Νέο TAXIS: Ψηφιακός φάκελος για κάθε φορολογούμενο – Τα στοιχεία που θα συγκεντρώνει η ΑΑΔΕ και οι έλεγχοι με τεχνητή νοημοσύνη
Μια νέα εποχή στη λειτουργία της Εφορίας φέρνει το ενοποιημένο πληροφοριακό σύστημα της ΑΑΔΕ, το οποίο θα συγκεντρώνει στοιχεία από δεκάδες δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, θα δημιουργεί ολοκληρωμένο φορολογικό προφίλ για πολίτες και επιχειρήσεις και θα αξιοποιεί σύγχρονα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων για τον εντοπισμό περιπτώσεων φοροδιαφυγής. Το έργο έχει προϋπολογισμό άνω των 86 εκατ. ευρώ, ενώ η τελική παράδοσή του προβλέπεται για το 2029.
Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων προχωρά στη σταδιακή αντικατάσταση και ενοποίηση των βασικών πληροφοριακών συστημάτων της, δημιουργώντας ένα νέο ψηφιακό περιβάλλον που θα αλλάξει τόσο την εξυπηρέτηση των φορολογουμένων όσο και τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι φορολογικοί έλεγχοι.
Το νέο TAXIS φιλοδοξεί να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο σύστημα πληροφορίες που σήμερα βρίσκονται κατανεμημένες σε διαφορετικές εφαρμογές, μητρώα και υπηρεσίες.
Στην πράξη, η Εφορία θα αποκτήσει τη δυνατότητα να σχηματίζει πληρέστερη εικόνα για κάθε φορολογούμενο, να παρακολουθεί τις μεταβολές των στοιχείων του και να διασταυρώνει δεδομένα από διαφορετικές πηγές.
Η εξέλιξη αυτή έχει δύο όψεις: από τη μία, υπόσχεται λιγότερη γραφειοκρατία και ταχύτερη εξυπηρέτηση· από την άλλη, ενισχύει σημαντικά τις δυνατότητες ελέγχου της φορολογικής διοίκησης.
Ένα έργο που ξεπερνά τα 86 εκατομμύρια ευρώ
Το έργο φέρει τον τίτλο «Ανάπτυξη νέου ενοποιημένου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Φορολογίας της ΑΑΔΕ (TAXIS – TAXISnet – ELENXIS)».
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και υλοποιείται από την ένωση εταιρειών NETCOMPANY-INTRASOFT, UNI SYSTEMS και PRICEWATERHOUSECOOPERS BUSINESS SOLUTIONS.
Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 86.181.528,66 ευρώ, ενώ προβλέπεται τετραετής συντήρηση με πρόσθετο προϋπολογισμό 33.460.160 ευρώ.
Αθροιστικά, τα δύο ποσά φτάνουν περίπου τα 119,64 εκατομμύρια ευρώ.
Η υλοποίηση γίνεται σταδιακά, με επιμέρους παραδόσεις εφαρμογών και λειτουργιών, ενώ η ολοκλήρωση του νέου συστήματος προβλέπεται για το 2029.
Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται για μια αλλαγή που θα εμφανιστεί ξαφνικά σε μία συγκεκριμένη ημερομηνία, αλλά για μια πολυετή διαδικασία μετάβασης.
Ψηφιακός φάκελος για κάθε πολίτη και επιχείρηση
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου φορολογικού προφίλ για κάθε φυσικό και νομικό πρόσωπο.
Το σύστημα θα συγκεντρώνει στοιχεία του Φορολογικού Μητρώου, θα καταγράφει μεταβολές και θα επιτρέπει την αναζήτηση ιστορικών δεδομένων.
Για τις επιχειρήσεις, θα παρακολουθείται ο κύκλος ζωής της επαγγελματικής δραστηριότητας, από την έναρξη και την απόδοση Κωδικών Αριθμών Δραστηριότητας μέχρι τις μεταβολές και τη διακοπή εργασιών.
Παράλληλα, προβλέπεται η διατήρηση της ιστορικότητας των εγγραφών, ώστε να μπορεί να ανακτηθεί η εικόνα ενός φορολογουμένου σε προηγούμενη χρονική στιγμή.
Με αυτόν τον τρόπο, η φορολογική διοίκηση θα μπορεί να εξετάζει όχι μόνο τα σημερινά στοιχεία, αλλά και την εξέλιξή τους στον χρόνο.
Διατήρηση δεδομένων για περισσότερα από 100 χρόνια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τεχνική προδιαγραφή για τη μακροχρόνια διατήρηση δεδομένων του Φορολογικού Μητρώου.
Το νέο σύστημα σχεδιάζεται ώστε να υποστηρίζει διατήρηση και αρχειοθέτηση στοιχείων για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 100 ετών, με δυνατότητα αναζήτησης και ανάκτησής τους.
Πρόκειται για προδιαγραφή τεχνολογικής δυνατότητας μακροχρόνιας αποθήκευσης.
Η αναφορά αυτή δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάθε κατηγορία προσωπικών δεδομένων μπορεί να διατηρείται ανεξαιρέτως για 100 χρόνια, χωρίς τους περιορισμούς που θέτει η ισχύουσα νομοθεσία.
Αναδεικνύει, ωστόσο, την έκταση της ψηφιακής υποδομής που σχεδιάζεται για τη φορολογική διοίκηση.
Σύνδεση με τράπεζες, εταιρείες ρεύματος και τηλεφωνίας
Από τις σημαντικότερες δυνατότητες του νέου TAXIS είναι η διαλειτουργικότητα με άλλους φορείς.
Το σύστημα προβλέπεται να μπορεί να ανταλλάσσει πληροφορίες, στο πλαίσιο των αντίστοιχων νόμιμων διαδικασιών, με δημόσια μητρώα και υπηρεσίες, αλλά και με συγκεκριμένες κατηγορίες ιδιωτικών φορέων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Το Μητρώο Πολιτών και το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ).
- Το Εθνικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων.
- Ο e-ΕΦΚΑ, η ΗΔΙΚΑ και άλλοι ασφαλιστικοί φορείς.
- Οι αστυνομικές και δικαστικές αρχές.
- Το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου.
- Το Μητρώο Αδειών Κυκλοφορίας Οχημάτων.
- Το Μητρώο Ασφαλισμένων Οχημάτων.
- Οι εταιρείες διαχείρισης αυτοκινητοδρόμων.
- Οι τράπεζες και τα πιστωτικά ιδρύματα.
- Οι εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεφωνίας.
- Φορολογικές αρχές άλλων χωρών.
Η τεχνική δυνατότητα διασύνδεσης δεν συνεπάγεται απεριόριστη πρόσβαση σε κάθε πληροφορία που διαθέτουν οι παραπάνω φορείς.
Ωστόσο, η συγκέντρωση και διασταύρωση των επιτρεπόμενων δεδομένων μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την αποτελεσματικότητα των ελέγχων.
Τεχνητή νοημοσύνη και διασταυρώσεις για τη φοροδιαφυγή
Η αναβάθμιση των εργαλείων ανάλυσης δεδομένων αποτελεί κεντρικό στοιχείο του νέου συστήματος.
Στόχος είναι να εντοπίζονται αποτελεσματικότερα ασυνέπειες, ασυνήθιστες μεταβολές και περιπτώσεις που χρειάζονται περαιτέρω φορολογικό έλεγχο.
Η αξιοποίηση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης και προηγμένης ανάλυσης δεδομένων μπορεί να υποστηρίξει την επιλογή υποθέσεων προς διερεύνηση και την επεξεργασία μεγάλου όγκου πληροφοριών.
Για παράδειγμα, οι φορολογικές αρχές θα μπορούν να αξιοποιούν συνδυαστικά στοιχεία επιχειρηματικής δραστηριότητας, δηλώσεων και άλλων διαθέσιμων μητρώων, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες αρμοδιότητές τους.
Η ύπαρξη μιας ασυμφωνίας, πάντως, δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη φοροδιαφυγής. Απαιτείται η προβλεπόμενη διαδικασία ελέγχου και αξιολόγησης των πραγματικών δεδομένων.
Η Εφορία θα παρακολουθεί ολόκληρη την πορεία κάθε υπόθεσης
Το νέο πληροφοριακό περιβάλλον προβλέπεται να υποστηρίζει τη διαχείριση μιας φορολογικής υπόθεσης από την ανάθεση του ελέγχου έως τα επόμενα στάδια της διαδικασίας.
Η παρακολούθηση αυτή θα περιλαμβάνει την εξέλιξη της υπόθεσης και την καταβολή των φόρων που προκύπτουν.
Παράλληλα, η τήρηση ιστορικού μεταβολών θα επιτρέπει την αναζήτηση προηγούμενων εγγραφών, αλλαγών και διοικητικών ενεργειών.
Η δυνατότητα αυτή μπορεί να διευκολύνει τη φορολογική διοίκηση στην παρακολούθηση εκκρεμοτήτων και στη διαχείριση μεγάλου αριθμού υποθέσεων.
Τέλος στην υποχρέωση να δηλώνουμε ξανά τα ίδια στοιχεία
Στις αλλαγές που προβλέπονται περιλαμβάνεται και η εφαρμογή της αρχής «μόνον άπαξ».
Η βασική ιδέα είναι ότι ο πολίτης ή η επιχείρηση δεν θα χρειάζεται να προσκομίζει επανειλημμένα πληροφορίες που υπάρχουν ήδη σε δημόσια μητρώα και μπορούν να ανακτηθούν νόμιμα.
Για παράδειγμα, αλλαγές σε στοιχεία που καταχωρίζονται σε άλλες αρμόδιες υπηρεσίες θα μπορούν, όπου υπάρχει η απαιτούμενη διασύνδεση, να ενημερώνουν αυτοματοποιημένα το φορολογικό μητρώο.
Το σύστημα προβλέπεται επίσης να υποστηρίζει ενημερώσεις που συνδέονται με σημαντικά γεγονότα στη ζωή φυσικών και νομικών προσώπων.
Στόχος είναι να περιοριστούν οι επαναλαμβανόμενες διαδικασίες και η ανάγκη χειροκίνητης ενημέρωσης των ίδιων πληροφοριών.
Εξυπηρέτηση χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς
Μια ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τη χωρική αρμοδιότητα των φορολογικών υπηρεσιών.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι φορολογούμενοι θα μπορούν να εξυπηρετούνται από οποιαδήποτε φορολογική υπηρεσία, χωρίς να περιορίζονται αποκλειστικά από τη γεωγραφική τους υπαγωγή.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για κατοίκους νησιωτικών και απομακρυσμένων περιοχών, όπου η πρόσβαση σε φορολογικές υπηρεσίες μπορεί να απαιτεί μετακινήσεις.
Παράλληλα, προβλέπεται η διάθεση ψηφιακών υπηρεσιών μέσω τεχνικών διεπαφών, ώστε να μπορούν να συνδέονται με το νέο σύστημα άλλες δημόσιες υπηρεσίες και εξουσιοδοτημένες εφαρμογές.
Τι αλλάζει στην πράξη για τους φορολογούμενους
Η μετάβαση στο νέο TAXIS αναμένεται να επηρεάσει σταδιακά τόσο τους πολίτες όσο και τις επιχειρήσεις.
Για τους πολίτες, η βασική αλλαγή θα είναι η συγκέντρωση περισσότερων διαδικασιών και πληροφοριών σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον.
Για τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες, ιδιαίτερη σημασία θα έχουν η ενημέρωση του μητρώου, η παρακολούθηση των δραστηριοτήτων και οι δυνατότητες ηλεκτρονικής διασύνδεσης.
Για τη φορολογική διοίκηση, το μεγαλύτερο όφελος αναμένεται να προκύψει από τη δυνατότητα ταχύτερης διασταύρωσης πληροφοριών και αποτελεσματικότερης διαχείρισης των ελέγχων.
Το νέο TAXIS, πάντως, δεν σημαίνει ότι όλες αυτές οι λειτουργίες είναι ήδη διαθέσιμες. Η εφαρμογή τους θα εξαρτηθεί από την πρόοδο των επιμέρους παραδόσεων και την επιχειρησιακή ενεργοποίησή τους.
Η νέα πραγματικότητα για την Εφορία
Το έργο που προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί το 2029 αποτελεί μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές παρεμβάσεις στον φορολογικό μηχανισμό.
Η δημιουργία ενιαίου φορολογικού προφίλ, οι διασυνδέσεις με δεκάδες φορείς, η μακροχρόνια διατήρηση ιστορικών δεδομένων και η χρήση σύγχρονων εργαλείων ανάλυσης αλλάζουν τις δυνατότητες που θα έχει στη διάθεσή της η ΑΑΔΕ.
Για τον φορολογούμενο, το ζητούμενο θα είναι λιγότερη γραφειοκρατία και ταχύτερη εξυπηρέτηση. Για την Εφορία, περισσότερα δεδομένα, περισσότερες διασταυρώσεις και μεγαλύτερη δυνατότητα εντοπισμού φορολογικών παραβάσεων.
Η σταδιακή εφαρμογή του νέου συστήματος θα δείξει πώς θα μετατραπεί αυτός ο σχεδιασμός σε καθημερινή λειτουργία.
