Μια σημαντική αλλαγή στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό ενεργοποιείται από τις 21 Σεπτεμβρίου 2026, δημιουργώντας νέα δεδομένα για οφειλέτες που κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους. Για πρώτη φορά θα παρέχεται η δυνατότητα διαχωρισμού του σπιτιού από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία, με στόχο τη διάσωση της κύριας κατοικίας ακόμη και εάν άλλα ακίνητα οδηγηθούν σε ρευστοποίηση.
Η νέα δυνατότητα αφορά ιδιαίτερα νοικοκυριά που έχουν συσσωρευμένες οφειλές και αδυνατούν να τις εξυπηρετήσουν, διαθέτουν όμως εκτός από την κύρια κατοικία και άλλα περιουσιακά στοιχεία, όπως εξοχικά, οικόπεδα ή δεύτερα ακίνητα.
Με το νέο μοντέλο, ο οφειλέτης θα μπορεί ουσιαστικά να θέσει ως προτεραιότητα τη διατήρηση της κύριας κατοικίας, αποδεχόμενος όμως ότι η υπόλοιπη ακίνητη περιουσία του μπορεί να αξιοποιηθεί για την αποπληρωμή των πιστωτών.
Τι αλλάζει στον Εξωδικαστικό
Μέχρι σήμερα, καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της πρότασης ρύθμισης έπαιζε συνολικά η περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη.
Η νέα διαδικασία εισάγει μια διαφορετική λογική.
Εφόσον ο οφειλέτης επιλέξει τη διάσωση της κύριας κατοικίας, θα μπορεί να ζητήσει τον διαχωρισμό της από τα υπόλοιπα ακίνητα που διαθέτει.
Στον υπολογισμό της συγκεκριμένης ρύθμισης θα λαμβάνεται υπόψη η αξία της κατοικίας που επιδιώκει να διατηρήσει και όχι το σύνολο της υπόλοιπης ακίνητης περιουσίας.
Αυτό είναι το σημείο που μπορεί να αλλάξει σημαντικά τα δεδομένα για αρκετούς οφειλέτες.
Πώς μπορεί να σωθεί η κύρια κατοικία
Η νέα «φόρμουλα» μπορεί, ανάλογα με τα οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα κάθε περίπτωσης, να οδηγήσει σε χαμηλότερη μηνιαία δόση και μεγαλύτερη διαγραφή μέρους των οφειλών.
Η λογική είναι ότι η πρόταση ρύθμισης θα προσαρμόζεται περισσότερο στην πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής του νοικοκυριού και στην αξία της κατοικίας που θέλει να προστατεύσει.
Υπάρχει, ωστόσο, ένα πολύ σημαντικό αντάλλαγμα.
Ο οφειλέτης που θα επιλέξει αυτή τη διαδρομή θα πρέπει να γνωρίζει ότι τα υπόλοιπα ακίνητά του δεν θα προστατεύονται μαζί με την κύρια κατοικία.
Εξοχικές κατοικίες, οικόπεδα ή άλλα ακίνητα μπορούν να οδηγηθούν σε ρευστοποίηση, ακόμη και μέσω ηλεκτρονικού πλειστηριασμού, ώστε τα χρήματα που θα προκύψουν να κατευθυνθούν στην εξόφληση των πιστωτών.
Με απλά λόγια, η λογική της νέας διαδικασίας είναι: προστασία του σπιτιού στο οποίο κατοικεί ο οφειλέτης, με δυνατότητα αξιοποίησης της υπόλοιπης περιουσίας για τη μείωση του χρέους.
Ρυθμίσεις ακόμη και έως 420 δόσεις
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής που μπορεί να προσφέρει ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός για συγκεκριμένες οφειλές προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η αποπληρωμή μπορεί να φτάσει έως τις 420 μηνιαίες δόσεις, δηλαδή τα 35 χρόνια.
Η μεγάλη διάρκεια μπορεί να περιορίσει αισθητά τη μηνιαία επιβάρυνση και να καταστήσει βιώσιμη μια ρύθμιση που διαφορετικά θα ήταν δύσκολο να εξυπηρετηθεί.
Η τελική πρόταση, πάντως, εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά κάθε οφειλέτη, το ύψος και το είδος των χρεών, το εισόδημα, την περιουσία και τα υπόλοιπα οικονομικά στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη από τον μηχανισμό.
Περισσότεροι οφειλέτες στον Εξωδικαστικό
Οι αλλαγές έρχονται μετά τη διεύρυνση της πρόσβασης στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό.
Από τον Ιούλιο του 2026 το κατώτατο ύψος των οφειλών για την ένταξη στη διαδικασία μειώθηκε από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας την πόρτα σε περισσότερους πολίτες και επαγγελματίες.
Παράλληλα, έχουν διευρυνθεί τα κριτήρια επιλεξιμότητας για περιπτώσεις στις οποίες προβλέπεται υποχρεωτική συναίνεση των πιστωτών, ώστε περισσότερα νοικοκυριά και επιχειρήσεις να μπορούν να φτάσουν σε βιώσιμες λύσεις ρύθμισης.
Η 21η Σεπτεμβρίου είναι η ημερομηνία-κλειδί
Για όσους έχουν σημαντικές ληξιπρόθεσμες οφειλές και βλέπουν την κύρια κατοικία τους να βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο πλειστηριασμού, η ημερομηνία που πρέπει να κρατήσουν είναι η 21η Σεπτεμβρίου 2026.
Από τότε ενεργοποιείται η νέα δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία στο πλαίσιο του Εξωδικαστικού.
Η επιλογή, βέβαια, δεν είναι χωρίς κόστος. Η διάσωση της κατοικίας μπορεί να σημαίνει την απώλεια άλλων ακινήτων.
Γι’ αυτό και κάθε περίπτωση χρειάζεται ξεχωριστή οικονομική και νομική αξιολόγηση πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν περισσότερα ακίνητα, διαφορετικοί πιστωτές ή ήδη προγραμματισμένες διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.
Τι πρέπει να κρατήσουν οι οφειλέτες
- 21 Σεπτεμβρίου 2026: ενεργοποιείται η νέα δυνατότητα.
- Η κύρια κατοικία μπορεί να διαχωριστεί από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία.
- Τα άλλα ακίνητα μπορεί να ρευστοποιηθούν για την αποπληρωμή των πιστωτών.
- Η νέα μέθοδος μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερη δόση και μεγαλύτερο «κούρεμα», ανάλογα με την περίπτωση.
- Για συγκεκριμένες οφειλές η αποπληρωμή μπορεί να φτάσει έως τις 420 δόσεις.
- Η ένταξη στον Εξωδικαστικό έχει διευρυνθεί και για οφειλές από 5.000 ευρώ.
