Ένας ιδιαίτερα δύσκολος χειμώνας προδιαγράφεται για τα νοικοκυριά που θερμαίνονται με πετρέλαιο. Η κυβέρνηση επιχειρεί να συγκρατήσει την τιμή εκκίνησης κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, όταν πέρυσι η σεζόν είχε ξεκινήσει περίπου στα 1,10–1,13 ευρώ. Παράλληλα προαναγγέλλεται αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, αλλά χωρίς διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων, αφήνοντας εκτός νοικοκυριά που βρίσκονται ακόμη και ελάχιστα πάνω από τα όρια.
Το ημερολόγιο δείχνει ακόμη Σεπτέμβριο, αλλά ο λογαριασμός του φετινού χειμώνα έχει ήδη αρχίσει να προκαλεί ανησυχία.
Η νέα περίοδος διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου και τα σημερινά δεδομένα δείχνουν μεγάλη επιβάρυνση σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.
Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο, μετά τις παρεμβάσεις που σχεδιάζει, η τιμή εκκίνησης να παραμείνει κάτω από τα 1,75 ευρώ ανά λίτρο.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης επανέλαβε σήμερα ότι χωρίς μέτρα η τιμή, με τα σημερινά δεδομένα των διεθνών αγορών, θα μπορούσε να πλησιάσει ακόμη και τα 2 ευρώ το λίτρο.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει έτσι ένα πακέτο «διπλής ασπίδας»: παρέμβαση για τη συγκράτηση της τιμής στην αντλία και ταυτόχρονη αύξηση του επιδόματος θέρμανσης.
Υπάρχει όμως ένας αριθμός που είναι δύσκολο να αγνοηθεί.
Πέρυσι 1,10 ευρώ – Φέτος στόχος κάτω από 1,75
Στις 15 Οκτωβρίου 2025, όταν άρχισε η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης, η μέση τιμή κινούνταν περίπου στα 1,10 ευρώ ανά λίτρο, με την ΕΡΤ να καταγράφει τιμές εκκίνησης γύρω στα 1,10–1,13 ευρώ.
Εάν επομένως χρησιμοποιηθεί ως σύγκριση το κυβερνητικό όριο των 1,75 ευρώ, η διαφορά από τα 1,10 ευρώ φτάνει περίπου στο 59%.
Προσοχή: αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε ήδη πως το πετρέλαιο θα πωλείται ακριβώς 1,75 ευρώ στις 15 Οκτωβρίου.
Η τελική τιμή θα εξαρτηθεί από τις διεθνείς τιμές, την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, τις τιμές διυλιστηρίου και το ακριβές ύψος των κυβερνητικών παρεμβάσεων.
Αυτό που γνωρίζουμε σήμερα είναι ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να κρατήσει την τιμή κάτω από αυτό το επίπεδο.
Και ακόμη κι έτσι, η απόσταση από την περυσινή εκκίνηση είναι πολύ μεγάλη.
Η κυβέρνηση συγκρίνει με τον Απρίλιο
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία χρησιμοποιεί διαφορετικό σημείο σύγκρισης.
Ο Πρωθυπουργός έχει επισημάνει ότι το 1,75 ευρώ βρίσκεται περίπου στο επίπεδο όπου είχε κλείσει η προηγούμενη περίοδος διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.
Ανάλογη αναφορά έκανε και ο Κυριάκος Πιερρακάκης.
Από κυβερνητικής πλευράς η σύγκριση αυτή χρησιμοποιείται για να καταδειχθεί ότι η σχεδιαζόμενη παρέμβαση θα αποτρέψει ακόμη μεγαλύτερη αύξηση της τιμής.
Για τον καταναλωτή, όμως, υπάρχει και μια διαφορετική σύγκριση που έχει προφανές ενδιαφέρον:
πόσο πλήρωνε όταν γέμιζε τη δεξαμενή του στην αρχή της περυσινής χειμερινής περιόδου και πόσο ενδέχεται να πληρώσει στην αρχή της φετινής.
Και σε αυτή τη σύγκριση η διαφορά είναι μεγάλη.
Τι σημαίνει η διαφορά σε μια δεξαμενή
Ας το μετατρέψουμε σε πραγματικά χρήματα.
Για αγορά 500 λίτρων, στα 1,10 ευρώ το κόστος ήταν περίπου 550 ευρώ.
Στα 1,75 ευρώ, η ίδια ποσότητα κοστίζει 875 ευρώ.
Διαφορά: 325 ευρώ σε ένα μόνο γέμισμα 500 λίτρων.
Για 1.000 λίτρα, η αντίστοιχη διαφορά φτάνει τα 650 ευρώ.
Και αυτό εξηγεί γιατί το ύψος του επιδόματος θέρμανσης αποκτά φέτος ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Αυξάνεται το επίδομα – Δεν αυξάνονται όμως τα εισοδηματικά όρια
Η δεύτερη κυβερνητική παρέμβαση αφορά το επίδομα θέρμανσης.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης επιβεβαίωσε σήμερα ότι σχεδιάζεται οριζόντια αύξηση του επιδόματος, η οποία θα αφορά τους δικαιούχους και δεν θα περιορίζεται αποκλειστικά σε όσους χρησιμοποιούν πετρέλαιο.
Το ακριβές ύψος της αύξησης μένει να εξειδικευτεί.
Εδώ όμως βρίσκεται και το κρίσιμο σημείο:
δεν προβλέπεται, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, διεύρυνση των υφιστάμενων εισοδηματικών κριτηρίων.
Τα όρια που ίσχυαν την προηγούμενη περίοδο ήταν έως 16.000 ευρώ για μονομελές νοικοκυριό και έως 24.000 ευρώ για ζευγάρι, με προσαύξηση 5.000 ευρώ ανά παιδί.
Για μονογονεϊκή οικογένεια το όριο ήταν 29.000 ευρώ, με πρόσθετη προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο.
Το παράδοξο των λίγων ευρώ
Εδώ δημιουργείται ένα από τα βασικότερα προβλήματα κάθε εισοδηματικού «κόφτη».
Ένα ζευγάρι χωρίς παιδιά με οικογενειακό εισόδημα 24.000 ευρώ μπορεί να βρίσκεται εντός του εισοδηματικού ορίου.
Στα 24.001 ευρώ το υπερβαίνει.
Αντίστοιχα, ένα ζευγάρι με δύο παιδιά έχει όριο 34.000 ευρώ.
Η διαφορά λίγων ευρώ στο δηλωθέν εισόδημα μπορεί συνεπώς να αλλάξει το εάν ένα νοικοκυριό περνά ή όχι το συγκεκριμένο εισοδηματικό κριτήριο.
Και αυτό αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία σε μια χρονιά κατά την οποία η τιμή του καυσίμου αναμένεται να είναι σημαντικά υψηλότερη.
Και η ακίνητη περιουσία στον «κόφτη»
Υπάρχει επίσης περιουσιακό κριτήριο.
Την προηγούμενη περίοδο η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας δεν μπορούσε να υπερβαίνει τις 200.000 ευρώ για τον άγαμο και τις 300.000 ευρώ για έγγαμους και μονογονεϊκές οικογένειες. Τα συγκεκριμένα όρια περιλαμβάνονταν στην επίσημη κυβερνητική απόφαση για το επίδομα 2025-2026.
Επομένως, δεν αρκεί κάποιος να βρίσκεται μέσα στα εισοδηματικά όρια.
Πρέπει να πληροί και τις υπόλοιπες προϋποθέσεις.
Το δύσκολο πρόβλημα των πολυκατοικιών
Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά του προβλήματος που μπορεί να εμφανιστεί έντονα τον φετινό χειμώνα.
Οι πολυκατοικίες με κεντρική θέρμανση.
Στην ίδια πολυκατοικία μπορεί να υπάρχουν ιδιοκτήτες ή ενοικιαστές που δικαιούνται επίδομα και άλλοι που δεν το δικαιούνται.
Για τους πρώτους, ένα αυξημένο επίδομα μπορεί να απορροφήσει μέρος της επιβάρυνσης.
Για τους δεύτερους, ολόκληρο το αυξημένο κόστος παραμένει στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Και εκεί μπορεί να αρχίσουν τα προβλήματα.
Πόσα νοικοκυριά θα συμφωνήσουν να γεμίσουν τη δεξαμενή εάν η τιμή βρίσκεται κοντά στα 1,70 ή 1,75 ευρώ;
Πόσα θα επιλέξουν ηλεκτρικά μέσα θέρμανσης;
Και τι θα συμβεί στις πολυκατοικίες όπου ένα σημαντικό μέρος των ενοίκων δηλώνει ότι αδυνατεί να συμμετάσχει;
Είναι ένα σκηνικό που η Ελλάδα είχε γνωρίσει έντονα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης.
Δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο
Το επίδομα θέρμανσης δεν αφορά αποκλειστικά τους καταναλωτές πετρελαίου.
Στο προηγούμενο πλαίσιο περιλαμβάνονταν επίσης φυσικό αέριο, υγραέριο, καυσόξυλα, βιομάζα/pellet, τηλεθέρμανση και ηλεκτρική ενέργεια.
Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι η φετινή αύξηση θα είναι οριζόντια για τους δικαιούχους, ενώ οι τελικές λεπτομέρειες του νέου σχήματος μένει να ανακοινωθούν.
Ο δύσκολος λογαριασμός του χειμώνα
Η κυβέρνηση έχει ένα πραγματικό επιχείρημα: χωρίς παρέμβαση, με βάση τις σημερινές εκτιμήσεις, το πετρέλαιο θέρμανσης θα μπορούσε να πλησιάσει τα 2 ευρώ το λίτρο.
Από την άλλη πλευρά, τα νοικοκυριά έχουν έναν εξίσου πραγματικό λογαριασμό μπροστά τους.
Πέρυσι, στην έναρξη της περιόδου, αγόραζαν περίπου στα 1,10 ευρώ.
Φέτος η κυβερνητική προσπάθεια είναι να κρατηθεί η τιμή κάτω από 1,75 ευρώ.
Και τα εισοδηματικά όρια του επιδόματος, σύμφωνα με όσα έχουν ανακοινωθεί μέχρι στιγμής, δεν διευρύνονται.
Το πόσο αποτελεσματική θα αποδειχθεί η κυβερνητική «διπλή ασπίδα» δεν μπορεί να κριθεί πριν ανακοινωθούν το ακριβές ύψος της παρέμβασης στην τιμή και η αύξηση του επιδόματος.
Ένα πράγμα, όμως, είναι ήδη ξεκάθαρο:
για εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά, ο φετινός χειμώνας ξεκινά με έναν πολύ ακριβότερο ενεργειακό λογαριασμό και με την αγωνία για το πόσο από αυτόν θα μπορέσει τελικά να απορροφήσει η κρατική στήριξη.
