Μόνιμος θεσμός σε ολόκληρη τη χώρα γίνεται το πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός για άτομα με αναπηρία», με νέα ποσά προσωπικής βοήθειας που από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα μπορούν να φτάνουν έως και τα 1.939 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε ωφελούμενου.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει πανελλαδική εφαρμογή του προγράμματος, ψηφιακές αιτήσεις, αυτοματοποιημένους ελέγχους, εξατομικευμένη αξιολόγηση, αλλά και αυξημένες αμοιβές για τους Προσωπικούς Βοηθούς.
Παράλληλα, προβλέπεται μεταβατικό καθεστώς για όσους συμμετέχουν ήδη στο πιλοτικό πρόγραμμα, με συγκεκριμένες κατηγορίες ωφελουμένων να συνεχίζουν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 χωρίς να χρειάζεται να κάνουν καμία ενέργεια.
Προσωπικός Βοηθός: Ποιοι μπορούν να ενταχθούν
Στο μόνιμο πρόγραμμα μπορούν να συμμετέχουν άτομα με κινητική, νοητική, αναπτυξιακή, αισθητηριακή ή ψυχική αναπηρία, ηλικίας από 16 έως 67 ετών.
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα, να είναι φορολογικοί κάτοικοι της χώρας και να διαθέτουν πιστοποίηση αναπηρίας από ΚΕΠΑ με ισχύ εφ’ όρου ζωής.
Απαιτείται ποσοστό κύριας πάθησης τουλάχιστον 67% ή κρίση ότι το άτομο βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση που απαιτεί τη συμπαράσταση άλλου προσώπου.
Κατ’ εξαίρεση, δυνατότητα συμμετοχής προβλέπεται μέχρι την ηλικία των 75 ετών για άτομα που είχαν καταστεί δικαιούχοι του επιδόματος κίνησης πριν συμπληρώσουν το 67ο έτος.
Τα εισοδηματικά όρια
Για ένα μονοπρόσωπο νοικοκυριό το ετήσιο εισοδηματικό όριο καθορίζεται στις 35.000 ευρώ.
Το ποσό προσαυξάνεται κατά:
- 17.500 ευρώ για κάθε επιπλέον ενήλικο μέλος ή για το πρώτο ανήλικο μέλος μονογονεϊκής οικογένειας.
- 8.750 ευρώ για κάθε επιπλέον ανήλικο μέλος.
Βασική προϋπόθεση είναι επίσης η διαβίωση του δικαιούχου σε κατοικία. Όσοι δεν διαμένουν ακόμη σε κατοικία θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση και να αξιολογηθούν, αλλά η ένταξή τους θα ενεργοποιείται μετά τη μετοίκησή τους.
Έως 1.939 ευρώ τον μήνα – Τα τέσσερα ποσά
Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η μηνιαία αξία της προσωπικής βοήθειας θα διαμορφώνεται ανάλογα με τον βαθμό των αναγκών του δικαιούχου.
Συγκεκριμένα, θα φτάνει:
- έως 416 ευρώ για μικρή ανάγκη προσωπικής βοήθειας,
- έως 831 ευρώ για μέτρια ανάγκη,
- έως 1.352 ευρώ για μεγάλη ανάγκη,
- έως 1.939 ευρώ για απόλυτη και διαρκή εξάρτηση.
Η κατηγορία στην οποία θα εντάσσεται κάθε δικαιούχος θα καθορίζεται μετά από εξατομικευμένη αξιολόγηση των αναγκών του.
Πώς θα γίνονται οι αιτήσεις
Οι αιτήσεις θα πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας του Προσωπικού Βοηθού.
Τα στοιχεία των ενδιαφερομένων θα ελέγχονται αυτοματοποιημένα μέσω των δημόσιων μητρώων και με την υποβολή της αίτησης θα εκδίδεται απόφαση σχετικά με την επιλεξιμότητα και τη μοριοδότηση.
Θα προβλέπεται επίσης δυνατότητα ηλεκτρονικής ένστασης.
Στη μοριοδότηση θα συνυπολογίζονται, μεταξύ άλλων, το εισόδημα και η σύνθεση του νοικοκυριού, η ύπαρξη άλλου ατόμου με αναπηρία στην οικογένεια, καθώς και το ποσοστό και τα χαρακτηριστικά της αναπηρίας.
Επιπλέον μόρια θα λαμβάνουν οι ενδιαφερόμενοι που εργάζονται ή σπουδάζουν.
Πώς θα γίνεται η αξιολόγηση
Οι υποψήφιοι που συγκεντρώνουν την υψηλότερη βαθμολογία θα αξιολογούνται από διεπιστημονική Ειδική Επιτροπή στον χώρο όπου διαμένουν.
Σε εξαιρετικές περιπτώσεις η διαδικασία θα μπορεί να πραγματοποιείται μέσω τηλεδιάσκεψης.
Η Επιτροπή θα εξετάζει τις καθημερινές ανάγκες του ατόμου, τη λειτουργικότητά του και τον βαθμό στον οποίο η προσωπική βοήθεια μπορεί να συμβάλει στην εκπαίδευση, την εργασία, την αυτονομία και την κοινωνική συμμετοχή του.
Η βοήθεια που μπορεί ήδη να παρέχεται από συγγενικό ή άλλο πρόσωπο δεν θα λειτουργεί εις βάρος του αιτούντος κατά την αξιολόγηση.
Έως τέσσερις Προσωπικοί Βοηθοί
Κάθε ωφελούμενος θα μπορεί να επιλέγει από το σχετικό Μητρώο από έναν έως τέσσερις Προσωπικούς Βοηθούς με ωριαία παροχή υπηρεσιών.
Εναλλακτικά, θα μπορεί να επιλέγει έναν Προσωπικό Βοηθό με καθεστώς συνοίκησης.
Η μεικτή ωριαία αποζημίωση των βοηθών θα κυμαίνεται από 6 έως 7 ευρώ, ενώ στην περίπτωση συνοίκησης η μεικτή μηνιαία αποζημίωση θα ανέρχεται σε 1.200 ευρώ.
Παράλληλα, στην περίπτωση συνοίκησης ο ωφελούμενος θα λαμβάνει οικονομική ενίσχυση 250 ευρώ τον μήνα.
Πότε μπορεί να γίνει Προσωπικός Βοηθός συγγενής
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για ορεινούς και νησιωτικούς δήμους με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους.
Στις συγκεκριμένες περιοχές ο ωφελούμενος θα μπορεί να επιλέξει ως Προσωπικό Βοηθό ακόμη και τον ή τη σύζυγό του, το πρόσωπο με το οποίο έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης ή συγγενή α΄ ή β΄ βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας.
Οι υποψήφιοι Προσωπικοί Βοηθοί θα πρέπει να είναι ηλικίας 18 έως 67 ετών, να έχουν δικαίωμα εργασίας στην Ελλάδα και να πληρούν τις υπόλοιπες προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Για την οριστική εγγραφή στο Μητρώο θα απαιτείται επιτυχής ολοκλήρωση δωρεάν ψηφιακού προγράμματος εκπαίδευσης του ΟΠΕΚΑ.
Τι ισχύει για όσους είναι ήδη στο πρόγραμμα
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι μεταβατικές διατάξεις για τους σημερινούς ωφελούμενους.
Όσοι είχαν λάβει τουλάχιστον 60 ημέρες Προσωπικής Βοήθειας έως τις 30 Ιουνίου 2026 ή κατοικούσαν μόνιμα σε ορεινό ή νησιωτικό δήμο έως 5.000 κατοίκων θα συνεχίσουν να συμμετέχουν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 χωρίς καμία ενέργεια.
Για να συνεχίσουν από την 1η Ιανουαρίου 2027, θα χρειαστεί να υποβάλουν μόνο Δήλωση Συναίνεσης, χωρίς νέο έλεγχο επιλεξιμότητας, νέα μοριοδότηση ή επαναξιολόγηση.
Όσοι είχαν ενεργό συμφωνητικό στις 30 Ιουνίου 2026 αλλά δεν ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες θα παραμείνουν επίσης στο πρόγραμμα έως το τέλος του έτους χωρίς να κάνουν κάποια ενέργεια.
Για τη συνέχιση, όμως, από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα πρέπει να υποβάλουν Αίτηση Συμμετοχής με τη διαδικασία που θα ισχύει για τους νέους αιτούντες.
Οι υπόλοιποι συμμετέχοντες του πιλοτικού προγράμματος θα χρειαστεί να υποβάλουν νέα αίτηση.
Μόνιμος πλέον ο Προσωπικός Βοηθός
Το μόνιμο πρόγραμμα θα υλοποιείται πανελλαδικά από τον ΟΠΕΚΑ, με στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας και της ανεξάρτητης διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία.
Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου υπογράμμισε ότι η πιλοτική εφαρμογή αξιοποιήθηκε για τη διαμόρφωση του μόνιμου θεσμού, επισημαίνοντας παράλληλα ότι αυξάνονται οι αμοιβές των Προσωπικών Βοηθών και των μελών των Επιτροπών Αξιολόγησης.
