Χιλιάδες οικογένειες στην Ελλάδα μπορούν σήμερα να μεταβιβάσουν σπίτια, οικόπεδα ή μεγάλα χρηματικά ποσά σε παιδιά και εγγόνια χωρίς να πληρώσουν ούτε ένα ευρώ φόρο — αρκεί να γνωρίζουν σωστά τους κανόνες. Η ισχύουσα νομοθεσία δίνει σημαντικές φοροαπαλλαγές για γονικές παροχές, δωρεές και αγορά πρώτης κατοικίας, όμως υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις που αν αγνοηθούν μπορεί να οδηγήσουν σε απρόσμενες επιβαρύνσεις.
Ο πλήρης οδηγός που ακολουθεί εξηγεί τι ισχύει σήμερα για αφορολόγητες μεταβιβάσεις ακινήτων και χρημάτων, ποια είναι τα όρια, ποιες κινήσεις απαιτούνται μέσω τραπεζών και ποια λάθη πρέπει να αποφευχθούν.
Αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ σε γονικές παροχές και δωρεές
Η πιο σημαντική φορολογική ελάφρυνση αφορά τις μεταβιβάσεις περιουσίας μεταξύ στενών συγγενών. Γονείς προς παιδιά, παππούδες και γιαγιάδες προς εγγόνια, αλλά και σύζυγοι μεταξύ τους μπορούν να μεταβιβάσουν περιουσιακά στοιχεία χωρίς φόρο μέχρι το ποσό των 800.000 ευρώ.
Το μέτρο εφαρμόζεται για πράξεις που έχουν γίνει από την 1η Οκτωβρίου 2021 και μετά. Το αφορολόγητο λειτουργεί σωρευτικά: αν έχουν προηγηθεί άλλες δωρεές ή γονικές παροχές μεταξύ των ίδιων προσώπων μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία, όλα τα ποσά συνυπολογίζονται.
Αν η συνολική αξία ξεπεράσει τις 800.000 ευρώ, τότε ο φόρος επιβάλλεται μόνο στο επιπλέον ποσό, με συντελεστή 10%.
Πρώτη κατοικία: Τα επιπλέον μπόνους που αυξάνουν το αφορολόγητο
Για όσους αποκτούν πρώτη κατοικία μέσω γονικής παροχής, προβλέπονται ακόμη μεγαλύτερες φοροαπαλλαγές.
Συγκεκριμένα:
- Άγαμο παιδί μπορεί να αποκτήσει πρώτη κατοικία με επιπλέον αφορολόγητο έως 200.000 ευρώ.
- Έγγαμος δικαιούχος φτάνει έως 250.000 ευρώ.
- Για οικογένειες με παιδιά προβλέπονται προσαυξήσεις:
- +25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά
- +30.000 ευρώ για το τρίτο παιδί και κάθε επόμενο
Αντίστοιχες ελαφρύνσεις ισχύουν και για μεταβίβαση οικοπέδου που προορίζεται για πρώτη κατοικία.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι πολλές οικογένειες μπορούν να περάσουν ακίνητη περιουσία στα παιδιά τους χωρίς ουσιαστική φορολογική επιβάρυνση, ειδικά όταν συνδυάζονται τα γενικά και τα ειδικά αφορολόγητα όρια.
Τι ισχύει για δωρεές χρημάτων
Δεν αφορά μόνο ακίνητα. Η νομοθεσία καλύπτει και χρηματικές γονικές παροχές.
Έτσι, ένας γονέας μπορεί να μεταφέρει στο παιδί του έως 800.000 ευρώ χωρίς φόρο, ενώ το ίδιο ισχύει και μεταξύ συζύγων ή από παππούδες προς εγγόνια.
Ωστόσο εδώ υπάρχει μια πολύ κρίσιμη λεπτομέρεια: το κράτος αναγνωρίζει το αφορολόγητο μόνο όταν η μεταφορά των χρημάτων γίνεται μέσω τραπεζικού συστήματος.
Αυτό σημαίνει ότι μεταφορές με μετρητά δεν καλύπτονται από την απαλλαγή και μπορεί να φορολογηθούν κανονικά.
Οι τραπεζικές κινήσεις που «ξεκλειδώνουν» το αφορολόγητο
Για να θεωρηθεί νόμιμη και αφορολόγητη μια χρηματική δωρεά, πρέπει να αποδεικνύεται πλήρως η διαδρομή των χρημάτων.
Η μεταφορά μπορεί να γίνει:
- από προσωπικό λογαριασμό γονέα σε λογαριασμό παιδιού
- μέσω κοινού λογαριασμού
- με τραπεζική επιταγή
- ακόμη και απευθείας σε πωλητή ακινήτου ή αυτοκινήτου
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις τραπεζικές επιταγές. Η επιταγή πρέπει να εκδοθεί μέσω τραπεζικού λογαριασμού και όχι με κατάθεση μετρητών στο γκισέ.
Παράλληλα, στη δήλωση γονικής παροχής πρέπει να αναγράφονται υποχρεωτικά:
- οι αριθμοί IBAN
- το πιστωτικό ίδρυμα
- τα στοιχεία της μεταφοράς
- ο αριθμός της επιταγής όπου απαιτείται
Χωρίς αυτά τα στοιχεία, η φοροαπαλλαγή μπορεί να απορριφθεί από την Εφορία.
Τα δικαιολογητικά που ζητά η Εφορία
Όσοι υποβάλλουν δήλωση γονικής παροχής ή δωρεάς πρέπει να κρατούν πλήρη φάκελο αποδεικτικών.
Τα βασικά δικαιολογητικά είναι:
- αποδεικτικό τραπεζικής μεταφοράς
- IBAN αποστολέα και παραλήπτη
- στοιχεία τράπεζας
- αντίγραφα επιταγών όπου υπάρχουν
Οι φορολογικές αρχές δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στην τεκμηρίωση της διακίνησης χρημάτων, ειδικά σε μεγάλες μεταβιβάσεις.
Πότε απαλλάσσεται η αγορά πρώτης κατοικίας από τον φόρο 3%
Εκτός από γονικές παροχές και δωρεές, σημαντικές φοροελαφρύνσεις ισχύουν και για αγορά πρώτης κατοικίας.
Ο φόρος μεταβίβασης 3% μπορεί να μηδενιστεί, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Τα βασικά αφορολόγητα όρια είναι:
- 200.000 ευρώ για άγαμο
- 250.000 ευρώ για έγγαμο
- επιπλέον προσαυξήσεις για παιδιά
Μέσα στα όρια αυτά μπορούν να περιλαμβάνονται και:
- μία θέση στάθμευσης
- ένας αποθηκευτικός χώρος έως 20 τ.μ.
Απαλλαγή προβλέπεται και για αγορά οικοπέδου που θα χρησιμοποιηθεί για ανέγερση πρώτης κατοικίας.
Οι προϋποθέσεις που κόβουν την απαλλαγή
Το πιο συχνό λάθος αφορά την ύπαρξη άλλου ακινήτου.
Για να εγκριθεί η φοροαπαλλαγή, ο δικαιούχος, ο ή η σύζυγος και τα ανήλικα παιδιά δεν πρέπει να διαθέτουν άλλη κατοικία που καλύπτει τις στεγαστικές ανάγκες της οικογένειας σε περιοχή άνω των 3.000 κατοίκων.
Η νομοθεσία θεωρεί ότι οι στεγαστικές ανάγκες καλύπτονται όταν υπάρχει διαθέσιμη κατοικία άνω:
- των 70 τ.μ.
- με επιπλέον προσαύξηση ανάλογα με τον αριθμό παιδιών
Αν υπάρχουν δικαιώματα κυριότητας, επικαρπίας ή οίκησης σε άλλο κατάλληλο ακίνητο, η απαλλαγή μπορεί να χαθεί.
Γιατί χιλιάδες οικογένειες σπεύδουν σε μεταβιβάσεις
Οι υψηλές αντικειμενικές αξίες, η αβεβαιότητα για μελλοντικές αλλαγές στη φορολογία και η ανάγκη προστασίας της οικογενειακής περιουσίας οδηγούν ολοένα και περισσότερους πολίτες σε γονικές παροχές και δωρεές.
Όμως, οι λεπτομέρειες κάνουν τη διαφορά. Ένα λάθος στη διαδικασία ή μια ελλιπής τραπεζική καταγραφή μπορεί να κοστίσει χιλιάδες ευρώ σε φόρους και πρόστιμα.
Για αυτό και οι φοροτεχνικοί συμβουλεύουν όσους σχεδιάζουν μεταβίβαση ακινήτου ή χρημάτων να ελέγχουν προσεκτικά κάθε βήμα πριν προχωρήσουν στις τελικές υπογραφές.
