Χιλιάδες οδηγοί μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με ειδοποιήσεις δήμων για κλήσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας που εκδόθηκαν πριν από αρκετά χρόνια, συχνά μαζί με προσαυξήσεις.
Ωστόσο, μια παλιά κλήση δεν είναι σε κάθε περίπτωση απαιτητή. Το στοιχείο που μπορεί να ανατρέψει τα δεδομένα είναι η ημερομηνία κατά την οποία ο δήμος προχώρησε στην ταμειακή βεβαίωση του προστίμου.
Σύμφωνα με την πάγια θέση του Συνηγόρου του Πολίτη, η Πράξη Βεβαίωσης Παράβασης, δηλαδή η κλήση, αποτελεί νόμιμο τίτλο βεβαίωσης. Από την απόκτησή του και μετά, ο δήμος δεν διαθέτει απεριόριστο χρόνο για να μετατρέψει το πρόστιμο σε ταμειακά βεβαιωμένη οφειλή.
Το ανώτατο όριο των τριών ετών
Για τα αυτοτελή πρόστιμα του ΚΟΚ εφαρμόζεται η ειδική αποσβεστική προθεσμία του άρθρου 71 του ν. 542/1977.
Η βεβαίωση πρέπει κανονικά να γίνεται μέσα σε τρεις μήνες από τη λήξη του μήνα κατά τον οποίο αποκτήθηκε ο νόμιμος τίτλος. Μπορεί να πραγματοποιηθεί και αργότερα, αλλά όχι μετά την παρέλευση τριών ετών από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο αποκτήθηκε ο τίτλος.
Για παράδειγμα, εάν η κλήση εκδόθηκε μέσα στο 2023 και ο νόμιμος τίτλος αποκτήθηκε το ίδιο έτος, το ανώτατο χρονικό όριο συμπληρώνεται στο τέλος του 2026.
Εάν ο δήμος προχωρήσει στην ταμειακή βεβαίωση μετά την εκπνοή της προθεσμίας, η βεβαίωση θεωρείται μη νόμιμη και χάνει την αξίωσή του να απαιτήσει την πληρωμή. Τον κανόνα της τριετίας επιβεβαιώνει και η εγκύκλιος 534/2023 του Υπουργείου Εσωτερικών.
Προσοχή: Δεν διαγράφεται κάθε παλιά κλήση
Η ηλικία της κλήσης από μόνη της δεν αρκεί για να διαγραφεί η οφειλή. Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι πότε έφτασε η ειδοποίηση στον πολίτη, αλλά πότε έγινε η ταμειακή βεβαίωση από τον δήμο.
Επομένως, όποιος λάβει ειδοποίηση για παλαιό πρόστιμο θα πρέπει να ζητήσει εγγράφως:
- αντίγραφο της αρχικής κλήσης,
- την ημερομηνία και τον αριθμό της ταμειακής βεβαίωσης,
- την ημερομηνία καταχώρισης της οφειλής,
- στοιχεία για τυχόν προσαυξήσεις ή μέτρα είσπραξης.
Εάν από τα έγγραφα προκύψει ότι η ταμειακή βεβαίωση έγινε εκπρόθεσμα, ο πολίτης μπορεί να υποβάλει στον δήμο αίτημα επανεξέτασης και διαγραφής της οφειλής.
Η διαγραφή δεν πρέπει να θεωρείται πάντοτε αυτόματη, καθώς οι διοικητικές πράξεις διατηρούν τεκμήριο νομιμότητας μέχρι να ανακληθούν ή να ακυρωθούν. Αν ο δήμος απορρίψει το αίτημα ή δεν απαντήσει, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να απευθυνθεί στον Συνήγορο του Πολίτη ή να ζητήσει νομική συμβουλή.
Τι γίνεται όταν τα στοιχεία του οδηγού βρέθηκαν αργότερα
Ορισμένοι δήμοι υποστήριξαν ότι η τριετία πρέπει να ξεκινά όταν φτάσουν στα χέρια τους τα πλήρη στοιχεία του παραβάτη και όχι από την έκδοση της κλήσης.
Ο Συνήγορος του Πολίτη απορρίπτει αυτή την ερμηνεία, επισημαίνοντας ότι η κλήση μπορεί να αποτελεί νόμιμο τίτλο ακόμη και όταν δεν αναγράφονται σε αυτήν όλα τα προσωπικά στοιχεία του οδηγού. Η καθυστέρηση στην αναζήτηση του ιδιοκτήτη του οχήματος δεν μπορεί, κατά την Αρχή, να παρατείνει απεριόριστα την προθεσμία.
Το σχετικό πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη εκδόθηκε έπειτα από μεγάλο αριθμό καταγγελιών πολιτών για πρόστιμα που βεβαιώθηκαν χρόνια μετά την παράβαση.
Μπορούν να επιστραφούν χρήματα που έχουν ήδη πληρωθεί;
Στον Συνήγορο του Πολίτη προσέφυγαν και πολίτες που είχαν εξοφλήσει εκπρόθεσμα βεβαιωμένα πρόστιμα, προκειμένου να αποφύγουν προσαυξήσεις, κατασχέσεις ή προβλήματα με τη φορολογική ενημερότητα.
Το πόρισμα καταγράφει περιπτώσεις στις οποίες, μετά την παρέμβαση της Αρχής, εγκρίθηκε η επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών ή χρημάτων που είχαν εισπραχθεί μέσω κατάσχεσης. Η επιστροφή, ωστόσο, δεν είναι αυτόματη και εξετάζεται με βάση τα δεδομένα κάθε υπόθεσης.
Οι δήμοι που προχώρησαν σε διαγραφές
Μετά τις παρεμβάσεις του Συνηγόρου, αρκετοί δήμοι επανεξέτασαν παλιές υποθέσεις. Στο πόρισμα αναφέρονται ενδεικτικά οι δήμοι Αθηναίων, Θεσσαλονίκης, Καλαμαριάς, Κηφισιάς, Θέρμης, Ξάνθης, Μεταμόρφωσης, Σπάτων–Αρτέμιδος, Παλαιού Φαλήρου και Τρικκαίων.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι δήμοι δεν έχουν απεριόριστο χρόνο για να βεβαιώνουν τα πρόστιμα του ΚΟΚ. Όποιος λάβει ειδοποίηση για παλιά κλήση πρέπει πρώτα να ελέγξει την ημερομηνία της ταμειακής βεβαίωσης και μετά να αποφασίσει τις επόμενες ενέργειές του.
