Τα πλασματικά έτη ασφάλισης μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικά για χιλιάδες ασφαλισμένους που πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση, καθώς σε συγκεκριμένες περιπτώσεις επιτρέπουν τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου και ανοίγουν τον δρόμο για σύνταξη στα 62 αντί για αναμονή μέχρι τα 67.
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον βρίσκεται στους ασφαλισμένους που έχουν συγκεντρώσει αρκετά πραγματικά χρόνια εργασίας αλλά τους λείπει χρόνος για να φτάσουν την 40ετία.
Με το γενικό πλαίσιο να προβλέπει πλήρη σύνταξη στα 62 με 40 έτη ασφάλισης, η αναγνώριση πλασματικών ετών μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να καλύψει το κενό.
Έτσι, ένας ασφαλισμένος που στα 62 του έχει, για παράδειγμα, 34 πραγματικά χρόνια ασφάλισης, μπορεί να εξετάσει εάν διαθέτει αναγνωρίσιμο πλασματικό χρόνο που του επιτρέπει να συμπληρώσει τα 40.
Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι ότι δεν μπορούν όλοι να αναγνωρίσουν τον ίδιο χρόνο ούτε κάθε πλασματικό έτος μπορεί να χρησιμοποιηθεί με τον ίδιο τρόπο.
Ποια χρόνια μπορούν να αναγνωριστούν
Ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία και τις διατάξεις που εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση, στους χρόνους που μπορεί να αναγνωριστούν περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων:
- χρόνος στρατιωτικής υπηρεσίας,
- χρόνος σπουδών,
- χρόνος λόγω τέκνων,
- κενά διαστήματα ασφάλισης,
- καθώς και άλλες περίοδοι που προβλέπονται από την ασφαλιστική νομοθεσία.
Το αν ένας συγκεκριμένος χρόνος μπορεί πράγματι να χρησιμοποιηθεί για θεμελίωση ή προσαύξηση της σύνταξης εξαρτάται από το ασφαλιστικό ιστορικό του ενδιαφερομένου.
Γι’ αυτό και δύο ασφαλισμένοι της ίδιας ηλικίας και με τα ίδια πραγματικά χρόνια εργασίας μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικές δυνατότητες.
Το «κλειδί» των 40 ετών
Η μεγαλύτερη αξία των πλασματικών ετών εμφανίζεται όταν δεν προσθέτουν απλώς χρόνο ασφάλισης αλλά μεταβάλλουν το όριο στο οποίο μπορεί κάποιος να συνταξιοδοτηθεί.
Το χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η 40ετία.
Εάν ένας ασφαλισμένος μπορεί μέσω πραγματικού και αναγνωριζόμενου χρόνου να φτάσει τα 40 χρόνια στα 62, ενδέχεται να μπορέσει να λάβει πλήρη σύνταξη σε αυτή την ηλικία, εφόσον φυσικά πληροί όλες τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Για κάποιον που διαφορετικά θα έπρεπε να περιμένει έως τα 67, η διαφορά είναι προφανώς τεράστια.
Δεν πρόκειται πλέον απλώς για μερικά επιπλέον ευρώ στη σύνταξη, αλλά δυνητικά για αρκετά χρόνια νωρίτερης εξόδου από την εργασία.
Πόσο κοστίζει η εξαγορά
Εδώ βρίσκεται το δεύτερο μεγάλο κομμάτι της εξίσωσης.
Τα πλασματικά χρόνια δεν είναι κατ’ ανάγκη δωρεάν.
Για τους μισθωτούς, η εξαγορά υπολογίζεται κατά κανόνα με εισφορά 20% επί των αποδοχών που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό.
Με κατώτατο μισθό 920 ευρώ, το αντίστοιχο ποσό φτάνει στα 184 ευρώ για κάθε μήνα αναγνώρισης.
Άρα:
1 πλασματικό έτος: 2.208 ευρώ
3 πλασματικά έτη: 6.624 ευρώ
5 πλασματικά έτη: 11.040 ευρώ
6 πλασματικά έτη: 13.248 ευρώ
7 πλασματικά έτη: 15.456 ευρώ
Τα ποσά αυτά αποτελούν ενδεικτικό παράδειγμα με βάση τα 184 ευρώ τον μήνα. Για εργαζόμενο με υψηλότερες αποδοχές, το πραγματικό κόστος μπορεί να είναι σημαντικά μεγαλύτερο.
Παράδειγμα: Ασφαλισμένος 62 ετών με 35 χρόνια
Ας υποθέσουμε ότι ένας ασφαλισμένος φτάνει στα 62 έχοντας 35 χρόνια πραγματικής ασφάλισης.
Εφόσον η περίπτωσή του επιτρέπει την αναγνώριση πέντε πλασματικών ετών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη συμπλήρωση της 40ετίας, μπορεί να φτάσει:
35 πραγματικά + 5 πλασματικά = 40 έτη.
Στο παραπάνω ενδεικτικό επίπεδο κόστους, η εξαγορά των πέντε ετών θα κόστιζε περίπου 11.040 ευρώ.
Το ποσό δεν είναι μικρό.
Η σύγκριση όμως δεν πρέπει να γίνεται μόνο μεταξύ του «πληρώνω 11.040 ευρώ» και του «δεν πληρώνω τίποτα».
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Τι κερδίζει ο ασφαλισμένος με αυτά τα χρήματα;
Εάν η αναγνώριση είναι αυτή που του επιτρέπει να πάρει σύνταξη αρκετά χρόνια νωρίτερα, η οικονομική αξία της μπορεί να είναι πολλαπλάσια του κόστους εξαγοράς.
Πότε μπορεί να μη συμφέρει
Δεν ισχύει όμως το ίδιο για όλους.
Εάν ο ασφαλισμένος βρίσκεται ούτως ή άλλως πολύ κοντά στη συνταξιοδότηση ή εάν η αναγνώριση δεν αλλάζει ουσιαστικά το ηλικιακό όριο εξόδου, τότε χρειάζεται διαφορετικός υπολογισμός.
Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να εξεταστεί εάν η αύξηση της σύνταξης που θα προκύψει από τον πρόσθετο ασφαλιστικό χρόνο δικαιολογεί το ποσό που θα καταβληθεί για την εξαγορά.
Με απλά λόγια, άλλο είναι να πληρώνει κάποιος πλασματικά χρόνια για να φύγει έως και αρκετά χρόνια νωρίτερα και άλλο να πληρώνει μόνο για μια περιορισμένη αύξηση της μηνιαίας σύνταξης.
Ποιοι πρέπει να το εξετάσουν περισσότερο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναγνώριση για ασφαλισμένους που βρίσκονται κοντά στη συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών.
Στην κατηγορία αυτή μπορεί να βρίσκονται παλαιοί ασφαλισμένοι, δημόσιοι υπάλληλοι, ασφαλισμένοι του πρώην ΙΚΑ, των ΔΕΚΟ και τραπεζών, αλλά και ασφαλισμένοι των πρώην ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ.
Για τους ασφαλισμένους πριν από το 1993 το θέμα απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη προσοχή, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ο πλασματικός χρόνος μπορεί να συνδέεται όχι μόνο με τη σημερινή 40ετία αλλά και με παλαιότερες προϋποθέσεις κατοχύρωσης ή θεμελίωσης δικαιώματος.
Προσοχή στις 3.600 ημέρες
Ένα ακόμη σημείο που χρειάζεται προσοχή αφορά την προϋπόθεση των 3.600 ημερών πραγματικής ή προαιρετικής ασφάλισης.
Οι σχετικές διευκρινίσεις δεν σημαίνουν ότι υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας που εφαρμόζεται σε όλους τους ασφαλισμένους και σε κάθε είδους αναγνώριση.
Έχουν όμως σημασία για συγκεκριμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν παλαιότερο αίτημα αναγνώρισης είχε απορριφθεί λόγω της συγκεκριμένης προϋπόθεσης.
Για τον λόγο αυτό όσοι είχαν στο παρελθόν απορριπτική απόφαση αποκλειστικά για αυτόν τον λόγο έχουν συμφέρον να εξετάσουν εάν τα νεότερα δεδομένα επιτρέπουν επανεξέταση της περίπτωσής τους.
Ο υπολογισμός που πρέπει να γίνει πριν από την αίτηση
Το βασικό λάθος θα ήταν κάποιος να ξεκινήσει την εξαγορά απλώς επειδή γνωρίζει ότι «δικαιούται πλασματικά χρόνια».
Πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση πρέπει να απαντηθούν τέσσερα συγκεκριμένα ερωτήματα:
Πόσα πραγματικά χρόνια ασφάλισης έχω; Πόσα πλασματικά μπορώ νόμιμα να χρησιμοποιήσω; Πόσο ακριβώς θα πληρώσω; Σε ποια ηλικία θα πάρω σύνταξη με και χωρίς την εξαγορά;
Αυτή η σύγκριση είναι που αποκαλύπτει εάν η εξαγορά πραγματικά συμφέρει.
Για έναν ασφαλισμένο που βρίσκεται στα 33, 34 ή 35 πραγματικά χρόνια και μπορεί να καλύψει το υπόλοιπο διάστημα ώστε να συμπληρώσει 40ετία στα 62, τα πλασματικά χρόνια μπορεί να αποτελέσουν καθοριστικό εργαλείο.
Για άλλον ασφαλισμένο μπορεί να έχουν πολύ μικρότερη αξία.
Το μεγάλο «κλειδί», επομένως, δεν είναι πόσα πλασματικά χρόνια δικαιούται κάποιος. Είναι πόσα χρόνια νωρίτερα μπορεί πραγματικά να βγει στη σύνταξη χρησιμοποιώντας τα.
