Από το 3,7% στο 5,1% μέσα σε έναν μήνα – Η Ελλάδα βρίσκεται αισθητά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ η ενεργειακή κρίση δημιουργεί νέο κύμα πιέσεων σε καύσιμα, μεταφορές και οικογενειακούς προϋπολογισμούς
Η ακρίβεια επιστρέφει με ιδιαίτερη ένταση στην κορυφή της οικονομικής ατζέντας, καθώς τα προκαταρκτικά στοιχεία της Eurostat για τον Σεπτέμβριο καταγράφουν απότομη επιτάχυνση του πληθωρισμού στην Ελλάδα στο 5,1%, από 3,7% τον Αύγουστο.
Πρόκειται για αύξηση κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε μόλις έναν μήνα, η οποία αλλάζει αισθητά την εικόνα για την πορεία των τιμών και δημιουργεί νέα πίεση στην κυβέρνηση για αποτελεσματικότερα μέτρα προστασίας του διαθέσιμου εισοδήματος.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο εμφανές από τη σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρωζώνη.
Ο πληθωρισμός στις 21 χώρες του ευρώ αυξήθηκε επίσης σημαντικά, αλλά διαμορφώθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο από 3,2% τον Αύγουστο.
Η Ελλάδα βρίσκεται επομένως 1,3 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Η ενέργεια ξανά στο επίκεντρο
Ο βασικός παράγοντας που επιβαρύνει την κατάσταση σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι η ενέργεια.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, ο ενεργειακός πληθωρισμός στην Ευρωζώνη εκτινάχθηκε τον Σεπτέμβριο στο 18,8% από 14,3% τον Αύγουστο.
Οι υπηρεσίες ακολούθησαν με ετήσια αύξηση 3,2%, τα τρόφιμα, αλκοολούχα ποτά και καπνός με 1,4% και τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά με 1,1%.
Η νέα ενεργειακή αναταραχή έχει άμεση σημασία και για την Ελλάδα, καθώς οι υψηλές διεθνείς τιμές των καυσίμων επηρεάζουν όχι μόνο όποιον γεμίζει το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου του.
Το αυξημένο κόστος καυσίμων περνά στις μεταφορές, στην εφοδιαστική αλυσίδα, στην παραγωγή και τελικά μπορεί να μετακυλιστεί σε σειρά προϊόντων και υπηρεσιών.
Και αυτό ακριβώς αποτελεί πλέον το μεγάλο ερώτημα για τους επόμενους μήνες: εάν η ενεργειακή αναταραχή θα περιοριστεί στα καύσιμα ή θα προκαλέσει ένα ευρύτερο δεύτερο κύμα ανατιμήσεων.
Η κυβέρνηση αναγκάστηκε ήδη να αυξήσει την επιδότηση στο diesel
Η επιδείνωση των συνθηκών έχει ήδη προκαλέσει νέα κυβερνητική παρέμβαση.
Στις 30 Σεπτεμβρίου ανακοινώθηκε ότι η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης αυξάνεται στα 15 λεπτά ανά λίτρο για το διάστημα από 1 έως 15 Οκτωβρίου, έναντι 10 λεπτών προηγουμένως.
Το δημοσιονομικό κόστος μόνο για το συγκεκριμένο δεκαπενθήμερο υπολογίζεται στα 20 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, τα διυλιστήρια παρέχουν έκπτωση 5 λεπτών στο diesel, με αποτέλεσμα η συνολική ελάφρυνση που υπολογίζει η κυβέρνηση να φθάνει τα 20 λεπτά ανά λίτρο.
Στην αμόλυβδη η έκπτωση των διυλιστηρίων παραμένει στα 10 λεπτά.
Η ίδια η κυβέρνηση, μάλιστα, έχει αφήσει ανοιχτό το επόμενο βήμα. Έως τις 14 Οκτωβρίου αναμένονται νέες ανακοινώσεις τόσο για τα καύσιμα κίνησης όσο και για το πετρέλαιο θέρμανσης, η διάθεση του οποίου ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου.
Η μεγάλη δοκιμασία έρχεται τώρα
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο στοιχείο.
Η επιτάχυνση του πληθωρισμού καταγράφεται πριν μπούμε στην καρδιά του χειμώνα.
Αυτό σημαίνει ότι τα νοικοκυριά βρίσκονται μπροστά σε μια περίοδο κατά την οποία στον ήδη επιβαρυμένο οικογενειακό προϋπολογισμό θα προστεθούν οι ανάγκες θέρμανσης και η αυξημένη ενεργειακή κατανάλωση.
Ταυτόχρονα, οι υψηλές τιμές του diesel έχουν ιδιαίτερη σημασία για την πραγματική οικονομία.
Φορτηγά, μεταφορές, διανομή προϊόντων, αγροτική παραγωγή και μεγάλος αριθμός επαγγελματικών δραστηριοτήτων εξαρτώνται άμεσα από το πετρέλαιο κίνησης.
Επομένως η εξέλιξη των τιμών στα πρατήρια τις επόμενες εβδομάδες θα επηρεάσει πολύ περισσότερα από το κόστος μετακίνησης.
Από τη ΔΕΘ σε ένα διαφορετικό οικονομικό περιβάλλον
Τα νέα δεδομένα δημιουργούν ταυτόχρονα ένα δύσκολο πολιτικό τεστ για την κυβέρνηση.
Οι οικονομικές εξαγγελίες της ΔΕΘ έγιναν με διαφορετικές παραδοχές για την εξέλιξη της οικονομίας και του διαθέσιμου εισοδήματος.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει.
Ο πληθωρισμός βρίσκεται στο 5,1%, οι ενεργειακές πιέσεις στην Ευρώπη έχουν ενισχυθεί και η κυβέρνηση έχει ήδη χρειαστεί να αυξήσει την επιδότηση στο diesel.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η άνοδος των τιμών αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Το αντίθετο: η σημαντική αύξηση του πληθωρισμού από 3,2% σε 3,8% στην Ευρωζώνη δείχνει ότι υπάρχει σαφής διεθνής και ευρωπαϊκή διάσταση.
Η ελληνική περίπτωση, όμως, παρουσιάζει ένα πρόσθετο πρόβλημα:
το 5,1% είναι αισθητά υψηλότερο από το 3,8% της Ευρωζώνης.
Και αυτή η απόσταση είναι πλέον δύσκολο να αγνοηθεί.
Το πραγματικό τεστ είναι η τσέπη του καταναλωτή
Οι δείκτες πληθωρισμού δεν αποτυπώνουν πάντοτε με τον ίδιο τρόπο την εμπειρία κάθε νοικοκυριού.
Ένα νοικοκυριό που χρησιμοποιεί καθημερινά αυτοκίνητο, καταναλώνει σημαντικές ποσότητες ενέργειας ή διαθέτει μεγάλο μέρος του εισοδήματός του για βασικές ανάγκες μπορεί να αισθάνεται πολύ μεγαλύτερη πίεση από εκείνη που περιγράφει ένας γενικός μέσος δείκτης.
Γι’ αυτό και η πολιτική συζήτηση για την ακρίβεια δεν πρόκειται να κριθεί μόνο από το εάν ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει μερικά δέκατα τον επόμενο μήνα.
Θα κριθεί κυρίως από το εάν τα εισοδήματα μπορούν να ακολουθήσουν το πραγματικό κόστος ζωής.
Και από το εάν οι κυβερνητικές παρεμβάσεις μπορούν να αποτρέψουν τη μετάδοση του ενεργειακού κόστους σε ολόκληρη την οικονομία.
Ο Οκτώβριος γίνεται κρίσιμος
Οι επόμενες δύο εβδομάδες αποκτούν επομένως ιδιαίτερη σημασία.
Στις 14 Οκτωβρίου αναμένονται οι επόμενες αποφάσεις για τις παρεμβάσεις στα καύσιμα και στις 15 Οκτωβρίου αρχίζει η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης.
Ταυτόχρονα θα αρχίσει να γίνεται σαφέστερο εάν οι αυξημένες τιμές ενέργειας περνούν σε νέους τιμοκαταλόγους και στο κόστος βασικών προϊόντων.
Το βέβαιο είναι ότι το 5,1% του Σεπτεμβρίου αποτελεί ισχυρό προειδοποιητικό σήμα.
Η συζήτηση για την ακρίβεια όχι μόνο δεν έχει κλείσει, αλλά επιστρέφει με μεγαλύτερη ένταση.
Και ο χειμώνας που βρίσκεται μπροστά θα αποτελέσει το πραγματικό τεστ τόσο για την αντοχή των οικογενειακών προϋπολογισμών όσο και για την αποτελεσματικότητα των μέτρων που θα επιλεγούν.
