Παιδικός κουμπαράς: Το κράτος διπλασιάζει τις καταθέσεις έως 1.200 ευρώ τον χρόνο – Η παγίδα με το «πόθεν έσχες» και όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

Έναν νέο τρόπο αποταμίευσης και επένδυσης για το μέλλον των παιδιών προβλέπει το υπό διαμόρφωση νομοθετικό πλαίσιο για τον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων. Το σημαντικότερο κίνητρο είναι η δυνατότητα ισόποσης κρατικής ενίσχυσης των χρημάτων που καταθέτει η οικογένεια, με ανώτατο ποσό τα 1.200 ευρώ ετησίως. Ωστόσο, μια αλλαγή μεταξύ διαβούλευσης και κατάθεσης του νομοσχεδίου δημιουργεί νέα δεδομένα για τους γονείς και τους συγγενείς που θα χρηματοδοτούν τον λογαριασμό.

Η εφαρμογή του νέου μηχανισμού τοποθετείται μέσα στο 2027, χωρίς να έχει προσδιοριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης.

Το πρόγραμμα, όπως περιγράφεται στο κατατεθειμένο νομοσχέδιο, αφορά παιδιά ηλικίας έως δύο ετών και συνδυάζει την ιδιωτική αποταμίευση με την κρατική συμμετοχή και τη μακροχρόνια επένδυση.

Το βασικό σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι ότι τα χρήματα που θα καταθέτουν οι γονείς ή άλλοι συγγενείς θα πρέπει να μπορούν να δικαιολογηθούν φορολογικά.

Το κράτος βάζει ένα ευρώ για κάθε ευρώ της οικογένειας

Η σημαντικότερη πρόβλεψη του νέου λογαριασμού είναι η ισόποση κρατική συμμετοχή.

Για κάθε ποσό που καταθέτει η οικογένεια, το Δημόσιο θα προσθέτει αντίστοιχο ποσό, μέχρι το ετήσιο ανώτατο όριο των 1.200 ευρώ.

Για παράδειγμα, εάν οι γονείς καταθέσουν 600 ευρώ μέσα σε ένα έτος, προβλέπεται να προστεθούν άλλα 600 ευρώ από το Δημόσιο.

Εάν καταθέσουν 1.200 ευρώ, η κρατική συμμετοχή θα φτάσει επίσης τα 1.200 ευρώ, με αποτέλεσμα ο λογαριασμός να ενισχυθεί συνολικά κατά 2.400 ευρώ, πριν από οποιαδήποτε επενδυτική απόδοση ή χρέωση.

Οι οικογένειες θα μπορούν να καταθέτουν και μεγαλύτερα ποσά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η κρατική συμμετοχή θα αυξάνεται πέρα από το προβλεπόμενο όριο.

Παραδείγματα καταθέσεων και κρατικής ενίσχυσης

Τα παραδείγματα είναι ενδεικτικά και αφορούν τις ετήσιες εισφορές, χωρίς υπολογισμό αποδόσεων, επενδυτικών ζημιών ή διαχειριστικού κόστους.

Η αλλαγή με το «πόθεν έσχες» που πρέπει να προσέξουν οι γονείς

Ιδιαίτερη σημασία έχει μια διαφοροποίηση που προέκυψε μεταξύ του αρχικού σχεδίου της διαβούλευσης και του κειμένου που κατατέθηκε.

Στην αρχική εκδοχή προβλεπόταν ότι εισφορές έως 10.000 ευρώ ετησίως θα εξαιρούνταν από την εφαρμογή των άρθρων 31 και 32 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, που αφορούν τις αντικειμενικές δαπάνες διαβίωσης και τις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

Η συγκεκριμένη εξαίρεση, όμως, αφαιρέθηκε από το κατατεθειμένο νομοσχέδιο.

Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με το περιγραφόμενο πλαίσιο, ότι ο γονέας ή συγγενής που χρηματοδοτεί τον λογαριασμό θα πρέπει να διαθέτει τη δυνατότητα φορολογικής δικαιολόγησης των χρημάτων που καταθέτει.

Για παράδειγμα, ένας γονέας που επιθυμεί να τοποθετήσει 5.000 ευρώ στον επενδυτικό λογαριασμό του παιδιού του δεν θα μπορεί να θεωρεί δεδομένο ότι η συγκεκριμένη δαπάνη εξαιρείται από κάθε σχετικό φορολογικό έλεγχο.

Η απουσία της εξαίρεσης δεν σημαίνει ότι επιβάλλεται αυτομάτως νέος φόρος στην κατάθεση. Σημαίνει ότι δεν προβλέπεται η ειδική απαλλαγή από τους συγκεκριμένους κανόνες τεκμηρίων που υπήρχε στο σχέδιο της διαβούλευσης.

Χωρίς φόρο δωρεάς οι εισφορές

Παρά την αλλαγή στο ζήτημα των τεκμηρίων, διατηρούνται σημαντικές φορολογικές διευκολύνσεις.

Σύμφωνα με το κατατεθειμένο πλαίσιο, οι εισφορές στον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων εξαιρούνται από τον φόρο δωρεάς και από τη σχετική υποχρέωση δήλωσης που προβλέπεται για τις χρηματικές δωρεές.

Επιπλέον, προβλέπεται φορολογική απαλλαγή για το εισόδημα που θα αποκτήσει το παιδί από τον λογαριασμό κατά την ενηλικίωσή του.

Επομένως, χρειάζεται να διακρίνονται δύο διαφορετικά φορολογικά ζητήματα: η απαλλαγή από τον φόρο δωρεάς και η υποχρέωση δικαιολόγησης της προέλευσης των χρημάτων.

Το πρώτο δεν συνεπάγεται αυτομάτως και το δεύτερο.

Πώς θα επενδύονται τα χρήματα

Ο νέος λογαριασμός δεν θα λειτουργεί όπως ένας συνηθισμένος τραπεζικός κουμπαράς.

Τα ποσά θα μπορούν να τοποθετούνται σε επενδυτικά προϊόντα, όπως αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές, κρατικά και εταιρικά ομόλογα που διαπραγματεύονται σε οργανωμένες αγορές της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αντίθετα, αποκλείονται προϊόντα υψηλότερης πολυπλοκότητας ή κινδύνου, όπως κρυπτοστοιχεία, παράγωγα, μοχλευμένα επενδυτικά προϊόντα και ορισμένες εναλλακτικές επενδύσεις.

Το ποσοστό των μετρητών προβλέπεται να περιορίζεται στο 5% του χαρτοφυλακίου.

Το 70% των χρημάτων θα μπορεί να επενδύεται σε μετοχές

Η προεπιλεγμένη επενδυτική στρατηγική θα είναι αναπτυξιακή.

Αυτό σημαίνει ότι το χαρτοφυλάκιο θα κατανέμεται κατά 70% σε μετοχές και κατά 30% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος.

Η επιλογή αυτή αποσκοπεί στην αξιοποίηση του μεγάλου χρονικού ορίζοντα μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού.

Ωστόσο, οι μετοχικές επενδύσεις έχουν διακυμάνσεις και μπορούν να καταγράψουν ζημιές.

Επομένως, η κρατική ενίσχυση είναι διαφορετικό ζήτημα από την επενδυτική απόδοση. Το ποσό που θα συγκεντρωθεί τελικά δεν είναι εγγυημένο.

Οι γονείς θα μπορούν, σύμφωνα με το σχέδιο, να επιλέξουν συντηρητικότερο επενδυτικό προφίλ.

Τι θα αλλάζει τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση

Το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο προβλέπεται να προσαρμόζεται όσο πλησιάζει η ηλικία των 18 ετών.

Τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση, η κατανομή θα μεταβάλλεται αυτόματα σε περισσότερο ισορροπημένο προφίλ.

Συγκεκριμένα, το μετοχικό ποσοστό θα μειώνεται στο 30%, ενώ οι επενδύσεις σταθερού εισοδήματος θα αυξάνονται στο 70%.

Στόχος είναι να περιορίζεται η έκθεση στις διακυμάνσεις των αγορών καθώς πλησιάζει ο χρόνος αξιοποίησης των χρημάτων.

Πόσο θα κοστίζει και πότε θα μπορούν να αναληφθούν τα χρήματα

Το βασικό ετήσιο διαχειριστικό κόστος προβλέπεται να φτάνει έως το 0,50%.

Ωστόσο, εφόσον επιλεγεί πρόσθετη κεφαλαιακή προστασία, η σχετική χρέωση θα υπολογίζεται ξεχωριστά.

Αυτό σημαίνει ότι το συνολικό κόστος μπορεί να υπερβαίνει το βασικό ποσοστό.

Παράλληλα, ο λογαριασμός θα έχει μακροχρόνιο χαρακτήρα.

Η πρόωρη ανάληψη δεν θα επιτρέπεται κατά κανόνα, παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, όπως σοβαρή ασθένεια του παιδιού.

Συνεπώς, οι γονείς θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τις καταθέσεις ως μακροχρόνια αποταμίευση και όχι ως χρήματα άμεσα διαθέσιμα για καθημερινές οικογενειακές ανάγκες.

Πότε ξεκινά ο νέος παιδικός επενδυτικός λογαριασμός

Η εφαρμογή του προγράμματος αναμένεται μέσα στο 2027, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη ημερομηνία.

Το ετήσιο όριο της κρατικής συμμετοχής προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία, φτάνοντας τα 1.320 ευρώ το 2032 και τα 1.452 ευρώ το 2037.

Μέχρι να ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία και να προσδιοριστούν οι όροι εφαρμογής, οι ενδιαφερόμενες οικογένειες θα πρέπει να αναμένουν τις επίσημες οδηγίες.

Το σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι ο νέος παιδικός κουμπαράς συνδυάζει ένα ισχυρό κίνητρο κρατικής συμμετοχής με επενδυτικό κίνδυνο, μακροχρόνια δέσμευση των χρημάτων και υποχρέωση φορολογικής δικαιολόγησης των εισφορών.

Αυτά είναι τα στοιχεία που θα πρέπει να σταθμίσουν οι γονείς πριν αποφασίσουν να συμμετάσχουν, όταν τεθεί σε εφαρμογή το νέο πρόγραμμα.