Έντονες αντιδράσεις προκαλούν οι χαρακτηρισμοί πυρόπληκτων κατοικιών ως «κίτρινων» και επομένως επισκευάσιμων, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου η εικόνα που αντικρίζουν οι ιδιοκτήτες παραπέμπει σε εκτεταμένη ή σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για τους πληγέντες, καθώς ο χαρακτηρισμός που προκύπτει από τις αυτοψίες των αρμόδιων μηχανικών συνδέεται με τον τρόπο αποκατάστασης του κτιρίου και τη στεγαστική συνδρομή που μπορεί να ακολουθήσει.
Χαρακτηριστική είναι περίπτωση ιδιοκτήτριας που δημοσιοποίησε βίντεο από το εσωτερικό της καμένης κατοικίας της, εκφράζοντας την αγανάκτησή της επειδή το κτίριο χαρακτηρίστηκε «κίτρινο» – προσωρινά ακατάλληλο για χρήση αλλά επισκευάσιμο.
Η εικόνα ενός σπιτιού που έχει υποστεί τεράστιες ζημιές δημιουργεί εύλογα ένα ερώτημα: Πώς είναι δυνατόν ένα κτίριο που μοιάζει κατεστραμμένο να χαρακτηρίζεται επισκευάσιμο;
Τι σημαίνει πραγματικά το «κίτρινο»
Εδώ βρίσκεται και η βασική αιτία της σύγχυσης.
Ο χαρακτηρισμός ενός κτιρίου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το πόσο δραματική είναι η εικόνα των ζημιών ούτε από το αν μπορεί κάποιος να κατοικήσει σε αυτό αμέσως μετά την πυρκαγιά.
Ένα σπίτι μπορεί να έχει καταστραμμένα κουφώματα, ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εγκαταστάσεις, επιχρίσματα, δάπεδα, στέγη και σχεδόν ολόκληρο τον εσωτερικό εξοπλισμό του και παρ’ όλα αυτά να θεωρηθεί επισκευάσιμο, εφόσον από την τεχνική αξιολόγηση προκύπτει ότι ο φέρων οργανισμός μπορεί να αποκατασταθεί.
Επομένως, «κίτρινο» δεν σημαίνει ότι το σπίτι είναι κατοικήσιμο.
Σημαίνει ότι χαρακτηρίζεται προσωρινά ακατάλληλο για χρήση, αλλά οι βλάβες του κρίνονται επισκευάσιμες.
Πότε ένα κτίριο χαρακτηρίζεται «κόκκινο»
Διαφορετική είναι η περίπτωση των κτιρίων που χαρακτηρίζονται «κόκκινα».
Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται κτίσματα στα οποία διαπιστώνονται τέτοιου μεγέθους βλάβες ώστε η αποκατάστασή τους μέσω επισκευών να μην αποτελεί την προβλεπόμενη λύση.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η κατάσταση του φέροντος οργανισμού, δηλαδή των δομικών στοιχείων που εξασφαλίζουν τη στατική επάρκεια του κτιρίου.
Στις πυρκαγιές το συγκεκριμένο ζήτημα είναι ιδιαίτερα σύνθετο, καθώς οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να επηρεάσουν δομικά στοιχεία χωρίς η πραγματική έκταση της βλάβης να είναι πάντοτε εμφανής με γυμνό μάτι.
Γιατί οι ιδιοκτήτες αντιδρούν
Για έναν ιδιοκτήτη που επιστρέφει στο σπίτι του και βλέπει το εσωτερικό καμένο, τη στέγη κατεστραμμένη και τις εγκαταστάσεις εκτός λειτουργίας, ο χαρακτηρισμός «επισκευάσιμο» μπορεί να ακούγεται παράλογος.
Η τεχνική έννοια, όμως, είναι διαφορετική από την καθημερινή.
Το κρίσιμο για τους πληγέντες είναι ότι ο χαρακτηρισμός επηρεάζει τη διαδικασία αποκατάστασης: άλλο καθεστώς ακολουθείται όταν προβλέπεται επισκευή και άλλο όταν προβλέπεται ανακατασκευή.
Γι’ αυτό και η πραγματική αγωνία δεν αφορά απλώς το «χρώμα» που αποδίδεται στο κτίριο, αλλά το κατά πόσο η προβλεπόμενη χρηματοδότηση επαρκεί για να αποκατασταθεί στην πράξη μια κατοικία που μπορεί να έχει υποστεί τεράστιες ζημιές.
«Κίτρινο» δεν σημαίνει ότι χάνεται κάθε αποζημίωση
Χρειάζεται πάντως προσοχή σε ένα σημείο που συχνά δημιουργεί λανθασμένες εντυπώσεις.
Ο χαρακτηρισμός ενός κτιρίου ως επισκευάσιμου δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο ιδιοκτήτης στερείται κάθε δικαιώματος οικονομικής ενίσχυσης.
Για τα επισκευάσιμα κτίρια μπορεί να προβλέπεται στεγαστική συνδρομή για την αποκατάσταση των ζημιών, σύμφωνα με τους όρους που ισχύουν για τη συγκεκριμένη φυσική καταστροφή.
Αντίστοιχα, διαφορετική διαδικασία ακολουθείται για τα κτίρια που κρίνονται κατεδαφιστέα ή προς ανακατασκευή.
Παράλληλα, ανάλογα με τις αποφάσεις που έχουν εκδοθεί για κάθε πληγείσα περιοχή, υπάρχουν και άλλες μορφές κρατικής αρωγής, όπως ενισχύσεις για οικοσκευή, πρώτες βιοτικές ανάγκες ή προσωρινή στέγαση.
Το μεγάλο πρόβλημα: Πόσο κοστίζει πραγματικά η επισκευή;
Εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία της αντιπαράθεσης.
Ένα σπίτι μπορεί τεχνικά να επισκευάζεται, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η επισκευή του είναι απλή ή οικονομικά εύκολη.
Μετά από μια μεγάλη πυρκαγιά μπορεί να χρειαστούν εργασίες σε:
ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, υδραυλικά, κουφώματα, στέγη, δάπεδα, επιχρίσματα, μονώσεις, συστήματα θέρμανσης και ψύξης, αλλά και εκτεταμένες επεμβάσεις σε δομικά στοιχεία.
Το τελικό κόστος μπορεί επομένως να είναι πολύ μεγάλο.
Και αυτό ακριβώς είναι που φοβούνται αρκετοί πυρόπληκτοι: να χαρακτηριστεί το σπίτι επισκευάσιμο στα χαρτιά, αλλά το πραγματικό κόστος για να γίνει ξανά ασφαλές και κατοικήσιμο να είναι δυσβάσταχτο.
Η πρώτη αυτοψία δεν πρέπει να συγχέεται με την πλήρη τεχνική αποτίμηση
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης στη διάκριση μεταξύ μιας αρχικής αυτοψίας μετά την καταστροφή και της αναλυτικότερης διαδικασίας που ακολουθεί για την αποκατάσταση.
Οι πρώτες αυτοψίες πραγματοποιούνται σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και πολλές φορές σε μεγάλο αριθμό κτιρίων.
Η πλήρης αποτίμηση των ζημιών, όμως, μπορεί να απαιτεί αναλυτικότερη τεχνική διερεύνηση.
Για τον ιδιοκτήτη, επομένως, έχει μεγάλη σημασία να γνωρίζει ποιο ακριβώς έγγραφο έχει εκδοθεί, ποιος είναι ο χαρακτηρισμός του κτιρίου και ποια διαδικασία προβλέπεται στη συνέχεια.
Τι πρέπει να κάνουν οι ιδιοκτήτες που διαφωνούν
Όταν ένας πυρόπληκτος θεωρεί ότι ο χαρακτηρισμός δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική κατάσταση του ακινήτου του, το κρίσιμο είναι να μην περιοριστεί στην εικόνα της πρώτης αυτοψίας.
Χρειάζεται να ενημερωθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες της ΓΔΑΕΦΚ για τα επόμενα στάδια και για τις δυνατότητες που προβλέπει η συγκεκριμένη διαδικασία, καθώς και για τυχόν επανέλεγχο ή υποβολή πρόσθετων τεχνικών στοιχείων.
Σε μια τόσο σοβαρή περίπτωση, η τεκμηριωμένη έκθεση ιδιώτη πολιτικού μηχανικού μπορεί επίσης να αποτελέσει σημαντικό στοιχείο για την πραγματική κατάσταση του φέροντος οργανισμού και την έκταση των απαιτούμενων παρεμβάσεων.
Η εικόνα δεν αρκεί – αλλά ούτε και η γραφειοκρατία
Η δημόσια συζήτηση γύρω από τα «κίτρινα» και τα «κόκκινα» σπίτια δείχνει πόσο δύσκολη είναι η επόμενη ημέρα μιας μεγάλης πυρκαγιάς.
Ένα κτίριο που στις φωτογραφίες μοιάζει ολοκληρωτικά κατεστραμμένο δεν είναι υποχρεωτικά τεχνικά κατεδαφιστέο. Από την άλλη πλευρά, το γεγονός ότι ο φέρων οργανισμός μπορεί να σωθεί δεν σημαίνει ότι η επιστροφή του ιδιοκτήτη στο σπίτι του είναι εύκολη ή φθηνή υπόθεση.
Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό ζητούμενο.
Οι αυτοψίες πρέπει να είναι τεχνικά τεκμηριωμένες, να υπάρχει δυνατότητα ουσιαστικού επανελέγχου όπου προκύπτουν αμφιβολίες και, κυρίως, η κρατική αρωγή να ανταποκρίνεται στο πραγματικό κόστος που απαιτείται για να ξαναγίνει ένα καμένο σπίτι ασφαλές και κατοικήσιμο.
Γιατί για τον πυρόπληκτο το ερώτημα τελικά δεν είναι αν το σπίτι του χαρακτηρίστηκε «κίτρινο» ή «κόκκινο».
Είναι αν μπορεί πράγματι να ξαναγίνει σπίτι.
