Μια εντυπωσιακή εικόνα από τη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αποκαλύπτει πόσο πολύ αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο παράγεται και τιμολογείται το ρεύμα στην Ελλάδα.
Μέσα στην ίδια ημέρα η τιμή μπορεί να βρίσκεται σχετικά χαμηλά το μεσημέρι και να υπερδιπλασιάζεται λίγες ώρες αργότερα.
Στις 25 Αυγούστου, για παράδειγμα, η χαμηλότερη τιμή στην Αγορά Επόμενης Ημέρας ήταν 105,48 ευρώ/MWh μεταξύ 11:00 και 12:00.
Το ίδιο βράδυ, μεταξύ 21:00 και 22:00, η τιμή έφτασε τα 235,58 ευρώ/MWh.
Μιλάμε για διαφορά περίπου 130 ευρώ/MWh μέσα σε δέκα ώρες.
Δεν πρόκειται για παράδοξο.
Είναι αποτέλεσμα της τεράστιας αλλαγής που προκαλούν οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στο ηλεκτρικό σύστημα.
Το μεσημέρι πλημμυρίζουμε από ήλιο
Η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικές συνθήκες για παραγωγή ηλιακής ενέργειας.
Χιλιάδες φωτοβολταϊκά συστήματα παράγουν ηλεκτρισμό τις ώρες έντονης ηλιοφάνειας.
Το μεσημέρι η παραγωγή μπορεί να είναι τόσο μεγάλη ώστε να καλύπτει σημαντικό τμήμα της ζήτησης.
Και επειδή το οριακό κόστος παραγωγής ενός φωτοβολταϊκού είναι πολύ χαμηλό, η μεγάλη προσφορά πιέζει προς τα κάτω τη χονδρεμπορική τιμή.
Και μετά δύει ο ήλιος
Λίγες ώρες αργότερα η εικόνα αλλάζει.
Τα φωτοβολταϊκά σταματούν να παράγουν.
Όμως οι άνθρωποι επιστρέφουν στα σπίτια τους.
Ανάβουν κλιματιστικά, κουζίνες, θερμοσίφωνες, τηλεοράσεις και άλλες συσκευές.
Η ζήτηση μπορεί να παραμένει υψηλή ακριβώς τη στιγμή που χάνεται ένα μεγάλο κομμάτι της φθηνής παραγωγής.
Το σύστημα πρέπει τότε να ενεργοποιήσει άλλες πηγές ενέργειας, οι οποίες μπορεί να έχουν πολύ μεγαλύτερο κόστος.
Και η χονδρική τιμή εκτοξεύεται.
Γιατί δεν κρατάμε το φθηνό ρεύμα για το βράδυ;
Αυτή είναι η προφανής ερώτηση.
Και η απάντηση είναι: αποθήκευση.
Εάν μπορούσαμε να αποθηκεύσουμε σε τεράστιες μπαταρίες την πλεονάζουσα ηλιακή ενέργεια του μεσημεριού, θα μπορούσαμε να τη διοχετεύσουμε στο δίκτυο το βράδυ.
Έτσι θα μειωνόταν η ανάγκη για ακριβότερες μονάδες.
Η Ελλάδα όμως δεν διαθέτει ακόμη την κλίμακα αποθήκευσης που απαιτείται για να εξομαλύνει πλήρως αυτή τη διαφορά.
Παράγοντες της αγοράς έχουν επισημάνει ακριβώς αυτό το πρόβλημα: παράγουμε μεγάλες ποσότητες φθηνής ενέργειας, αλλά δεν έχουμε ακόμη επαρκή μέσα για να μεταφέρουμε όλη την αξία της στις ώρες υψηλής ζήτησης.
Οι μπαταρίες αλλάζουν το ενεργειακό σύστημα
Γι’ αυτό οι επενδύσεις σε συστήματα αποθήκευσης έχουν τόσο μεγάλη σημασία.
Μια μεγάλη μπαταρία δεν παράγει ενέργεια.
Αποθηκεύει ενέργεια όταν είναι άφθονη και φθηνή και την επιστρέφει στο δίκτυο όταν είναι περισσότερο χρήσιμη και ακριβή.
Όσο περισσότερη αποθήκευση αποκτά το σύστημα, τόσο μικρότερη μπορεί να γίνει η διαφορά ανάμεσα στο μεσημέρι και το βράδυ.
Και πού μπαίνει ο καταναλωτής;
Μέχρι σήμερα οι περισσότεροι καταναλωτές δεν είχαν ιδιαίτερο λόγο να γνωρίζουν τη χονδρεμπορική τιμή ανά ώρα.
Η τιμή που πλήρωναν δεν άλλαζε κάθε εξήντα λεπτά.
Αυτό όμως αρχίζει να μεταβάλλεται με την εξάπλωση των έξυπνων μετρητών και των δυναμικών τιμολογίων.
Σε ένα πραγματικά δυναμικό πρόγραμμα, η χρέωση της ενέργειας μπορεί να συνδέεται πολύ πιο στενά με την ωριαία αγορά.
Τότε το ερώτημα δεν είναι μόνο:
Πόσο ρεύμα καταναλώνω;
Αλλά και:
Τι ώρα το καταναλώνω;
Το πλυντήριο αποκτά… ωράριο
Ας υποθέσουμε ότι ένας καταναλωτής μπορεί να λειτουργήσει το πλυντήριο ρούχων είτε στις 13:00 είτε στις 21:00.
Σε ένα κλασικό τιμολόγιο η διαφορά μπορεί να είναι μικρή ή ανύπαρκτη.
Σε ένα δυναμικό τιμολόγιο όμως, εάν η αγορά είναι πολύ φθηνότερη το μεσημέρι, η μεταφορά της κατανάλωσης μπορεί να δημιουργήσει πραγματική εξοικονόμηση.
Το ίδιο ισχύει για πλυντήριο πιάτων, θερμοσίφωνα ή φόρτιση ηλεκτρικού αυτοκινήτου.
Ηλεκτρικό αυτοκίνητο: Το ιδανικό παράδειγμα
Ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο μπορεί να χρειάζεται δεκάδες κιλοβατώρες για πλήρη φόρτιση.
Εάν ο ιδιοκτήτης έχει τη δυνατότητα να επιλέξει την ώρα φόρτισης, η διαφορά κόστους ανάμεσα σε ακριβές και φθηνές ώρες μπορεί να γίνει σημαντική.
Τα έξυπνα συστήματα μπορούν μάλιστα να προγραμματίζουν αυτόματα τη φόρτιση όταν η τιμή είναι χαμηλότερη.
Δεν μεταφέρεται όμως όλη η κατανάλωση
Κανείς δεν πρόκειται να περιμένει μέχρι το μεσημέρι της επόμενης ημέρας για να μαγειρέψει το βραδινό.
Ούτε μπορεί να κλείσει το κλιματιστικό στις 21:00 επειδή η χονδρική είναι ακριβή.
Υπάρχει λοιπόν ένα τμήμα της κατανάλωσης που μπορεί να μετακινηθεί και ένα άλλο που δεν μπορεί.
Το όφελος ενός δυναμικού τιμολογίου εξαρτάται ακριβώς από αυτή την ευελιξία.
Προσοχή: Η χονδρική δεν είναι η τιμή του λογαριασμού
Εδώ βρίσκεται μια σημαντική παγίδα.
Εάν η χονδρική είναι 100 ευρώ/MWh, αυτό αντιστοιχεί σε 0,10 ευρώ/kWh ως καθαρή τιμή αγοράς ενέργειας.
Δεν σημαίνει ότι ο τελικός καταναλωτής θα πληρώσει ακριβώς 0,10 ευρώ/kWh.
Στον λογαριασμό προστίθενται διαφορετικά κόστη, ρυθμιζόμενες χρεώσεις, φόροι και το εμπορικό κόστος του προμηθευτή.
Άρα οι εντυπωσιακές ωριαίες τιμές της χονδρικής δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτούσιες στην τελική τιμή του νοικοκυριού.
Η λύση δεν είναι να ζούμε με το ρολόι
Ο στόχος της ενεργειακής μετάβασης δεν μπορεί να είναι να κοιτάζει ο καταναλωτής κάθε μία ώρα το χρηματιστήριο ενέργειας.
Η τεχνολογία μπορεί να κάνει αυτή τη δουλειά αυτόματα.
Έξυπνοι θερμοστάτες, φορτιστές αυτοκινήτων, οικιακές μπαταρίες και συστήματα διαχείρισης ενέργειας μπορούν στο μέλλον να μεταφέρουν κατανάλωση στις οικονομικότερες ώρες χωρίς να χρειάζεται καθημερινή παρέμβαση.
Η νέα εποχή έχει ήδη αρχίσει
Η μεγάλη ενδοημερήσια διακύμανση που είδαμε τον Αύγουστο δεν είναι απλώς ένα περίεργο στατιστικό στοιχείο.
Είναι μια εικόνα του μέλλοντος της ηλεκτρικής ενέργειας.
Όσο αυξάνονται τα φωτοβολταϊκά, θα υπάρχουν ώρες με τεράστια παραγωγή και πολύ χαμηλές τιμές.
Όσο όμως η αποθήκευση δεν ακολουθεί με τον ίδιο ρυθμό, θα υπάρχουν και βραδινές ώρες μεγάλης πίεσης.
Το μεγάλο στοίχημα είναι να γεφυρωθούν αυτές οι δύο πραγματικότητες.
Για το ηλεκτρικό σύστημα, αυτό σημαίνει περισσότερες μπαταρίες και ισχυρότερα δίκτυα.
Για τον καταναλωτή, σημαίνει κάτι που μέχρι πρόσφατα ακουγόταν παράξενο:
στο μέλλον δεν θα έχει σημασία μόνο πόσες κιλοβατώρες καίμε, αλλά και πότε τις καίμε.
