Οι πληρωμές για τα πολυαναμενόμενα αναδρομικά έχουν ήδη ξεκινήσει, με χιλιάδες συνταξιούχους του Δημοσίου να βλέπουν ξανά στους λογαριασμούς τους ποσά που αγγίζουν ακόμη και τις 8.556 ευρώ. Πρόκειται για την επιστροφή των παρακρατήσεων από την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η οποία κρίθηκε αντισυνταγματική από το Ελεγκτικό Συνέδριο τον Φεβρουάριο του 2017.
Ποιοι δικαιούνται αναδρομικά
Δικαιούχοι είναι κυρίως συνταξιούχοι που είχαν καταθέσει αγωγές μετά το 2017, ενώ όσοι πρόλαβαν να κινηθούν πριν από εκείνη την ημερομηνία μπορούν να εισπράξουν ακόμη μεγαλύτερα ποσά, καθώς σε αυτούς αναγνωρίζεται αναδρομικότητα έως και πέντε ετών. Εκκρεμούν περίπου 8.000 αγωγές, με τους περισσότερους να προέρχονται από τα λεγόμενα «ειδικά μισθολόγια», δηλαδή πανεπιστημιακούς, στρατιωτικούς, ανώτατους δημόσιους λειτουργούς κ.ά.
Η επιστροφή όμως δεν αφορά αποκλειστικά όσους κινήθηκαν νομικά. Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου (244/2017) κάλυψε και όσους δεν προσέφυγαν, εφόσον η παρακράτηση ΕΑΣ αφορά το διάστημα Φεβρουάριος 2017 – Δεκέμβριος 2018.
Πόσα χρήματα επιστρέφονται
Το ύψος των επιστροφών διαφοροποιείται ανάλογα με την αρχική και σημερινή σύνταξη:
Απόστρατος με αρχική μικτή κύρια σύνταξη 2.910€ και τωρινή 1.734€, δικαιούται 8.027€.
Πανεπιστημιακός με σύνταξη 3.100€ και σημερινή 1.828€, δικαιούται 8.556€.
Πολιτικός υπάλληλος με αρχική σύνταξη 1.475€ και σημερινή 1.163€, δικαιούται 1.012€.
Σε κάθε περίπτωση, τα ποσά αφορούν περίοδο 23 μηνών.
Ποιοι μένουν εκτός
Οι «νέοι συνταξιούχοι» μετά τις 13 Μαΐου 2016 δεν θα δουν καμία επιστροφή, καθώς οι κρατήσεις είχαν ήδη ενσωματωθεί στον επανυπολογισμό του νόμου Κατρούγκαλου. Έτσι, οι συντάξεις τους ήταν εξαρχής χαμηλότερες και δεν προβλέπονται αναδρομικά.
Ο «κουμπαράς» των 20 δισ. και οι τριετείς δόσεις
Το συνολικό κόστος για την κάλυψη των αναδρομικών σε όλους τους δικαιούχους ανέρχεται σε περίπου 1,8 δισ. ευρώ. Η κυβέρνηση εξετάζει να αξιοποιήσει αποκλειστικά τους τόκους του Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), που διαχειρίζεται αποθεματικά ύψους σχεδόν 20 δισ. ευρώ. Μόνο για το 2025, οι τόκοι αναμένεται να φτάσουν τα 650 εκατ. ευρώ, ποσό που επαρκεί ώστε οι πληρωμές να γίνουν σταδιακά σε τρεις δόσεις, το 2025, το 2026 και το 2027.
Αναδρομικά από επανυπολογισμούς
Παράλληλα με τα ποσά της ΕΑΣ, βρίσκονται σε εξέλιξη και οι πληρωμές από τους επανυπολογισμούς συντάξεων. Περίπου 41.000 συνταξιούχοι με πάνω από 30 έτη ασφάλισης περιμένουν αυξήσεις και αναδρομικά, που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν τα 12.384 ευρώ.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα:
Συνταξιούχος που έφυγε το 2017 με 38 χρόνια και σύνταξη 1.200€, μετά τον επανυπολογισμό παίρνει 1.316€, με αύξηση 116€ τον μήνα και αναδρομικά 8.352€.
Συνταξιούχος του 2018 με 40 χρόνια και αρχική σύνταξη 1.367€, θα φτάσει στα 1.508€ μηνιαίως και αναδρομικά 12.384€.
Οι μεγάλες κατηγορίες δικαιούχων
Εκτός από την ΕΑΣ και τον επανυπολογισμό, αναδρομικά δικαιούνται και άλλες ομάδες:
400.000 συνταξιούχοι που είχαν προσφύγει για τις περικοπές 11 μηνών σε επικουρικές και Δώρα. Τα ποσά κυμαίνονται έως 4.000€.
Χήρες αποστράτων, που δικαιούνται τα αναδρομικά 27 μηνών από τις μειώσεις του νόμου 4093/2012, συνολικά περίπου 20.000 άτομα.
Συνταξιούχοι από 33 επικουρικά ταμεία (ΙΚΑ, ΔΕΚΟ, ΝΑΤ κ.ά.), με επιστροφές που φτάνουν από 400€ έως και 4.024€, ανάλογα με το Ταμείο και το ύψος της επικουρικής.
Κερδισμένοι και χαμένοι
Από φέτος, οι κλίμακες της ΕΑΣ «ανεβαίνουν» με βάση τον πληθωρισμό, κάτι που σημαίνει ότι χιλιάδες συνταξιούχοι μένουν εκτός παρακράτησης. Για παράδειγμα, το 2024 κρατήσεις επιβάλλονταν σε συντάξεις από 1.400€ και πάνω· το 2025 το όριο πάει στα 1.434€ και το 2026 θα φτάσει τα 1.470€.
Ωστόσο, από το 2019 και μετά, η ίδια εισφορά θεωρείται πλέον συνταγματική, καθώς το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε ότι μέσω του νόμου Κατρούγκαλου οι κρατήσεις κατευθύνονται στον ΑΚΑΓΕ. Έτσι, για όσους βγήκαν στη σύνταξη μετά το 2019, δεν προβλέπονται αντίστοιχες επιστροφές.
Το ηθικό ζήτημα
Τίθεται ένα σοβαρό ερώτημα: τι γίνεται με τους συνταξιούχους που δεν πρόλαβαν να καταθέσουν αγωγές; Με τον νόμο του 2020, οι αξιώσεις τους παραγράφηκαν, με αποτέλεσμα να μένουν εκτός διεκδικήσεων. Αυτό δημιουργεί μια ανισότητα, αφού για ίδιες περικοπές κάποιοι θα πάρουν πίσω χιλιάδες ευρώ, ενώ άλλοι όχι.
Συνολικά, πάνω από 1 εκατομμύριο συνταξιούχοι εμπλέκονται στις διαδικασίες επιστροφής, είτε μέσω ΕΑΣ, είτε μέσω επανυπολογισμών και επικουρικών. Τα ποσά δεν είναι καθόλου αμελητέα: από λίγες εκατοντάδες ευρώ έως και 12.000 ευρώ.
