν θα επιβάλλεται Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής στην πώληση κρυπτοστοιχείων.

Τι πρέπει να προσέξουν οι φορολογούμενοι

Οι νέες ρυθμίσεις, εφόσον ψηφιστούν και τεθούν σε εφαρμογή με το περιεχόμενο που παρουσιάζεται, θα διαμορφώσουν ένα πιο συγκεκριμένο πλαίσιο για τη φορολογική αντιμετώπιση των κρυπτονομισμάτων στην Ελλάδα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από όσους έχουν πραγματοποιήσει συναλλαγές προηγούμενων ετών, καθώς η δυνατότητα οικειοθελούς δήλωσης συνδέεται με συγκεκριμένες προθεσμίες και απαιτήσεις τεκμηρίωσης.

Το σημαντικότερο είναι ότι η πληρωμή του φόρου 10% δεν πρέπει να συγχέεται με γενική απαλλαγή από κάθε φορολογικό ή άλλο έλεγχο.

Για την εφαρμογή των ρυθμίσεων θα πρέπει να εξεταστούν το τελικό ψηφισμένο κείμενο, οι ημερομηνίες έναρξης ισχύος και οι οδηγίες που θα εκδώσει η Φορολογική Διοίκηση.

Παραδείγματα: Πόσος φόρος προκύπτει

Ενδεικτικοί υπολογισμοί βάσει του προτεινόμενου συντελεστή 10%, πριν από τυχόν συμψηφισμούς ζημιών.