Με μια κίνηση που αλλάζει τα δεδομένα για ιδιοκτήτες, μηχανικούς και την αγορά ακινήτων συνολικά, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε σε σημαντικές παρατάσεις κρίσιμων πολεοδομικών προθεσμιών. Οι ρυθμίσεις αυτές ενσωματώθηκαν σε τροπολογία που κατατέθηκε σε σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών και δίνουν ουσιαστικά «ανάσα χρόνου» δύο ετών σε διαδικασίες που είχαν δημιουργήσει ασφυκτικές πιέσεις και αδιέξοδα.
Η ουσία της τροπολογίας είναι απλή αλλά καθοριστική: μεταθέτει χρονικά υποχρεώσεις που αφορούν την ταυτότητα κτιρίου, την τακτοποίηση αυθαιρέτων και την αντιμετώπιση ακυρωμένων οικοδομικών αδειών που συνδέονται με τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ). Πρόκειται για θέματα που δεν απασχολούν μόνο ειδικούς, αλλά επηρεάζουν άμεσα αγοραπωλησίες, μεταβιβάσεις, χρηματοδοτήσεις και γενικότερα τη λειτουργία της κτηματαγοράς.
Τι αλλάζει στην ταυτότητα κτιρίου
Η πρώτη και ιδιαίτερα σημαντική παράταση αφορά την υποχρέωση σύνταξης και υποβολής της ταυτότητας κτιρίου για τα κτίρια Κατηγορίας Ι. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται δημόσια κτίρια, κτίρια που χρησιμοποιούνται από φορείς του Δημοσίου, αλλά και χώροι συνάθροισης κοινού, εκπαίδευσης και υγείας. Με τη νέα ρύθμιση, η καταληκτική ημερομηνία μεταφέρεται στην 1η Φεβρουαρίου 2028.
Η παράταση αυτή κρίνεται κρίσιμη, καθώς πρόκειται για κτίρια με αυξημένες απαιτήσεις ελέγχου και τεκμηρίωσης. Χωρίς τον επιπλέον χρόνο, πολλές υπηρεσίες και οργανισμοί θα αδυνατούσαν να ανταποκριθούν εγκαίρως, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν σοβαρά λειτουργικά και νομικά προβλήματα.
Δύο χρόνια επιπλέον για τα αυθαίρετα
Ακόμη πιο άμεσο ενδιαφέρον για χιλιάδες ιδιοκτήτες έχει η νέα προθεσμία για την υπαγωγή αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσης. Η τροπολογία παρατείνει έως τις 31 Μαρτίου 2028 τη δυνατότητα τακτοποίησης αυθαιρέτων των κατηγοριών 1 έως 4, υπό την προϋπόθεση ότι οι παραβάσεις είναι προγενέστερες της 28ης Ιουλίου 2011.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση αποτρέπει ένα νέο «πάγωμα» μεταβιβάσεων, καθώς η μη τακτοποίηση αυθαιρέτων καθιστά πρακτικά αδύνατη οποιαδήποτε δικαιοπραξία. Παράλληλα, δίνει τον αναγκαίο χρόνο σε ιδιοκτήτες που είτε καθυστέρησαν είτε βρέθηκαν αντιμέτωποι με τεχνικές ή οικονομικές δυσκολίες.
Τι προβλέπεται για τις ακυρωμένες άδειες ΝΟΚ
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παράταση που αφορά κτίρια με οικοδομικές άδειες οι οποίες έχουν ακυρωθεί ή ακυρώνονται στο σκέλος που σχετίζεται με κίνητρα και προσαυξήσεις του ΝΟΚ. Στις περιπτώσεις αυτές, παρατείνεται η αναστολή επιβολής κυρώσεων, αλλά και η μη εφαρμογή των απαγορεύσεων στις δικαιοπραξίες.
Η ισχύς της παράτασης συνδέεται με την προθεσμία υποβολής αίτησης επανέκδοσης της οικοδομικής άδειας μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος «e-Άδειες». Σε κάθε περίπτωση, το ανώτατο χρονικό όριο δεν μπορεί να ξεπεράσει την 31η Δεκεμβρίου 2026, υπό την προϋπόθεση ότι η αίτηση θα κατατεθεί εμπρόθεσμα. Η ρύθμιση αυτή λειτουργεί ως «δίχτυ ασφαλείας» για έργα που κινδύνευαν να τιναχθούν στον αέρα, τόσο από νομική όσο και από οικονομική άποψη.
Γιατί κρίθηκαν αναγκαίες οι παρατάσεις
Οι παρατάσεις αυτές δεν προέκυψαν τυχαία. Αντίθετα, αποτέλεσαν απάντηση σε έναν πραγματικό κίνδυνο παράλυσης της αγοράς ακινήτων. Χωρίς αυτές, χιλιάδες ακίνητα θα έμεναν εκτός συναλλαγών, ενώ θα αυξανόταν κατακόρυφα η αβεβαιότητα για επενδυτές και ιδιοκτήτες.
Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των ρυθμίσεων έπαιξε η παρέμβαση της ΠΟΜΙΔΑ, έπειτα από συνάντηση της διοίκησής της με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου. Η συνεννόηση αυτή απέτρεψε, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ένα νέο θεσμικό αδιέξοδο.
Τι σημαίνουν πρακτικά για τους πολίτες
Σε πρακτικό επίπεδο, οι νέες προθεσμίες προσφέρουν χρόνο, ευελιξία και –κυρίως– ασφάλεια δικαίου. Οι ιδιοκτήτες μπορούν να προγραμματίσουν τις ενέργειές τους χωρίς τον φόβο άμεσων κυρώσεων, οι μηχανικοί αποκτούν ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα και η αγορά ακινήτων αποφεύγει μια νέα περίοδο αστάθειας.
Το μήνυμα είναι σαφές: όποιος έχει εκκρεμότητες, έχει πλέον την ευκαιρία να τις τακτοποιήσει. Όχι όμως επ’ αόριστον. Οι παρατάσεις αυτές είναι πιθανότατα οι τελευταίες πριν από ένα αυστηρότερο πλαίσιο εφαρμογής της πολεοδομικής νομοθεσίας.
